Νέα δυνατότητα για την προστασία της κύριας κατοικίας από πλειστηριασμό παρέχει πλέον ο Εξωδικαστικός Μηχανισμός Ρύθμισης Οφειλών, δίνοντας σε οφειλέτες με περισσότερα από ένα ακίνητα τη δυνατότητα να διαχωρίσουν το σπίτι τους από την υπόλοιπη περιουσία και να συναινέσουν στη ρευστοποίηση άλλων ακινήτων.
Η νέα επιλογή τέθηκε σε πλήρη λειτουργία από τις 21 Σεπτεμβρίου μέσω της πλατφόρμας της Γενικής Γραμματείας Χρηματοπιστωτικού Τομέα και Διαχείρισης Ιδιωτικού Χρέους και αφορά φυσικά πρόσωπα που, εκτός από την κύρια κατοικία τους, διαθέτουν για παράδειγμα εξοχικό, οικόπεδο ή άλλη ακίνητη περιουσία.
Με τον τρόπο αυτό, ο οφειλέτης μπορεί να επιλέξει να διατηρήσει την κύρια κατοικία του και να συναινέσει στη ρευστοποίηση των υπόλοιπων ακινήτων, περιορίζοντας παράλληλα το ύψος του χρέους που καλείται να εξυπηρετήσει και, κατ’ επέκταση, τη μηνιαία δόση.
Όπως ανέφερε στη Βουλή ο Κυριάκος Πιερρακάκης, μέσω της συγκεκριμένης δυνατότητας «ο εξωδικαστικός μηχανισμός μετατρέπεται σε εργαλείο προστασίας της πρώτης κατοικίας».
«Δίνεις ακίνητο, σώζεις το σπίτι»
Με το νέο πλαίσιο, οι οφειλέτες με περισσότερα ακίνητα αποκτούν ουσιαστικά δύο εναλλακτικές επιλογές ρύθμισης.
Στην πρώτη μπορούν να διατηρήσουν το σύνολο της περιουσίας τους και να ακολουθήσουν την κλασική διαδικασία του Εξωδικαστικού, με μακρά περίοδο αποπληρωμής και δόσεις που υπολογίζονται, μεταξύ άλλων, με βάση τα οικονομικά και περιουσιακά δεδομένα τους.
Στη δεύτερη μπορούν να εξαιρέσουν την κύρια κατοικία από τη ρευστοποίηση, αποδεχόμενοι όμως την εκποίηση άλλων ακινήτων τους. Έτσι περιορίζεται το χρέος που απομένει προς ρύθμιση, γεγονός που μπορεί να οδηγήσει σε χαμηλότερη μηνιαία επιβάρυνση.
Βασικό στοιχείο της επιλογής είναι ότι ο οφειλέτης προφυλάσσει εκ των προτέρων την κύρια κατοικία, αντί να διακινδυνεύει το σύνολο της ακίνητης περιουσίας του σε περίπτωση που μία ρύθμιση με υψηλότερες δόσεις αποδειχθεί μη βιώσιμη.
Το παράδειγμα οφειλής 500.000 ευρώ
Χαρακτηριστικό είναι το παράδειγμα οφειλέτη με ληξιπρόθεσμες οφειλές 500.000 ευρώ, κύρια κατοικία αξίας 200.000 ευρώ και επιπλέον ακίνητα συνολικής αξίας επίσης 200.000 ευρώ.
Με την κλασική διαδικασία, ο οφειλέτης μπορεί να λάβει ρύθμιση με διάρκεια έως 35 χρόνια ή 420 δόσεις, ανάλογα με τα εισοδήματά του. Καθώς η συνολική ακίνητη περιουσία του αποτιμάται στις 400.000 ευρώ, στο συγκεκριμένο παράδειγμα η οφειλή περιορίζεται κατά 100.000 ευρώ και διαμορφώνεται στις 400.000 ευρώ.
Με τη νέα επιλογή, αντίθετα, ο οφειλέτης μπορεί να δηλώσει ότι θέλει να προστατεύσει την κύρια κατοικία των 200.000 ευρώ και να συναινέσει στη ρευστοποίηση των υπόλοιπων ακινήτων, αξίας επίσης 200.000 ευρώ.
Στην περίπτωση αυτή, η αρχική οφειλή των 500.000 ευρώ περιορίζεται τελικά στα 200.000 ευρώ. Από τη συνολική μείωση των 300.000 ευρώ, τα 100.000 ευρώ αντιστοιχούν στο «κούρεμα» και τα υπόλοιπα 200.000 ευρώ καλύπτονται μέσω της ρευστοποίησης της άλλης ακίνητης περιουσίας.
