Τον δικό τους μόνιμο χώρο στην Ιερά Μονή Αρκαδίου απέκτησαν οι εικόνες των αγωνιστών των Κρητικών Επαναστάσεων, που είχαν συγκεντρωθεί πριν από σχεδόν έναν αιώνα για τον ιστορικό εορτασμό της Αρκαδικής Εθελοθυσίας στο Ρέθυμνο, παρουσία του Ελευθερίου Βενιζέλου. Ο νέος μουσειακός χώρος εγκαινιάστηκε από τον Πρόεδρο της Δημοκρατίας, Κωνσταντίνο Τασούλα, και τον Μητροπολίτη Ρεθύμνης και Αυλοποτάμου, Πρόδρομο, στο πλαίσιο της 160ής επετείου του Ολοκαυτώματος.
«Ο νέος μουσειακός χώρος, με τις εικόνες των Αγωνιστών των Κρητικών Επαναστάσεων, που εγκαινιάστηκε από τον Πρόεδρο της Δημοκρατίας, είναι ένας χώρος μνήμης και σεβασμού προς Εκείνους», δήλωσε ο αντιδήμαρχος Πολιτισμού Ρεθύμνης, Μάνος Τσάκωνας, απόγονος της οικογένειας που διαφύλαξε τις εικόνες μέχρι την παράδοσή τους στη Μονή. Ο ίδιος ξενάγησε τον Πρόεδρο της Δημοκρατίας στον χώρο, παρουσιάζοντας τη διαδρομή της συλλογής και τη σύνδεσή της με την ιστορία του Ρεθύμνου.
«Το Αρκάδι είναι ένας τόπος μιας μεγάλης σιωπής, ένας τόπος που με αγγίζει από τα παιδικά μου χρόνια. Η εκφώνηση του Πανηγυρικού για την 160ή επέτειο του Ολοκαυτώματος αποτέλεσε και θα αποτελεί για μένα την ύψιστη τιμή ζωής», ανέφερε ο κ. Τσάκωνας, περιγράφοντας την προσωπική σημασία της συμμετοχής του στις επετειακές εκδηλώσεις.
Η ιστορία των εικόνων οδηγεί στον Νοέμβριο του 1930, όταν το Ρέθυμνο συνδύασε την επέτειο της Αρκαδικής Εθελοθυσίας με τον εορτασμό των εκατό χρόνων από τη σύσταση του ελληνικού κράτους. Η παρουσία του τότε πρωθυπουργού Ελευθερίου Βενιζέλου κινητοποίησε ολόκληρη την πόλη, η οποία προετοιμαζόταν επί περίπου έξι μήνες για την υποδοχή και της εκδήλωσης.
Για τον εορτασμό συγκροτήθηκε επιτροπή με εκπροσώπους των τοπικών φορέων. Μεταξύ των πρωτοβουλιών της ήταν η συγκέντρωση φωτογραφιών και εικόνων αγωνιστών από οικογένειες που διατηρούσαν σχετικά τεκμήρια. Στόχος ήταν οι μορφές των πρωταγωνιστών της Αρκαδικής Εθελοθυσίας και της Επανάστασης του 1866-1869 να αποτελέσουν βασικό στοιχείο του στολισμού της πόλης.
Καθ’ όλο το μήκος της οδού Αρκαδίου τοποθετήθηκαν αψίδες από κλαδιά μυρτιάς, από το κέντρο των οποίων αναρτήθηκαν εικόνες αγωνιστών, πλαισιωμένες με στεφάνια δάφνης. Περισσότερες από εκατό μορφές συνόδευαν τη διαδρομή, μετατρέποντας τον δρόμο σε μια υπαίθρια πινακοθήκη. Ανάμεσά τους βρίσκονταν εικόνες πεσόντων αρχηγών, αλλά και αγωνιστών που ζούσαν ακόμη.
Την προετοιμασία, τον εορτασμό και τη συγκίνηση των συμμετεχόντων κατέγραψε η εβδομαδιαία «Εφημερίς των Συζητήσεων», την οποία εξέδιδε ο λόγιος και δικηγόρος Πολύβιος Β. Τσάκωνας. Στις περιγραφές της αποτυπώνεται η υπερηφάνεια των επισκεπτών που αναγνώριζαν στις αναρτημένες εικόνες προγόνους, συγγενείς και συντοπίτες τους. Η δημόσια εκδήλωση τιμής αποκτούσε έτσι και μια άμεση, προσωπική διάσταση για τις οικογένειες της περιοχής.
Μετά την ολοκλήρωση των εκδηλώσεων, οι εικόνες παραδόθηκαν στην Προσκοπική Λέσχη Ρεθύμνης, με την προοπτική να συγκροτήσουν πινακοθήκη ηρώων και να μεταφερθούν στο ιστορικό μουσείο του Αρκαδίου όταν αυτό θα λειτουργούσε. Τη φύλαξή τους ανέλαβαν τα μέλη της επιτροπής εορτασμού, Μάνος Β. Τσάκωνας, πρώην υπασπιστής του Βενιζέλου και έφορος των Προσκόπων, και ο αδελφός του Πολύβιος.
Η παράδοση στη Μονή πραγματοποιήθηκε το 2016, κατά την επέτειο των 150 χρόνων από το Ολοκαύτωμα και με την ευκαιρία των εγκαινίων της Πινακοθήκης από τον τότε Μητροπολίτη Ρεθύμνης και Αυλοποτάμου και νυν Αρχιεπίσκοπο Κρήτης, Ευγένιο. Τις εικόνες παρέδωσαν οι απόγονοι της οικογένειας, Πόπη Αστρινού-Τσάκωνα, Ελευθερία Παρασκευά-Τσάκωνα και Μάνος Φώτη Τσάκωνας.
Δέκα χρόνια αργότερα, η απόκτηση ιδιαίτερου εκθεσιακού χώρου δίνει συνέχεια στην αρχική πρόθεση εκείνων που συγκέντρωσαν και διαφύλαξαν τη συλλογή. Οι εικόνες που το 1930 αναρτήθηκαν στους δρόμους του Ρεθύμνου ως δημόσια απόδοση τιμής στους αγωνιστές βρίσκονται πλέον στον τόπο για τον οποίο προορίζονταν, αποτελώντας τεκμήρια τόσο των Κρητικών Επαναστάσεων όσο και του τρόπου με τον οποίο οι επόμενες γενιές κράτησαν ζωντανή τη μνήμη τους.
![]()
