Εν μέσω ενός μεγάλου συνταξιοδοτικού κενό βρίσκονται εκατομμύρια εργαζόμενοι στην Ευρώπη, καθώς οι υποχρεωτικές συντάξεις σε 22 από τις 30 ευρωπαϊκές χώρες που εξέτασε ο ΟΟΣΑ δεν επαρκούν για να καλύψουν τον διεθνή στόχο αναπλήρωσης του 70% του τελευταίου μισθού.
Στην έκθεσή του Pensions Outlook 2026, ο ΟΟΣΑ υπολογίζει πόσα επιπλέον χρήματα θα έπρεπε να αποταμιεύουν οι υπάλληλοι με μέσο μισθό σε όλη τη διάρκεια μιας πλήρους σταδιοδρομίας, ώστε να συνταξιοδοτηθούν με το 70% των μικτών αποδοχών τους.
Η Λιθουανία εμφανίζει το μεγαλύτερο έλλειμμα ως ποσοστό των αποδοχών, στο 20,7%, ενώ η Ελβετία έχει την υψηλότερη εκτιμώμενη μηνιαία εισφορά, που ξεπερνά τα 1.000 ευρώ τον μήνα για τους άνδρες με μέσο μισθό.
Το λεγόμενο έλλειμμα εισφορών (contribution gap) —δηλαδή το επιπλέον ποσοστό του μισθού που πρέπει να αποταμιεύεται ιδιωτικά— παρουσιάζει μεγάλες διακυμάνσεις από χώρα σε χώρα.
Το Euronews Business εφάρμοσε τα ποσοστά εισφορών του ΟΟΣΑ στους μέσους μικτούς μισθούς του 2025. Το ίδιο ποσοστό μπορεί να μεταφραστεί σε πολύ διαφορετικά ποσά, ανάλογα με τις αποδοχές των εργαζομένων.
Με βάση τους μέσους μικτούς μισθούς του 2025, η εκτιμώμενη επιπλέον εισφορά για τους άνδρες κυμαίνεται από περίπου 5 ευρώ τον μήνα στην Τουρκία έως 1.084 ευρώ στην Ελβετία.
Το ποσό ξεπερνά τα 500 ευρώ τον μήνα στην Ιρλανδία (974 €), την Ισλανδία (716 €), τη Γερμανία (617 €), το Βέλγιο (556 €) και τη Νορβηγία (532 €).
Στο Ηνωμένο Βασίλειο, ένας άνδρας με τον μέσο μισθό θα έπρεπε να αποταμιεύει περίπου 494 ευρώ τον μήνα για να φτάσει το σημείο αναφοράς του ΟΟΣΑ. Το ποσό είναι 238 ευρώ στη Γαλλία, 64 ευρώ στη Σλοβακία, 68 ευρώ στη Βουλγαρία, 91 ευρώ στη Σουηδία, 111 ευρώ στη Ρουμανία, 129 ευρώ στην Ουγγαρία και 360 ευρώ στην Πολωνία.
Ακόμη και μια σχετικά μικρή μηνιαία εισφορά μπορεί να επιβαρύνει τα χαμηλότερα εισοδήματα. Οι μέσες μικτές μηνιαίες αποδοχές το 2025 κυμαίνονταν από 1.549 ευρώ στην Τουρκία έως 8.957 ευρώ στην Ελβετία. Διαμορφώθηκαν σε 5.558 ευρώ στη Γερμανία, 5.445 ευρώ στο Ηνωμένο Βασίλειο, 4.195 ευρώ στη Σουηδία, 3.830 ευρώ στη Γαλλία, 2.078 ευρώ στην Πολωνία και 1.772 ευρώ στην Ουγγαρία.
Σε αυτά τα επίπεδα μισθών, ένα συνταξιοδοτικό εισόδημα ίσο με το 70% των αποδοχών θα αντιστοιχούσε σε περίπου 1.084 ευρώ τον μήνα στην Τουρκία και 6.270 ευρώ στην Ελβετία.
Στον αντίποδα, οι υποχρεωτικές συντάξεις θεωρούνται επαρκείς για την επίτευξη του 70% σε οκτώ χώρες, ανάμεσα στις οποίες περιλαμβάνονται η Ελλάδα, η Ισπανία, η Ιταλία, η Πορτογαλία, η Αυστρία, η Δανία, το Λουξεμβούργο και η Ολλανδία.
Όπως εξηγεί η αναλύτρια πολιτικής του ΟΟΣΑ, Στεφανί Παγιέ, οι διαφορές σχετίζονται άμεσα με τον σχεδιασμό των εθνικών ασφαλιστικών συστημάτων. Όσο χαμηλότερο είναι το δημόσιο ποσοστό αναπλήρωσης, τόσο μεγαλύτερο βάρος πέφτει στην ιδιωτική αποταμίευση.
Από την πλευρά της, η καθηγήτρια Τράουτε Μάγιερ από το Πανεπιστήμιο του Σαουθάμπτον επισημαίνει ότι το μεγάλο έλλειμμα σε χώρες όπως η Πολωνία οφείλεται στις περικοπές των κρατικών συντάξεων κατά τη μετάβαση στην οικονομία της αγοράς, ενώ στην Ιρλανδία αντικατοπτρίζει το παραδοσιακά φιλελεύθερο μοντέλο πρόνοιας.
Ειδικοί υπογραμμίζουν ότι ένα μικρό έλλειμμα εισφορών δεν σημαίνει απαραίτητα υψηλή σύνταξη. Για παράδειγμα, στην Τουρκία το έλλειμμα εμφανίζεται μόλις στο 0,4%, ωστόσο αυτό οφείλεται στο γεγονός ότι το σύστημα καλύπτει κυρίως τους τυπικά εργαζόμενους, ενώ τα απόλυτα ποσά παραμένουν εξαιρετικά χαμηλά.
«Το έλλειμμα από μόνο του δεν αποτυπώνει την πλήρη εικόνα. Κρίσιμος παράγοντας παραμένει η πραγματική αγοραστική δύναμη των χρημάτων στη συνταξιοδότηση», σημειώνει ο καθηγητής Ίαν Κλάτσερ από το Πανεπιστήμιο του Λιντς.
Ταυτόχρονα, επισημαίνεται ο κίνδυνος φτώχειας για τα χαμηλότερα εισοδήματα, καθώς οι έρευνες δείχνουν ότι η εθελοντική αποταμίευση συχνά αποτυγχάνει: οι πολίτες είτε ιεραρχούν τις άμεσες πιεστικές ανάγκες, είτε δυσπιστούν απέναντι στα ιδιωτικά συνταξιοδοτικά προγράμματα, είτε απλώς δεν διαθέτουν το απαιτούμενο εισόδημα για να αποταμιεύσουν.
Το συνταξιοδοτικό εισόδημα διαφέρει σημαντικά σε όλη την Ευρώπη. Το 2023, η δαπάνη της ΕΕ για συντάξεις γήρατος ανήλθε κατά μέσο όρο σε περίπου 1.440 ευρώ τον μήνα ανά δικαιούχο, σύμφωνα με τη Eurostat.
Το ποσό αυτό αφορά άτομα που λαμβάνουν ήδη σύνταξη, συμπεριλαμβανομένων όσων είχαν μικρότερη επαγγελματική πορεία. Το σημείο αναφοράς του ΟΟΣΑ αφορά εργαζομένους που εισέρχονται τώρα στην αγορά εργασίας και θα πραγματοποιήσουν πλήρη σταδιοδρομία.
