Ένα παρασιτικό σκουλήκι μετατρέπει τα μυρμήγκια σε «μακρόβια» μέλη της αποικίας, πριν τα οδηγήσει τελικά στον θάνατο. Νέα μελέτη φωτίζει τον τρόπο με τον οποίο το παράσιτο επηρεάζει το ευρωπαϊκό είδος Temnothorax nylanderi.
Το παράσιτο κάνει τις εργάτριες να ζουν έως και 20 χρόνια, όσο και η βασίλισσα της αποικίας, πολύ περισσότερο από το συνηθισμένο προσδόκιμο ζωής των 2-4 ετών. Τα μολυσμένα μυρμήγκια είναι πιο μικρόσωμα και πιο ανοιχτόχρωμα, όμως μυρίζουν σαν τη βασίλισσα, με αποτέλεσμα όλη η αποικία να σπεύδει να τα ταΐσει και να τα φροντίσει.
Βολεμένες σε αυτή την άνετη ζωή, οι μολυσμένες εργάτριες δεν μπαίνουν καν στον κόπο να βγαίνουν από την αποικία.
Μέχρι που κάποια μέρα εμφανίζεται ένας τρυποκάρυδος, πουλί γνωστό για την αγάπη του στα μυρμήγκια. Την ώρα που οι υπόλοιπες συντρόφισσές τους εγκαταλείπουν τη φωλιά για να σωθούν, οι μολυσμένες εργάτριες μένουν ακίνητες και αφήνουν τον εισβολέα να τις φάει, οπότε ο κύκλος ζωής του παρασίτου ξεκινά ξανά.
Το φαινόμενο ήταν γνωστό, όμως νέα μελέτη που δημοσιεύεται στο BMJ Genomics δίνει επιπλέον στοιχεία για τον μηχανισμό της παρασιτικής ασθένειας, η οποία προσβάλλει αποκλειστικά το ευρωπαϊκό είδος μυρμηγκιού Temnothorax nylanderi.
Η διεθνής ερευνητική ομάδα έκανε γενετικές αναλύσεις τόσο στο μυρμήγκι όσο και στο διαβολικό παράσιτο, τον κεστώδη σκώληκα Anomotaenia brevis, ένα είδος ταινίας.
Οι μολυσμένες εργάτριες είναι πιο μικρόσωμες και ανοιχτόχρωμες από τις συντρόφισσές τους (©: Susanne Foitzik)
Ο κύριος ξενιστής του σκουληκιού είναι οι τρυποκάρυδοι, ωστόσο ο περίπλοκος κύκλος ζωής του περιλαμβάνει και τα μυρμήγκια ως ενδιάμεσους ξενιστές, οι οποίοι μολύνονται με προνύμφες του παρασίτου από τις κουτσουλιές μολυσμένων πτηνών.
Οι ερευνητές διαπίστωσαν ότι το παράσιτο κάνει τον μεταβολισμό των εργατριών να μοιάζει περισσότερο με της βασίλισσας, κάτι που εξηγεί την παράταση ζωής.
Οι γενετικές αναλύσεις μας δείχνουν ότι η λοίμωξη δεν κάνει τα μυρμήγκια άρρωστα αλλά μεταβάλλει τη φυσιολογία τους με έναν ιδιαίτερα στοχευμένο τρόπο, δήλωσε σε δελτίο Τύπου η Σουζάνε Φόιτσιχ του Πανεπιστημίου Γιοχάνες Γκούτενμπεργκ στη Γερμανία, τελευταία συγγραφέας της μελέτης.
Σε μοριακό επίπεδο, οι μολυσμένες εργάτριες παρουσίαζαν ένα προφίλ που έμοιαζε εν μέρει με εκείνο της βασίλισσας, είπε.
Διαφορετική εικόνα προέκυψε όταν οι ερευνητές εξέτασαν την έκφραση γονιδίων στον εγκέφαλο, όπου δεν παρατηρήθηκε καμία ομοιότητα με τις βασίλισσες. Στις μολυσμένες εργάτριες καταγράφηκαν μειωμένα επίπεδα μορίων που συνδέονται με τη συμπεριφορά και την πρόσληψη τροφής, κάτι που φαίνεται να εξηγεί τη νωθρότητα των ασθενών και την εξάρτησή τους από την υπόλοιπη αποικία.
Το περίεργο μάλιστα ήταν ότι αυτές οι μεταβολές στον εγκέφαλο δεν φαίνεται να οφείλονται σε ουσίες που απελευθερώνει το ίδιο το παράσιτο, αλλά σε διαταραχές στο νευρικό σύστημα των θυμάτων.
Τα δεδομένα δείχνουν μάλλον ότι το παράσιτο επηρεάζει το μυρμήγκι έμμεσα, παρεμβαίνοντας στα ίδια τα ρυθμιστικά δίκτυα του ξενιστή, τα οποία ελέγχουν, μεταξύ άλλων, τον μεταβολισμό, το ανοσοποιητικό σύστημα, τη γήρανση και τη συμπεριφορά, δήλωσε η Τζούλια Μπλάσι του Πανεπιστημίου Γιοχάνες Γκούτενμπεργκ, πρώτη συγγραφέας της δημοσίευσης.
Οι βασίλισσες και οι εργάτριες των κοινωνικών εντόμων μοιράζονται το ίδιο γενετικό υπόβαθρο, αλλά διαφέρουν σημαντικά ως προς τον τρόπο ζωής και τη διάρκεια ζωής τους, πρόσθεσε η Φόιτσιχ. Το γεγονός ότι οι μολυσμένες εργάτριες εμφανίζουν ένα μοριακό προφίλ εν μέρει όμοιο με της βασίλισσας σώμα υποδηλώνει ότι το παράσιτο αξιοποιεί ήδη υπάρχοντα βιολογικά προγράμματα του μυρμηγκιού, εξήγησε.
Η ταινία Anomotaenia brevis είναι ένα από τα πολλά είδη παρασίτων που επηρεάζουν τη συμπεριφορά του ξενιστή τους. Το διασημότερο ίσως παράδειγμα είναι οι μύκητες του γένους Cοrdyceps, οι οποίοι μετατρέπουν αρκετά είδη εντόμων σε ζόμπι, πριν τελικά αναπτύξουν μακριά στελέχη που ξεπροβάλλουν από το σώμα του θύματος σαν εξωγήινα πλοκάμια.
Πηγή περιεχομένου: in.gr
