Φοροδιαφυγή και myDATA βρέθηκαν στο επίκεντρο μετά τις δύο πρόσφατες μεγάλες υποθέσεις σε αλυσίδες εστίασης και διανομής φαγητού. Πηγές της Ανεξάρτητης Αρχής Δημοσίων Εσόδων (ΑΑΔΕ) δίνουν απαντήσεις για τους ελέγχους, τον ρόλο της ΕΛ.ΑΣ. και το πώς λειτουργεί το σύστημα.
Οι ίδιες πηγές τονίζουν ότι οι έλεγχοι της Αρχής δεν περιορίζονται σε μικρές επιχειρήσεις και διευκρινίζουν πως το έργο της ΑΑΔΕ λειτουργεί συμπληρωματικά με εκείνο της Ελληνικής Αστυνομίας, καθώς χρησιμοποιούν διαφορετικά μέσα και μεθόδους έρευνας. Παράλληλα υπογραμμίζουν ότι έχουν ήδη ζητηθεί επίσημα στοιχεία για τυχόν εμπλοκή υπαλλήλων της Αρχής στις υπο διερεύνηση υποθέσεις.
Χιλιάδες έλεγχοι κάθε χρόνο κάνει, σύμφωνα με πηγές της ΑΑΔΕ, η φορολογική διοίκηση, απαντώντας στο ερώτημα αν «η ΑΑΔΕ δεν κάνει ελέγχους», με αφορμή το ότι τις δύο μεγάλες υποθέσεις φοροδιαφυγής τις χειρίστηκε η ΕΛ.ΑΣ. Μόνο το 2025 πραγματοποίησε 31.500 τακτικούς ελέγχους και βεβαίωσε φόρους και πρόστιμα συνολικού ύψους 2,8 δισ. ευρώ. Έκανε επίσης 1.165 έρευνες απάτης στον ΦΠΑ, από τις οποίες εντόπισε συνολικά διαφυγόντα έσοδα που ξεπέρασαν τα 457 εκατομμύρια ευρώ. Ταυτόχρονα έκανε 68.400 επιτόπιους ελέγχους σε όλη τη χώρα, με παραβατικότητα 34,2% και 680 αναστολές λειτουργίας. Το α’ τρίμηνο του 2026 έγιναν 8.000 έλεγχοι και μόνο στις 20-26 Ιουλίου άλλοι 2.252. Ο σχεδιασμός του 2026 προβλέπει τουλάχιστον 72.800 ελέγχους.
Συνολικά, από το 2017 που συστάθηκε η Αρχή έως και σήμερα, οι ελεγκτικές της υπηρεσίες έχουν πραγματοποιήσει 260.000 τακτικούς ελέγχους και 791.000 επιτόπιους ελέγχους. Έχουν βεβαιώσει 22,3 δισεκατομμύρια ευρώ σε φόρους και πρόστιμα, ενώ έχουν γίνει 10.400 ειδικές έρευνες φοροδιαφυγής για απάτη ΦΠΑ, με συνολικά διαφυγόντα έσοδα 4,3 δισ. ευρώ.
Δεν ελέγχει μόνο «μικρούς» η ΑΑΔΕ, απαντούν οι ίδιες πηγές στην κριτική ότι η Αρχή ελέγχει κατά κύριο λόγο μικρούς φορολογούμενους. Υποστηρίζουν ότι διαθέτει ειδικές ελεγκτικές μονάδες για μεγάλες επιχειρήσεις και φορολογούμενους μεγάλου πλούτου, καθώς και για μεσαίες και μικρές επιχειρήσεις. Από την ΑΑΔΕ τονίζουν επίσης ότι, μετά την ενσωμάτωση του ΣΔΟΕ στις Δυνάμεις Ελέγχου Οικονομικών Συναλλαγών (ΔΕΟΣ), έχει δημιουργηθεί ειδική υπηρεσία που αντιμετωπίζει συνολικά τη φοροδιαφυγή, το λαθρεμπόριο και το οικονομικό έγκλημα. Υπενθυμίζουν επίσης ότι η ελεγκτική της δράση έχει αποκαλύψει μεγάλες υποθέσεις κυκλωμάτων φοροδιαφυγής και λαθρεμπορίου, με ποσά εκατομμυρίων ευρώ.
