Το Φεστιβάλ Κινηματογράφου Χανίων ξεχωρίζει για την εκπαιδευτική διάσταση του, καθώς γεννήθηκε μέσα από εκπαιδευτικά προγράμματα με επίκεντρο την κινηματογραφική παιδεία.
Η δράση του δεν περιορίζεται στις ημέρες της διοργάνωσης, αφού οι εκπαιδευτικές πρωτοβουλίες απλώνονται σε όλη τη χρονιά. Συνολικά υλοποιούνται έξι εκπαιδευτικά προγράμματα, στα οποία συμμετέχουν περισσότεροι από 10.000 μαθητές και εκπαιδευτικοί από την Κρήτη και από όλη την Ελλάδα.
Μέσα από τα προγράμματα, παιδιά και έφηβοι μαθαίνουν να παρατηρούν, να αναλύουν, να αμφισβητούν και να δημιουργούν τις δικές τους ιστορίες. Όπως επισημαίνουν οι διοργανωτές, η κινηματογραφική παιδεία δεν αφορά μόνο την Τέχνη και την αισθητική, αλλά συνδέεται με την ανάπτυξη της κριτικής σκέψης, την κατανόηση του διαφορετικού και την ελευθερία της έκφρασης.
Η παρακαταθήκη του φεστιβάλ δεν περιορίζεται στην παρουσίαση ταινιών και δημιουργών, αλλά επεκτείνεται και στην υποστήριξη νέων δημιουργών, με στόχο τη διαμόρφωση συνειδητοποιημένων θεατών.
«Η εκπαιδευτική διάσταση του Φεστιβάλ Κινηματογράφου Χανίων αποτελεί ταυτοτικό του στοιχείο», τόνισε ο καλλιτεχνικός διευθυντής του Φεστιβάλ, Ματθαίος Φραντζεσκάκης, σημειώνοντας ότι υπάρχει μια «ευρύτερη στόχευση ανάπτυξης επιμορφωτικών και εκπαιδευτικών προγραμμάτων οπτικοακουστικής και κινηματογραφικής παιδείας».
«Πέντε προγράμματα ετήσια και ταχύρρυθμες δράσεις, καθώς και το πρόγραμμα CineΜαθήματα για τη δημιουργία ντοκιμαντέρ στο σχολείο, με θέματα τοπικής και προφορικής ιστορίας, αποτελούν την πρότασή μας, με στόχο αρχικά την ανάπτυξη της κριτικής θέασης αλλά και τη δημιουργία», πρόσθεσε.
«Ως φεστιβάλ, επιμένουμε να στηρίζουμε και να προβάλλουμε την κινηματογραφική παραγωγή, αλλά παράλληλα να δίνουμε αρκετό χώρο στη διαμόρφωση θεατών και νέων δημιουργών», κατέληξε.
Κατά τη διάρκεια του 14ου Φεστιβάλ Κινηματογράφου Χανίων πραγματοποιήθηκαν εργαστήρια animation και κινηματογραφικές προβολές για σχολεία.
Στην τελετή λήξης του Φεστιβάλ βραβεύθηκαν σχολεία της πρωτοβάθμιας και δευτεροβάθμιας εκπαίδευσης από την Κρήτη και από όλη την Ελλάδα. Απονεμήθηκαν τα βραβεία επιτροπών και κοινού, καθώς και τα βραβεία του 3ου Πανελλήνιου Μαθητικού Διαγωνισμού «Ιστορίες για ν’ ακουστούν», που διοργάνωσε το Φεστιβάλ κατά τη σχολική χρονιά 2025-26. Ακόμη, δόθηκαν αναμνηστικά στα σχολεία που συμμετείχαν στο πρόγραμμα «CineΜαθήματα».
Από τον Έβρο ως τις Σέρρες και από την Ημαθία ως τη Λακωνία, το Φεστιβάλ Κινηματογράφου Χανίων στοχεύει στον οπτικοακουστικό και κινηματογραφικό γραμματισμό της εκπαιδευτικής κοινότητας, μέσα από τα προγράμματά του και τον Πανελλήνιο Μαθητικό Διαγωνισμό «Ιστορίες για ν’ ακουστούν».
Μέσα από αυτή την εκπαιδευτική δράση, σχολεία από όλη την Ελλάδα έχουν τη δυνατότητα να δημιουργήσουν τη δική τους ταινία ή podcast διάρκειας 15 λεπτών. Ο διαγωνισμός απευθύνεται σε παιδιά από τη Γ’ τάξη του δημοτικού έως την Γ’ τάξη του λυκείου.
Τα σχολεία που βραβεύθηκαν στον διαγωνισμό προέρχονταν από την Αθήνα, τη Θεσσαλονίκη, τη Χαλκιδική, την Καβάλα, τις Σέρρες, την Ορεστιάδα, τη Σπάρτη, την Κέα και τη Μυτιλήνη.
