Σημαντική επιβράδυνση του ρυθμού μείωσης των γεννήσεων στην Ελλάδα καταγράφεται στο πρώτο οκτάμηνο του 2026, σύμφωνα με τα στοιχεία των ληξιαρχικών πράξεων του υπουργείου Εσωτερικών.
Από τον Ιανουάριο έως τον Αύγουστο καταγράφηκαν 43.339 γεννήσεις και, με απλή αναγωγή στο σύνολο του έτους, ο αριθμός εκτιμάται περίπου στις 65.006 γεννήσεις. Η τελική επίδοση αναμένεται να κινηθεί λίγο υψηλότερα, καθώς ο Δεκέμβριος εμφανίζει διαχρονικά περισσότερες γεννήσεις από τον μέσο μηνιαίο ρυθμό.
Ο αριθμός των γεννήσεων θα είναι μειωμένος σε σχέση με πέρυσι, αλλά η πτώση δείχνει σαφώς μικρότερη από τα προηγούμενα χρόνια. Η σύγκριση με το 2025 δείχνει ότι οι γεννήσεις στην Ελλάδα είχαν υποχωρήσει σε μόλις 66.532, δηλαδή στο χαμηλότερο επίπεδο από το 2013, όταν είχαν καταγραφεί 64.568 γεννήσεις. Παρά την ανάκαμψη που μεσολάβησε μετά τη μεγάλη οικονομική κρίση, από την περίοδο της πανδημίας και μετά ο αριθμός των γεννήσεων υποχωρεί σταθερά: 86.390 το 2021, 77.106 το 2022, 72.244 το 2023 και 69.675 το 2024.
Με τα νέα δεδομένα του 2026, εφόσον ο ρυθμός γεννήσεων του οκταμήνου διατηρηθεί έως το τέλος της χρονιάς και η τάση δεν αποδειχθεί συγκυριακή, η ετήσια υποχώρηση φαίνεται να περιορίζεται τουλάχιστον κατά 50% σε σχέση με την τελευταία τριετία: ενώ η μείωση στις γεννήσεις ξεπερνούσε τις 3.000 ετησίως, το 2026 δείχνει να περιορίζεται περίπου στις 1.500.
Η δημογραφική εικόνα αυτή χρειάζεται προσεκτική ανάγνωση, καθώς τα στοιχεία των ληξιαρχείων είναι διοικητικά δεδομένα και όχι πλήρης δημογραφική μελέτη. Ωστόσο, θεωρούνται ισχυρή ένδειξη και ένας από τους βασικούς παράγοντες για τη χάραξη και την αξιολόγηση μέτρων πολιτικής, ώστε να αποκτήσουν οι οικογένειες περισσότερα παιδιά στη χώρα μας.
Όπως αναφέρει η Γενική Γραμματέας της Ανώτατης Συνομοσπονδίας Πολυτέκνων Ελλάδος, Δήμητρα-Ινές Αγγελή, η μείωση κατά 50% στον ρυθμό μείωσης των γεννήσεων είναι «μια εξαιρετικά θετική εξέλιξη», καθώς δείχνει σαφή πρόοδο και τάσεις αντιστροφής του δημογραφικού προβλήματος. Η ίδια συνδέει τη δυναμική αυτή, για το 2026 με βάση το αρχείο των ληξιαρχικών πράξεων του υπουργείου Εσωτερικών, με τα οικονομικά, εργασιακά και κοινωνικού χαρακτήρα μέτρα στήριξης της οικογένειας που, όπως λέει, παίρνει αργά αλλά σταθερά η κυβέρνηση. Αν η πορεία συνεχιστεί, μπορεί να οδηγήσει στην επιστροφή στο μοντέλο της παραδοσιακής οικογένειας με παιδιά, ενώ οι στοχευμένες παρεμβάσεις, όπως σημειώνει, αποκαθιστούν την εμπιστοσύνη των νέων ζευγαριών, ενισχύουν τον κοινωνικό ιστό και βάζουν τις βάσεις για την πληθυσμιακή αναγέννηση της χώρας.