Για το γιατί συγκεκριμένες υποθέσεις αποκαλύφθηκαν από την αστυνομία, η ΑΑΔΕ απαντά ότι η φοροδιαφυγή, όπως και άλλες μορφές παραβατικής συμπεριφοράς, δεν αντιμετωπίζονται πάντα από μία μόνο υπηρεσία. Οι δύο υπηρεσίες, ΑΑΔΕ και ΕΛΑΣ, λειτουργούν συμπληρωματικά και έχουν συνεργαστεί σε σειρά υποθέσεων για την αντιμετώπιση εγκληματικών οργανώσεων στο λαθρεμπόριο και τη φοροδιαφυγή. Η αστυνομική έρευνα διαθέτει διαφορετικά μέσα από τον φορολογικό έλεγχο, όπως τη δυνατότητα τηλεφωνικών επισυνδέσεων και παρακολουθήσεων. Ταυτόχρονα, η ΕΛΑΣ έχει πρόσβαση στα συστήματα της ΑΑΔΕ για τις έρευνές της, ενώ υπάρχει συντονισμός ώστε να μην διεξάγονται παράλληλες έρευνες στις ίδιες υποθέσεις.
Το γεγονός ότι δύο υποθέσεις αποκαλύφθηκαν από την αστυνομία δεν σημαίνει ότι η Αρχή δεν εντοπίζει παρόμοιες πρακτικές. Ο ρόλος της ΑΑΔΕ είναι να αντιμετωπίζει τη φοροδιαφυγή και το λαθρεμπόριο σε όλη την οικονομία, μέσω ψηφιακών διασταυρώσεων, ελέγχων και μηχανισμών είσπραξης οφειλών. Ως προς αυτό, επικαλούνται στοιχεία που δείχνουν την αύξηση των δημοσίων εσόδων από 47 δισ. ευρώ το 2017 σε 75 δισ. ευρώ το 2025, με άνοδο κατά 60% σε οκτώ χρόνια. Για το 2026 εκτιμάται ότι τα έσοδα θα ξεπεράσουν τα 77 δισ. ευρώ. «Ουδέποτε στη νεότερη ιστορία της χώρας έχει καταγραφεί τέτοια σταθερή και συνεχόμενη αύξηση των δημοσίων εσόδων και ταυτόχρονη μείωση της φοροδιαφυγής», σημειώνουν οι ίδιες πηγές. Σύμφωνα με εκτιμήσεις της φορολογικής διοίκησης, η εφαρμογή του myDATA και η διασύνδεση των POS με τις ταμειακές μηχανές συνδέονται με τουλάχιστον 1 δισ. ευρώ πρόσθετων εσόδων ετησίως από τον περιορισμό της φοροδιαφυγής και του λαθρεμπορίου.
Παράλληλα, σύμφωνα με στοιχεία της Ευρωπαϊκής Επιτροπής που επικαλείται η ΑΑΔΕ, το κενό ΦΠΑ περιορίστηκε από 29% το 2017 σε 11,4% το 2023, καταγράφοντας τη μεγαλύτερη μείωση μεταξύ των χωρών της Ευρωπαϊκής Ένωσης.
Το κενό ΦΠΑ αποτυπώνει τη διαφορά ανάμεσα στα έσοδα που θα μπορούσαν θεωρητικά να εισπραχθούν με βάση τη νομοθεσία και σε εκείνα που τελικά εισπράττονται. Επομένως, η μείωσή του αποτελεί ένδειξη βελτίωσης της εισπραξιμότητας και της φορολογικής συμμόρφωσης, χωρίς να σημαίνει ότι έχει εξαλειφθεί η φοροδιαφυγή.