Κατά τη διάρκεια του 14ου Φεστιβάλ Κινηματογράφου Χανίων προβλήθηκαν οι ταινίες που ξεχώρισαν μέσα από τον διαγωνισμό. Ανάμεσά τους ήταν η ταινία «Το όνομά μου είναι Ευγενία», από το Δημοτικό Σχολείο Κουλούρας Ημαθίας, όπου το 70% των μαθητών είναι Ρομά.
«Η απόφασή μας ως σχολείο να συμμετάσχουμε ήταν η φυσική εξέλιξη της εκπαιδευτικής μας φιλοσοφίας. Είμαστε ένα σχολείο που αναζητά συνεχώς εναλλακτικές μορφές μάθησης και διδασκαλίας, δίνοντας έμφαση στην ουσιαστική επαφή, την επικοινωνία και τη συμπερίληψη», ανέφερε ο διευθυντής του σχολείου, Δημήτρης Κατσαβός.
Όπως σημείωσε, το σχολείο συμμετέχει στον διαγωνισμό από την πρώτη του χρονιά υλοποίησης και αξιοποίησε τις δυνατότητες που προσφέρει η κινηματογραφική παιδεία, καθώς πρόκειται για «ιδανικό πεδίο όπου οι μαθητές μπόρεσαν να εκφραστούν, να συνεργαστούν και να δημιουργήσουν, διευρύνοντας τους ορίζοντές τους πολύ πέρα από τα στενά όρια της παραδοσιακής σχολικής αίθουσας, πολύ πέρα από τα τυπικά μαθήματα και αντικείμενα των ωρολογίων προγραμμάτων».
Η ταινία «Το όνομά μου είναι Ευγενία» αφορά τους πρώιμους γάμους των νέων Ρομά, που συχνά οδηγούν σε εγκατάλειψη του σχολείου.
«Είναι ένα θέμα βιωμένης καθημερινότητας που το αποτυπώσαμε με μια κινηματογραφική οπτική, στοχεύοντας τόσο στην αποτύπωση της σκληρής πραγματικότητας όσο και σε μια συναισθηματική φόρτιση που γίνεται έτσι το μήνυμα πιο διεισδυτικό και πιο αποδεκτό», σημείωσε ο κ. Κατσαβός.
Όπως είπε, με τη συμμετοχή του σχολείου στο συγκεκριμένο πρόγραμμα και σε συνδυασμό με τη συμμετοχή σε προγράμματα Erasmus, έχει αλλάξει ο τρόπος με τον οποίο λειτουργεί το σχολείο, ενώ ταυτόχρονα η σχολική διαρροή έχει σχεδόν μηδενιστεί.
«Το σχολείο λειτουργεί ως ένας ζωντανός χώρος συμμετοχής και συνεργασίας, όπου κάθε μαθητής ανακάλυψε τη δική του φωνή και έναν ουσιαστικό ρόλο μέσα στην ομάδα. Έτσι, τα παιδιά αυτά βρήκαν ένα ασφαλές πλαίσιο έκφρασης, αμοιβαίας αποδοχής και σεβασμού. Η ενασχόληση με βιωματικά και σκληρά κοινωνικά θέματα –και η μετουσίωσή τους σε τέχνη– καλλιέργησε στα παιδιά την ενσυναίσθηση και την κριτική σκέψη. Η δε αναγνώριση και η βράβευση της προσπάθειάς τους στο φεστιβάλ χάρισε στα παιδιά μια βαθιά αίσθηση ηθικής δικαίωσης και αυτοπεποίθησης, αποδεικνύοντας ότι όταν το σχολείο τα αγκαλιάζει με ισότητα και εμπιστοσύνη, εκείνα μπορούν να ανταποκριθούν και να δημιουργήσουν», κατέληξε ο κ. Κατσαβός.
Άλλη μία από τις βραβευθείσες ταινίες ήταν εκείνη του 2ου Γυμνασίου Σερρών, με τίτλο: «Η λίμνη μίλησε». Η ταινία έχει κεντρικό άξονα τη λίμνη Κερκίνη και προέκυψε μέσα από τον Όμιλο Παλαιογραφίας του σχολείου, με στόχο την προσέγγιση της οικολογίας και της περιβαλλοντικής ευαισθητοποίησης μέσα από τη μελέτη βυζαντινών χειρογράφων.
«Δημιουργήσαμε την ταινία γεφυρώνοντας το παρελθόν με το παρόν, έχοντας ως καθοριστικό στάδιο την επιτόπια αυτοψία των μαθητών στο οικοσύστημα της λίμνης», ανέφερε η Ελένη Πιστικίδου, φιλόλογος του 2ου Γυμνασίου Σερρών και συνυπεύθυνη της δημιουργικής ομάδας μαζί με τη Βασιλική Αναστασιάδου.
