Σοκ στη βρύση για τους 2.600 κατοίκους του Λονγκγιαρμπίεν, καθώς η πόλη της Νορβηγίας έμεινε χωρίς πόσιμο νερό από την ίδια της την παροχή. Η κλιματική κρίση έφερε στην επιφάνεια βαρέα μέταλλα και οδήγησε σε απαγόρευση κατανάλωσης.
Πρόκειται για μια απομακρυσμένη πόλη στη Νορβηγία που θερμαίνεται με τον ταχύτερο ρυθμό στον κόσμο και όπου η κλιματική αλλαγή έδειξε το πιο ύπουλο πρόσωπό της. Μέσα από τις ρωγμές του παγωμένου εδάφους που υποχωρεί, η φύση άρχισε να απελευθερώνει βαρέα μέταλλα, δείχνοντας ότι οι επιπτώσεις της περιβαλλοντικής κρίσης έχουν ήδη φτάσει στο νερό που πίνουν οι κάτοικοι.
Το Λονγκιαρμπίεν, στο αρχιπέλαγος του Σβάλμπαρντ, παίρνει την κύρια πηγή του πόσιμου νερού από μια φραγμένη λίμνη μήκους 2,5 χιλιομέτρων, που ονομάζεται Ισνταμέν ή λίμνη πάγου.
Οι υψηλότερες θερμοκρασίες, ως αποτέλεσμα της κλιματικής κρίσης, έχουν λιώσει το μόνιμα παγωμένο έδαφος, με συνέπεια το πρόσφατα εκτεθειμένο βραχώδες υπόστρωμα να εκπλένει μέταλλα στη λίμνη. Το Λονγκιαρμπίεν, 1326 χιλιόμετρα από τον βόρειο πόλο, θερμαίνεται με ρυθμό πέντε έως επτά φορές μεγαλύτερο από τον μέσο όρο στον κόσμο, ενώ οι φθινοπωρινές θερμοκρασίες ανεβαίνουν έως και 4 βαθμούς Κελσίου ανά δεκαετία.
Η μόλυνση της παροχής νερού από βαρέα μέταλλα συνδέεται, σύμφωνα με πληροφορίες του Guardian, με δύο παράγοντες, λένε οι ερευνητές: την απόψυξη του μόνιμα παγωμένου εδάφους —του σκληρού σαν βράχο εδάφους που παραμένει παγωμένο όλο τον χρόνο, εκτός από ένα λεγόμενο ενεργό στρώμα που αποψύχεται το καλοκαίρι— και τη γεωλογία της πρώην πόλης εξόρυξης.
Ο συνδυασμός του λιωμένου μόνιμα παγωμένου εδάφους και του σχιστολιθικού υποβάθρου, το οποίο περιέχει ένα ορυκτό που ονομάζεται πυρίτης ή «χρυσός του ανόητου», προκαλεί μόλυνση της παροχής νερού, δήλωσε η Marjolaine Verret, ειδικός στο μόνιμα παγωμένο έδαφος και αναπληρώτρια καθηγήτρια Αρκτικής Γεωλογίας στο Πανεπιστημιακό Κέντρο στο Σβάλμπαρντ.
Όταν ο πυρίτης ερχόταν σε επαφή με νερό και οξυγόνο, οξειδωνόταν και δημιουργούσε οξύτητα, εξήγησε. Το οξύ που παράγεται μπορεί πλέον να απελευθερώνει βαρέα μέταλλα από αυτά τα πετρώματα στις υδάτινες οδούς. «Το πρόβλημα που αντιμετωπίζουμε εδώ στο Λονγκγιαρμπίεν είναι το μαγγάνιο, αλλά και άλλοι ρύποι μπορούν να βγουν από τα πετρώματα».
Ο δήμος ειδοποίησε για πρώτη φορά τους 2.600 κατοίκους του, αφού τα επίπεδα μαγγανίου στο νερό βρέθηκαν 25 φορές υψηλότερα από τα 50 μικρογραμμάρια ανά λίτρο που συνιστά το Νορβηγικό Ινστιτούτο Δημόσιας Υγείας, τον Σεπτέμβριο του περασμένου έτους. Ο δήμαρχος της πόλης δήλωσε ότι, ενώ η ποιότητα του πόσιμου νερού δεν ήταν ποτέ καλή λόγω των ιζημάτων, τα επίπεδα μαγγανίου είχαν γίνει τρομακτικά.
Η παρατεταμένη έκθεση σε υψηλά επίπεδα μαγγανίου μπορεί να προκαλέσει νευρολογικά προβλήματα, ιδιαίτερα σε παιδιά και βρέφη.
Έκτακτα μέτρα ελήφθησαν, μεταξύ των οποίων η εγκατάσταση κεντρικής δεξαμενής με δωρεάν καθαρό νερό, φιλτραρισμένο από την τοπική ζυθοποιία, ώστε οι κάτοικοι να μπορούν να ξαναγεμίζουν τα δοχεία τους στο τοπικό σούπερ μάρκετ, ενώ ξεκίνησε και έρευνα.
Τα επίπεδα μαγγανίου έχουν έκτοτε μειωθεί, όμως νωρίτερα φέτος διαπιστώθηκε ότι τα επίπεδα θειικών αλάτων και νικελίου υπερβαίνουν τα συνιστώμενα όρια για το πόσιμο νερό. Ως αποτέλεσμα, η απαγόρευση παραμένει σε ισχύ.
Ο Άουνεβικ είπε ότι, παρότι τα επίπεδα μαγγανίου δεν ήταν επικίνδυνα, έπρεπε να ακολουθηθούν οι κυβερνητικές οδηγίες. Παραδέχτηκε ότι η κρίση πόσιμου νερού είχε προκαλέσει μεγάλη αναστάτωση, με ορισμένους κατοίκους να είναι θυμωμένοι με την ταλαιπωρία.
Ο δήμαρχος, που έχει αναθέσει τη διεξαγωγή έρευνας για την ποιότητα του νερού, δήλωσε ότι μπορεί να χρειαστεί εντελώς νέο δίκτυο ύδρευσης.
Πιθανές λύσεις που εξετάζονται είναι η εγκατάσταση συστήματος φιλτραρίσματος και η ύπαρξη μονάδας αφαλάτωσης ως εφεδρικό σύστημα ή το αντίστροφο. Και οι δύο επιλογές είναι εξαιρετικά ακριβές και, λόγω των ακραίων θερμοκρασιών του Σβάλμπαρντ, με θερμοκρασίες νερού συχνά κάτω από το μηδέν, θα περιλάμβαναν τεχνικές προκλήσεις, είπε ο δήμαρχος.
Η ειδικός Marjolaine Verret και άλλοι επιστήμονες έχουν προειδοποιήσει ότι η μόλυνση των πηγών νερού στο Λονγκγιαρμπίεν θα μπορούσε να είναι μια πρόγευση για το τι πρόκειται να συμβεί στις κοινότητες της Αρκτικής.
«Αυτά τα συστατικά και το λιώσιμο του μόνιμου πάγου υπάρχουν σε άλλα μέρη της Αρκτικής, επομένως αυτό θα μπορούσε να είναι ένα πρώτο παράδειγμα του πώς η κλιματική αλλαγή μπορεί να επηρεάσει το γλυκό νερό, για παράδειγμα στον βόρειο Καναδά και την Αλάσκα», δήλωσε η Verret.
*Κεντρική φωτο: Tonje Emilie Stenstad/The Guardian