Τι «βλέπει» το myDATA -και τι όχι είναι το βασικό ερώτημα γύρω από τις δύο γνωστές αλυσίδες, και από την ΑΑΔΕ εξηγούν ότι το σύστημα καταγράφει τα φορολογικά στοιχεία που εκδίδονται και διαβιβάζονται. Δεν έχει πρόσβαση, ωστόσο, στα εσωτερικά συστήματα παραγγελιών, κρατήσεων ή αποθηκών μιας επιχείρησης. Οι ίδιες πηγές τονίζουν ότι τα προγράμματα παραγγελιοληψίας και εσωτερικής διαχείρισης είναι εμπορικά προγράμματα των επιχειρήσεων, δεν επικοινωνούν απευθείας με το myDATA και δεν διαβιβάζουν δεδομένα εσωτερικής λειτουργίας στην ΑΑΔΕ. Στην αγορά, όπως σημειώνουν, υπάρχουν χιλιάδες τέτοια προγράμματα, προσαρμοσμένα στις ανάγκες κάθε επιχείρησης. Η ΑΑΔΕ αδειοδοτεί, κατόπιν πιστοποίησης από ειδική επιτροπή στην οποία μετέχουν ο Σύνδεσμος Εταιρειών Πληροφορικής Ελλάδας (ΣΕΠΕ) και ο ΣΕΒ, τα προγράμματα έκδοσης φορολογικών παραστατικών (αποδείξεις, τιμολόγια, δελτία αποστολής, δελτία παραγγελίας στις επιχειρήσεις εστίασης με τραπέζια). Αυτά τα συστήματα ελέγχει η ΑΑΔΕ, σύμφωνα με τον νόμο, και έχει εντοπίσει στο παρελθόν λογισμικά που παραποιούσαν αποδείξεις όπως, για παράδειγμα, την επιχείρηση που έμεινε γνωστή ως «Χάρτινος Δράκος», τον Ιούλιο του 2024. Με βάση τα παραπάνω, οι αλυσίδες εστίασης που λειτουργούν με take away και delivery, σύμφωνα με τον νόμο, δεν υποχρεούνται να χρησιμοποιούν σύστημα παραγγελιοληψίας μέσω πιστοποιημένου παρόχου. Τα συστήματα παραγγελιοληψίας τους δεν είναι συνδεδεμένα με το myDATA. Εν προκειμένω, με βάση όσα έχουν γίνει γνωστά από την έρευνα, σε ορισμένες παραγγελίες που καταχωρίζονταν ως «κέρασμα» δεν εκδιδόταν απόδειξη. Συνεπώς, μια συναλλαγή χωρίς φορολογικό στοιχείο που εξοφλείται με μετρητά δεν φτάνει ποτέ στο myDATA, ούτε εμφανίζεται στις κινήσεις τραπεζικού λογαριασμού της επιχείρησης. Τέτοιες μορφές παραβατικότητας μπορούν να εντοπιστούν με εμπεριστατωμένες καταγγελίες, που αποκαλύπτουν τον τρόπο που μπορεί να λειτουργεί ένα εσωτερικό λογισμικό παραγγελιοληψίας, ή από άλλα στοιχεία που βρίσκονται στις εγκαταστάσεις της επιχείρησης ή των λογιστών της, όπως τα «διπλά βιβλία» της, αναφέρουν οι ίδιες πηγές.
Γιατί δεν διαβιβάζονται στο myDATA τα δελτία παραγγελίας της εστίασης για τις αλυσίδες εστίασης που λειτουργούν με take away και delivery, από την ΑΑΔΕ ξεκαθαρίζουν ότι, σύμφωνα με τη νομοθεσία, δεν υποχρεούνται να χρησιμοποιούν σύστημα παραγγελιοληψίας μέσω πιστοποιημένου παρόχου. Τα συστήματα παραγγελιοληψίας τους δεν είναι συνδεδεμένα με το myDATA. Με βάση τη νομοθεσία, διαβιβάζονται μόνον όσα αφορούν τη διαχείριση ανοικτών τραπεζιών, για σερβιριζόμενα είδη σε χώρους εστίασης. Συγκεκριμένα το Δελτίο Παραγγελίας Εστίασης αφορά επιχειρήσεις εστίασης που χρησιμοποιούν υπηρεσίες παρόχου και καταγράφει τις παραγγελίες ανοικτών τραπεζιών, με υποχρεωτική διαβίβαση στο myDATA. Μια επιχείρηση χωρίς σερβίρισμα σε τραπέζια, μόνο με take away και delivery, δεν έχει την υποχρέωση αυτή. Μπορεί να χρησιμοποιεί οποιοδήποτε σύστημα παραγγελιοληψίας, και στην αγορά υπάρχουν χιλιάδες τέτοια, που δεν πιστοποιούνται ούτε συνδέονται με το myDATA.
Τι ισχύει για τα 6 εκατ. ευρώ του myDATA και τι μπορεί πραγματικά να εντοπίσει στο ερώτημα ότι το myDATA «κόστισε 6 εκατομμύρια ευρώ αλλά είναι άχρηστο», πηγές της ΑΑΔΕ αντιτείνουν ότι το σύστημα είναι το πιο σύγχρονο εργαλείο συνεχούς παρακολούθησης συναλλαγών στην Ευρώπη και ένα από τα πιο σύγχρονα παγκοσμίως. Διευκρινίζουν όμως πως το σύστημα έχει αναπτυχθεί εσωτερικά, με ίδιες δυνάμεις της ΑΑΔΕ, σε συνεργασία με όλους τους επιχειρηματικούς φορείς και με τη συμβολή του Οικονομικού Επιμελητηρίου Ελλάδας.