Σύμφωνα με το παράδειγμα, το αποτέλεσμα είναι ο οφειλέτης να εξυπηρετεί για διάστημα έως 35 ετών σημαντικά χαμηλότερη δόση, έχοντας παράλληλα διαφυλάξει την κύρια κατοικία του.
Πώς γίνεται η διαδικασία
Κατά την αίτηση στην ηλεκτρονική πλατφόρμα, ο δανειολήπτης δηλώνει ότι επιθυμεί να προστατεύσει την κύρια κατοικία του. Στη συνέχεια, αυτή διαχωρίζεται από τα υπόλοιπα ακίνητα, με τη ρύθμιση να υπολογίζεται με βάση την αξία του σπιτιού που διατηρεί.
Για παράδειγμα, ένας οφειλέτης που διαθέτει κύρια κατοικία, εξοχικό και οικόπεδο μπορεί να κρατήσει το σπίτι του και να αποδεχθεί τη ρευστοποίηση του εξοχικού ή του οικοπέδου, στην έκταση που απαιτείται για την ικανοποίηση των πιστωτών.
Η επιλογή είναι οικειοθελής και αφορά αποκλειστικά φυσικά πρόσωπα, μεταξύ των οποίων νοικοκυριά με «κόκκινα» δάνεια, αυτοαπασχολούμενοι και επαγγελματίες με χρέη που προέρχονται από επιχειρηματική δραστηριότητα και δανεισμό.
Πώς προστατεύεται η κύρια κατοικία
Εφόσον η πρόταση γίνει αποδεκτή και υπογραφεί η σύμβαση αναδιάρθρωσης, αυτή αποκτά ισχύ εκτελεστού τίτλου.
Οι πιστωτές που δεσμεύονται από τη συμφωνία δεν μπορούν να επισπεύσουν αναγκαστική εκτέλεση ή πλειστηριασμό στην κύρια κατοικία, όσο ο οφειλέτης τηρεί τους όρους της ρύθμισης. Την ίδια στιγμή, η εκποίηση των υπόλοιπων ακινήτων αποτελεί μέρος της συμφωνίας.
Η προστασία, επομένως, δεν είναι άνευ όρων. Εάν ο οφειλέτης σταματήσει να εξυπηρετεί τη ρύθμιση, μπορεί να τη χάσει.
Δεύτερη ευκαιρία και για παλαιότερους οφειλέτες
Η νέα δυνατότητα αφορά και ορισμένους οφειλέτες που είχαν ενταχθεί στο παρελθόν στον Εξωδικαστικό αλλά αθέτησαν προηγούμενη σύμβαση επειδή δεν κατάφεραν να ανταποκριθούν στις δόσεις. Για αυτούς προβλέπεται δυνατότητα νέας αίτησης για έξι μήνες, με την προθεσμία να εκπνέει στις 20 Μαρτίου 2027.
Η δυνατότητα επεκτείνεται επίσης σε όσους είχαν αιτηθεί υπαγωγή στον νόμο 3869/2010, γνωστό ως «νόμο Κατσέλη», υπό την προϋπόθεση ότι δεν υπάρχει πλέον εκκρεμοδικία.
Τι ισχύει για όσους έχουν μόνο ένα ακίνητο
Η συγκεκριμένη επιλογή αφορά οφειλέτες που έχουν περισσότερα από ένα ακίνητα. Εάν η κύρια κατοικία αποτελεί το μοναδικό ακίνητο του οφειλέτη, παραμένει διαθέσιμη η κλασική ρύθμιση του Εξωδικαστικού, με έως 240 δόσεις για οφειλές προς το Δημόσιο και έως 420 για τράπεζες και χρηματοδοτικούς φορείς.
Παράλληλα, σύμφωνα με το νέο πλαίσιο, η πλατφόρμα δέχεται πλέον και συνολικές οφειλές από 5.000 ευρώ, αντί για το προηγούμενο κατώτατο όριο των 10.000 ευρώ.
Σε κάθε περίπτωση, δεν προβλέπεται άνευ όρων διαγραφή χρέους. Επιπλέον, η απαγόρευση πλειστηριασμού δεσμεύει μόνο τους πιστωτές που συμμετέχουν στη συγκεκριμένη συμφωνία. Οφειλές προς τρίτους, όπως κοινόχρηστα, δεν καλύπτονται αυτομάτως από τη ρύθμιση και μπορούν, εφόσον συντρέχουν οι νόμιμες προϋποθέσεις, να δημιουργήσουν ξεχωριστές απαιτήσεις σε βάρος του οφειλέτη.