«Θέλαμε να προσφέρουμε στα παιδιά μια διέξοδο δημιουργικής έκφρασης πέρα από τα στενά όρια της σχολικής αίθουσας», σημείωσε και πρόσθεσε: «Αυτό που μας ώθησε ως σχολική κοινότητα να τολμήσουμε αυτό το εγχείρημα ήταν η αναζήτηση ισχυρών κινήτρων για τους μαθητές μας. Ο υγιής διαγωνιστικός χαρακτήρας, η προοπτική μιας τόσο ελκυστικής επιβράβευσης, αλλά και η ίδια η Κρήτη, λειτούργησαν ως καταλύτες.»
Ιστορίες του Μάνου και του Μίκη
Ένα από τα εκπαιδευτικά προγράμματα του Φεστιβάλ είναι τα «cineMαθήματα», που αφορούν τη δημιουργία ταινιών στο σχολικό περιβάλλον και απευθύνονται σε σχολεία της Κρήτης.
Σε έναν «άτυπο» διάλογο, το 8ο Γυμνάσιο Ηρακλείου και το Γυμνάσιο Σούδας Χανίων έθεσαν στο επίκεντρο τις δύο εμβληματικές προσωπικότητες, τον Μανό Χατζηδάκι και τον Μίκη Θεοδωράκη, και τη σχέση τους με το νησί.
«Για το σχολείο μας, η συνεργασία με το Φεστιβάλ δεν αποτέλεσε απλώς μια ακόμη εκπαιδευτική δράση, αλλά την αφετηρία μιας δημιουργικής διαδρομής, που δίνει στα παιδιά τη δυνατότητα να ανακαλύψουν την κινηματογραφική γλώσσα, να καλλιεργήσουν την κριτική τους ματιά, να εκφράσουν τις σκέψεις και τις ανησυχίες τους και, τελικά, να περάσουν από την παρακολούθηση μιας ιστορίας στη δύναμη να αφηγούνται τις δικές τους», ανέφερε η Στέλλα Πιταροκοίλη, εκπαιδευτικός Πληροφορικής και συντονίστρια της Κινηματογραφικής Ομάδας του σχολείου.
Όπως ανέφερε, η συμμετοχή του σχολείου στη δράση αυτή αποδεικνύει ότι «η τέχνη μπορεί να έχει ουσιαστική θέση στο δημόσιο σχολείο και να αποτελεί μια ζωντανή δυνατότητα για όλα τα παιδιά, ανεξάρτητα από τις αφετηρίες και τις ευκαιρίες που έχουν έξω από αυτό».
«Τα παιδιά ήρθαν σε επαφή όχι μόνο με τη δημιουργική διάσταση του κινηματογράφου, αλλά και με την ευθύνη που συνοδεύει κάθε επιλογή στην αναπαράσταση της πραγματικότητας. Κατανόησαν ότι πίσω από κάθε ταινία υπάρχει μια συγκεκριμένη ματιά στον κόσμο και ότι, ως δημιουργοί, έχουν τη δυνατότητα αλλά και την ευθύνη να αποφασίζουν τι θέλουν να αναδείξουν και πώς θέλουν να το αφηγηθούν», τόνισε.
«Μας ενδιέφερε, λοιπόν, όχι απλώς να δημιουργήσουμε ένα αφιέρωμα στον Χατζιδάκι, αλλά να ανασυνθέσουμε ένα κομμάτι της ιστορίας της πόλης μέσα από την ανθρώπινη μαρτυρία», πρόσθεσε.
Το Γυμνάσιο Σούδας συμμετέχει για 5η χρονιά στα «cineMαθήματα» και η δημιουργία του, «Μίκης, η ρίζα της Κρήτης», περιστράφηκε γύρω από τη ζωή του μεγάλου Έλληνα συνθέτη και έδωσε στα παιδιά την ευκαιρία να γνωρίσουν τη ζωή και το έργο του.
«Έπρεπε να πιάσουμε το νήμα από την αρχή, καθώς τα παιδιά δεν γνώριζαν όλα αυτά που εμείς, οι μεγαλύτεροι, γνωρίζουμε», ανέφερε η Φρόσω Εμμανουηλίδου, μαθηματικός του σχολείου.
«Πάντα, βέβαια, χρειάζεται η έρευνα και πρέπει να εξηγήσουμε πώς αντλούμε στοιχεία από πηγές, πώς ψάχνουμε, πώς βρίσκουμε στοιχεία, να διαβάσουν τα παιδιά, να ρωτήσουν… Αυτό είναι, βέβαια, και το κέρδος, ανεξάρτητα από το παραγόμενο αποτέλεσμα: ο δρόμος μέχρι να φτάσουμε στο παραγόμενο αποτέλεσμα», κατέληξε.
Περισσότερες πληροφορίες για τις εκπαιδευτικές δράσεις του Φεστιβάλ Κινηματογράφου Χανίων βρίσκονται στον σύνδεσμο: https://chaniafilmfestival.com/cffedu/.