Ξεκαθαρίζουν όμως ότι η ανάπτυξή του δεν κόστισε στο δημόσιο «ούτε 1 ευρώ». Η επένδυση των 6 εκατομμυρίων ευρώ αφορά στην ανάπτυξη ειδικού λογισμικού αξιοποίησης των δεδομένων του myDATA με επιχειρησιακή και τεχνητή νοημοσύνη (Business Intelligence και ΑΙ). Το κόστος αυτό, όπως αναφέρουν, είναι μικρό μπροστά στα τουλάχιστον τέσσερα δισεκατομμύρια ευρώ που έχει αποδώσει και σε αυτά που αναμένεται να αποδώσει το myDATA τα επόμενα χρόνια. Όπως τονίζουν στην ΑΑΔΕ, το myDATA είναι ένα πολύ ισχυρό εργαλείο διασταύρωσης συναλλαγών που διαβιβάζονται στην ΑΑΔΕ και προσυμπλήρωσης δηλώσεων ΦΠΑ και εισοδήματος, και όχι μηχανισμός εντοπισμού συναλλαγών με μετρητά για τις οποίες δεν εκδίδονται αποδείξεις. Γι’ αυτό οι έλεγχοι της ΑΑΔΕ συνδυάζουν το myDATA με Risk Analysis, Appodixi και καταγγελίες πολιτών, ώστε οι ελεγκτές της ΑΑΔΕ να έχουν στη διάθεσή τους ποιοτικές πληροφορίες για τους ελέγχους στο πεδίο.
Τι έδειξαν οι διασταυρώσεις στο «Χωριάτικο» και γιατί προηγήθηκε η ΕΛΑΣ είναι μια υπόθεση εντελώς διαφορετικής φύσης, εξηγούν από την ΑΑΔΕ. Πρόκειται για ένα μεγάλο δίκτυο επιχειρήσεων που ανέπτυσσαν κυρίως άλλα είδη παραβατικών συμπεριφορών και δευτερευόντως φοροδιαφυγή. Όπως επισημαίνουν, οι δραστηριότητες του εν λόγω κυκλώματος είχαν εντοπιστεί από την ΑΑΔΕ και οι έρευνες των υπηρεσιών της είχαν ξεκινήσει εδώ και μήνες. Ωστόσο, στο πλαίσιο της συνεργασίας με την ΕΛΑΣ και κατόπιν εντολών των αρμοδίων εισαγγελέων, η ΑΑΔΕ ανέμενε την ολοκλήρωση της έρευνας της αστυνομίας. Λαμβάνοντας υπόψη τα ευρήματα της αστυνομίας, η ΑΑΔΕ θα ολοκληρώσει τους ελέγχους όπως προβλέπεται από τον νόμο.
Τι γίνεται σε περίπτωση εμπλοκής υπαλλήλων – Τιμωρείται κανείς; Το ενδεχόμενο εμπλοκής υπαλλήλων της φορολογικής διοίκησης βρίσκεται υπό διερεύνηση. Ωστόσο η ΑΑΔΕ επιδεικνύει μηδενική ανοχή στη διαφθορά και κάθε φορά που υπάρχει μια βάσιμη καταγγελία κινείται άμεσα η πειθαρχική και η ποινική διαδικασία. Στη βάση αυτή, μόνο το 2025 έγιναν 95 έλεγχοι και σε 25 από αυτούς προέκυψαν αδικήματα ή παραπτώματα για 58 υπαλλήλους. Τέθηκαν 17 υπάλληλοι σε αυτοδίκαιη αργία, δύο εξέπεσαν από την υπηρεσία μετά από αμετάκλητη απόφαση και υπήρξε μία οριστική παύση. Ταυτόχρονα, όπως τονίζουν πηγές της φορολογικής διοίκησης, «η συνεργασία της ΑΑΔΕ με την Υπηρεσία Εσωτερικών Υποθέσεων της ΕΛΑΣ, την Ευρωπαϊκή Εισαγγελία και τις ελληνικές εισαγγελικές αρχές είναι ισχυρότερη από ποτέ και έχει οδηγήσει σε σειρά συλλήψεων εφοριακών και τελωνειακών που φέρονται να έχουν διαπράξει αξιόποινες πράξεις κατά την άσκηση των καθηκόντων τους».
