Τα παραδοσιακά επαγγέλματα είναι κομμάτι της πολιτισμικής μας κληρονομιάς, όμως αλλοιώνονται συνεχώς από τις κοινωνικές και τεχνολογικές εξελίξεις. Τα παραδοσιακά επαγγέλματα χρειάζεται να καταγραφούν, να διασωθούν και να αναδειχθούν, ώστε να παραμείνει ζωντανή και η τοπική ιστορία, επισημαίνει στο Αθηναϊκό-Μακεδονικό Πρακτορείο Ειδήσεων η Βασιλική Κοζιού-Κολοφωτιά, ερευνήτρια Τοπικής Ιστορίας και Λαογραφίας και πρόεδρος του Κέντρου Ιστορικής και Λαογραφικής Έρευνας «ο ΑΠΟΛΛΩΝ» Καρδίτσας.
Η ίδια, μέσα από έρευνα που δημοσιεύεται στο βιβλίο «Καταγραφή και ανάδειξη της αγροτικής και πολιτιστικής κληρονομιάς της Καρδίτσας», αναφέρει ότι μετά τη βιομηχανική επανάσταση και την εσωτερική ή εξωτερική μετανάστευση η ύπαιθρος εγκαταλείφθηκε και οι δραστηριότητες περιορίστηκαν ή άλλαξαν, με αποτέλεσμα να σβήσουν γρήγορα αρκετά παραδοσιακά επαγγέλματα. Σήμερα, πολλά έχουν ήδη ξεχαστεί και, όπως σημειώνει, όσοι ασχολούνται με τη λαογραφία οφείλουν να σώσουν από τη λήθη όσα περισσότερα μπορούν από εκείνα που άνθισαν στην αγροτική πεδινή και ορεινή Δυτική Θεσσαλία.
Ανάμεσα σε αυτά τα επαγγέλματα που χάθηκαν βρίσκονται ο πεταλωτής και ο σαγματοποιός. Από την αρχαιότητα ακόμη, τονίζει η ερευνήτρια, τα άλογα, τα γαϊδούρια και τα μουλάρια ήταν τα βασικά μέσα μεταφοράς, ενώ επειδή συχνά κινούνταν σε κακοτράχαλους δρόμους, οι οπλές τους τραυματίζονταν.
Έτσι, το ζώο υπέφερε και συχνά έχανε την ισορροπία του. Γι’ αυτό οι ιδιοκτήτες τους φρόντιζαν να τα πεταλώνουν στον πεταλωτή. Σύμφωνα με την έρευνα της κ. Κοζιού, παλαιότερα υπήρχαν πολλοί πεταλωτές, γιατί υπήρχαν και πολλά άλογα, όμως σήμερα οι αγροτικές εργασίες και οι μεταφορές γίνονται με μηχανοκίνητα μέσα. Έτσι, το επάγγελμα του πεταλωτή έχει περιοριστεί σημαντικά και πλέον πεταλώνει μόνο άλογα ιππασίας, ενώ η τύχη του ίδιου και του σαγματοποιού συνδέεται άμεσα με τον αριθμό των αλόγων.
Παλαιότερα, όταν οι μεταφορές γίνονταν με τα ζώα, η χρήση του σαμαριού ήταν απαραίτητη, τόσο για να κάθεται ο αναβάτης όσο και για να στερεώνονται επάνω του διάφορα αντικείμενα και κοφίνια για τη μεταφορά των προϊόντων.
Με τον περιορισμό της χρήσης των ζώων στις βασικές καθημερινές ανάγκες των ανθρώπων, χάθηκε και η τέχνη των σαγματοποιών. Σήμερα, όπως λέει η κ. Κοζιού, φτιάχνονται μόνο σέλες για άλογα ιππασίας. Κλείνοντας, η ερευνήτρια Τοπικής Ιστορίας και Λαογραφίας και πρόεδρος του Κέντρου Ιστορικής και Λαογραφικής Έρευνας «Ο ΑΠΟΛΛΩΝ» Καρδίτσας σημειώνει ότι πολλά παραδοσιακά επαγγέλματα χάθηκαν στο χωνευτήρι του χρόνου, ενώ κάποια άλλα επανήλθαν στην επιφάνεια κυρίως λόγω των νέων κοινωνικών αναγκών που δημιουργήθηκαν.
Αποστόλης Ζώης
*Η φωτογραφία είναι από τη συλλογή της ερευνήτριας για . Απεικονίζεται ο Κώστας Κολέλης, έτος γέννησης 1897, μπαλωματής-τσαγκάρης