Πρώτη ένδειξη αλλαγής
Από το 2019 έως το 2025 εφαρμόστηκε ένα ευρύ πλέγμα οικονομικών, φορολογικών και εργασιακών παρεμβάσεων για τη στήριξη των οικογενειών. Σε αυτές περιλαμβάνονται ενδεικτικά: εφάπαξ επίδομα γέννησης με προσαύξηση 300-500 ευρώ για κάθε επόμενο παιδί, αύξηση αποδοχών των δημοσίων υπαλλήλων κατά 70 ευρώ για κάθε παιδί, το πρόγραμμα «Νταντάδες της Γειτονιάς», ενίσχυση των vouchers για βρεφονηπιακούς και παιδικούς σταθμούς, διεύρυνση των προγραμμάτων κοινωνικού τουρισμού, άδεια μητρότητας εννέα μηνών και άδεια πατρότητας 14 ημερών, τετράμηνη γονική άδεια και ευέλικτες μορφές εργασίας για γονείς, φορολογικές ελαφρύνσεις ανάλογα με τον αριθμό των παιδιών, αύξηση του αφορολόγητου ορίου κατά 1.000 ευρώ για κάθε παιδί, το στεγαστικό πρόγραμμα «Σπίτι μου ΙΙ» με ιδιαίτερα ευνοϊκούς όρους για τρίτεκνους και πολύτεκνους, κίνητρα για επιχειρήσεις που στηρίζουν εργαζόμενους γονείς, ειδικό τιμολόγιο ηλεκτρικής ενέργειας (ΚΟΤ Γ) για πολύτεκνες οικογένειες και βοήθημα 1.000 ευρώ για αγρότισσες των οποίων τα παιδιά εισάγονται στο πανεπιστήμιο.
Τι έρχεται για οικογένειες με παιδιά
Το νέο πακέτο μέτρων που εξαγγέλθηκε στη ΔΕΘ μεταφέρει το βάρος από την εφάπαξ ενίσχυση στη μόνιμη ελάφρυνση και στήριξη των οικογενειών με παιδιά. Η βασική αλλαγή αφορά τη φορολογική μεταχείριση των τρίτεκνων και των πολύτεκνων οικογενειών, ενώ πριν από το τέλος του 2026 προβλέπεται να θεσμοθετηθούν τα εξής:
* Μηδενικός φόρος για τρίτεκνους έως 20.000 ευρώ
Ο φόρος για τους τρίτεκνους μηδενίζεται ή μειώνεται δραστικά στα εισοδήματα που αποκτώνται από 1.1.2027. Στην πράξη, το αφορολόγητο για οικογένεια με τρία παιδιά αυξάνεται κατά 11.000 ευρώ.
Για τρίτεκνο με ετήσιο εισόδημα 20.000 ευρώ, ο οποίος με το προηγούμενο καθεστώς κατέβαλλε φόρο 620 ευρώ, η νέα ρύθμιση μηδενίζει τον φόρο.
Το όφελος θα φαίνεται στη μισθοδοσία των μισθωτών και των συνταξιούχων κάθε μήνα, ενώ οι ελεύθεροι επαγγελματίες και οι αγρότες θα το διαπιστώνουν κατά την εκκαθάριση των φορολογικών δηλώσεων. Για παράδειγμα, τρίτεκνος ελεύθερος επαγγελματίας με ετήσιο εισόδημα 15.000 ευρώ πλήρωνε φόρο 1.350 ευρώ, ποσό που πλέον μηδενίζεται. Η ρύθμιση ευνοεί ιδιαίτερα τους περίπου 34.000 τρίτεκνους επαγγελματίες που υπάγονται στην τεκμαρτή φορολόγηση.
Ωφελούνται όμως και όσοι δηλώνουν υψηλότερα εισοδήματα, καθώς αρχίζουν να φορολογούνται πάνω από το όριο των 20.000 ευρώ. Για παράδειγμα, τρίτεκνος μισθωτός με ετήσιο εισόδημα 30.000 ευρώ είχε φόρο 2.820 ευρώ και από το 2027 θα πληρώνει 1.020 ευρώ, με ετήσιο όφελος 1.800 ευρώ.
* Μεγαλύτερη ενίσχυση για πολύτεκνους
Ο μηδενικός φορολογικός συντελεστής για εισόδημα έως 20.000 ευρώ ισχύει ήδη, με το αφορολόγητο να διαμορφώνεται σε 27.100 ευρώ για το 2026, έναντι 13.000 ευρώ το 2025.
Το νέο μέτρο που θα νομοθετηθεί για πρώτη φορά αφορά αύξηση στο επίδομα γέννησης κατά 1.000 ευρώ για κάθε επιπλέον παιδί, από το τέταρτο και μετά.
Πιο συγκεκριμένα, δεν προβλέπεται απλώς «αύξηση 1.000 ευρώ για κάθε παιδί», αλλά κλιμακωτή προσαύξηση του επιδόματος γέννησης κατά 1.000 ευρώ για κάθε επόμενο παιδί.
Μέχρι σήμερα, το επίδομα είχε διαμορφωθεί ως εξής:
* 2.400 ευρώ για το πρώτο παιδί.
* 2.700 ευρώ για το δεύτερο.
* 3.000 ευρώ για το τρίτο.
* 3.500 ευρώ για το τέταρτο και κάθε επόμενο παιδί.
Με τη νέα ρύθμιση, το ποσό συνεχίζει να αυξάνεται μετά το τέταρτο παιδί:
* 4.500 ευρώ για το τέταρτο παιδί.