Στο μείζον ζήτημα της αποκάλυψης φαινομένων διαφθοράς, η ΑΑΔΕ επενδύει συστηματικά σε δύο βασικά εργαλεία: στην ψηφιοποίηση των διαδικασιών και στην απόσταση ελεγκτή και ελεγχόμενου. Τα τελευταία χρόνια έχει αναδιατάξει τις ελεγκτικές υπηρεσίες της, δημιουργώντας Ελεγκτικά Κέντρα σε Αττική και Θεσσαλονίκη και προχωρά στη δημιουργία αντίστοιχων κέντρων σε όλη την Ελλάδα. Ήδη στα ελεγκτικά κέντρα που υπάρχουν σήμερα οι υποθέσεις κατανέμονται αλγοριθμικά, με αποτέλεσμα φορολογούμενοι της Αττικής να ελέγχονται από ελεγκτές της Θεσσαλονίκης. Από το 2027, ο μηχανισμός αυτός επεκτείνεται σε όλη τη χώρα. Ταυτόχρονα, 70% των επιτόπιων ελέγχων της ΑΑΔΕ γίνονται από ελεγκτές που προέρχονται από υπηρεσίες άλλων περιφερειών.
Μεγάλες υποθέσεις
Οι ίδιες πηγές υπενθυμίζουν τις πολλές δεκάδες υποθέσεις μεγάλης φοροδιαφυγής που αποκάλυψαν τα τελευταία χρόνια οι έλεγχοι της Ανεξάρτητης Αρχής Δημοσίων Εσόδων, με πλέον πρόσφατες τις εξής:
2023
– ΑΑΔΕ: Μπλόκο σε κύκλωμα έκδοσης και λήψης εικονικών τιμολογίων
– ΑΑΔΕ: Επιχείρηση Μπουλντόζα σε τρεις κατασκευαστικές – Εικονικά τιμολόγια και φοροδιαφυγή εκατομμυρίων ευρώ
– ΑΑΔΕ: Ψηφιακή φοροδιαφυγή άνω των 30 εκατ. ευρώ από e-shops
2024
– ΑΑΔΕ – Επιχείρηση Villa VIP Μύκονος: Όλα μαύρα σε πριβέ πάρτι
– ΑΑΔΕ: Εντόπισε μεγάλο κύκλωμα φοροδιαφυγής με εμπόριο κινητών τηλεφώνων – Πρόστιμα άνω των 130 εκατ. Ευρώ
– ΑΑΔΕ: Λουκέτο 48 ωρών σε κατάστημα πολυεθνικής στο Σύνταγμα – Δεν διαβίβασε πάνω από 21.000 αποδείξεις (H&M)
– ΑΑΔΕ: Εντόπισε φοροδιαφυγή 10,5 εκατομμυρίων ευρώ από δύο στοιχηματικές εταιρείες
– Επιχείρηση Χάρτινος Δράκος: Εντόπισαν διεθνές κύκλωμα φοροδιαφυγής με πειραγμένες ταμειακές (κινέζικο κύκλωμα)
2025
– ΑΑΔΕ: Παγίδευσε… γνωστό trapper, ο οποίος αγόρασε πολυτελή αυτοκίνητα και ρολόγια μέσω μη κερδοσκοπικής
– ΑΑΔΕ – Επιχείρηση Θέρος: 3.100 παραβάτες, 87 λουκέτα, 2,3 εκατ. ευρώ πρόστιμα
2026
– ΑΑΔΕ: Εντόπισε εικονικά τιμολόγια 720 εκατ. ευρώ από 147 επιχειρήσεις (μέσα στο 2025)
– ΑΑΔΕ: Εξαρθρώθηκε κύκλωμα παράνομης λαθρεμπορίας καυσίμων 9 εκατ. ευρώ – Στα 2,7 εκατ. ευρώ οι διαφυγόντες φόροι
– ΑΑΔΕ: Εξαρθρώθηκε κύκλωμα εκατοντάδων αχυρανθρώπων με 380 επιχειρήσεις και χρέη 43 εκατ. Ευρώ
– ΑΑΔΕ-Επιχείρηση Supercars: Δεσμεύτηκαν 229 πολυτελή ΙΧ με ξένες πινακίδες
– ΑΑΔΕ: Πανελλαδική επιχείρηση ΔΕΟΣ εξάρθρωσε κύκλωμα λαθρεμπορίου, κατέσχεσε 15 βυτιοφόρα και 293.000 λίτρα υγραερίου
– ΑΑΔΕ-ΔΕΟΣ: Εντόπισε κατασκευαστική με τζίρο… 3 ευρώ ! Μαύρο χρήμα άνω των 3 εκατ. ευρώ μαζί με μεσιτικό γραφείο
– ΑΑΔΕ-Επιχείρηση «Ανώμαλη Προσγείωση» για εταιρείες ελικοπτέρων που έκαναν φοροδιαφυγή
– ΑΑΔΕ-ΔΕΟΣ: Εντόπισε μεγάλο κύκλωμα φοροδιαφυγής άνω των 17 εκατ. ευρώ – Διαχειρίστρια δηλώνει άστεγη αλλά μένει σε βίλα με πισίνα