* 5.500 ευρώ για το πέμπτο παιδί.
* 6.500 ευρώ για το έκτο παιδί.
* 7.500 ευρώ για το έβδομο παιδί και ούτω καθεξής.
Για παράδειγμα, το 14ο παιδί που απέκτησε τον Ιούλιο εφέτος μια οικογένεια στην Καβάλα δικαιούται επίδομα 14.500 ευρώ, δηλαδή 11.000 ευρώ επιπλέον, τα οποία θα καταβληθούν αναδρομικά.
Η διαφοροποίηση αυτή δείχνει αλλαγή φιλοσοφίας: η πολιτεία δεν περιορίζεται πλέον στην ενίσχυση της πρώτης γέννησης, αλλά επιχειρεί να στηρίξει περισσότερο τις οικογένειες που αποφασίζουν να αποκτήσουν τρίτο, τέταρτο ή και περισσότερα παιδιά.
* Επενδυτικός λογαριασμός για τη νέα γενιά
Θεσμοθετείται ειδικός επενδυτικός λογαριασμός, τον οποίο οι γονείς θα μπορούν να ανοίγουν για τα βρέφη μέσα στα πρώτα δύο έτη από τη γέννησή τους. Το κράτος θα καταθέτει ποσό ίσο με εκείνο που βάζει κάθε χρόνο ο γονέας, έως 1.200 ευρώ ετησίως, μέχρι τη συμπλήρωση των 18 ετών. Οι κρατικές συνεισφορές θα πιστώνονται περιοδικά στους λογαριασμούς από το Υπουργείο Οικονομικών.
Για παράδειγμα, γονέας βρέφους που γεννήθηκε το 2026 και ανοίγει μέσα στο 2027 επενδυτικό λογαριασμό, καταθέτει 1.200 ευρώ τον χρόνο για τα έτη 2027 έως 2031, 1.320 ευρώ για τα έτη 2032 έως 2036, 1.452 ευρώ για τα έτη 2037 έως 2041 και 1.597 ευρώ από το 2042 έως το 2044. Συνολικά, στον επενδυτικό λογαριασμό θα έχουν κατατεθεί στα 18 έτη 49.304 ευρώ, εκ των οποίων 24.652 ευρώ θα έχουν δοθεί από το κράτος.
* Στέγαση και μεγαλύτερα σπίτια
Στο πεδίο της στέγασης, διευρύνονται τα φορολογικά κίνητρα για ιδιοκτήτες που διαθέτουν κενές κατοικίες σε μακροχρόνια μίσθωση. Για τις τρίτεκνες και πολύτεκνες οικογένειες, το όριο των 120 τετραγωνικών μέτρων αυξάνεται κατά 20 τετραγωνικά μέτρα για κάθε εξαρτώμενο παιδί πάνω από τα δύο.
Επιπλέον, προβλέπεται ότι, όπως και σε προηγούμενα στεγαστικά προγράμματα, θα ισχύσουν προνομιακοί όροι ένταξης στο νέο «Σπίτι μου ΙΙΙ» για μέλη πολύτεκνων οικογενειών.
Η ρύθμιση επιχειρεί να αντιμετωπίσει ένα πρακτικό πρόβλημα: τα μεγαλύτερα νοικοκυριά χρειάζονται μεγαλύτερες κατοικίες, οι οποίες συχνά είναι ακριβότερες ή δεν καλύπτονται από τα υφιστάμενα κίνητρα.
Η επόμενη δοκιμασία
Το κρίσιμο ερώτημα είναι αν οι νέες ρυθμίσεις θα επηρεάσουν τις αποφάσεις των ζευγαριών ή αν θα περιορίσουν απλώς το κόστος για οικογένειες που έχουν ήδη αποκτήσει παιδιά.
Όπως αναφέρει η γενική γραμματέας της Ανώτατης Συνομοσπονδίας Πολυτέκνων Ελλάδος, Δήμητρα-Ινές Αγγελή, «το δημογραφικό ζήτημα είναι άρρηκτα συνδεδεμένο με την οικονομία, την αγορά εργασίας, την βιωσιμότητα του ασφαλιστικού συστήματος. Για την ανατροπή του πληθυσμιακού ελλείμματος απαιτούνται τολμηρά επόμενα βήματα και ένα “Εθνικό Σχέδιο Δράσης για την Οικογένεια”. Η επένδυση στο ανθρώπινο κεφάλαιο είναι σημαντική για την βιωσιμότητα κάθε χώρας και η απόδοση δεν είναι τόσο χρονοβόρα όσο την θεωρούν τα οικονομικά μοντέλα αν γίνουν οι σωστές κινήσεις και σταματήσουμε να θεωρούμε τις οικογενειακές πολιτικές, “πρόνοια” κατά της φτώχειας».
