Μια Ελλάδα αισθητά μικρότερη και πολύ πιο γερασμένη περιγράφουν οι μακροχρόνιες δημογραφικές προβλέψεις που χρησιμοποιούνται για το Ageing Report 2027 της Ευρωπαϊκής Επιτροπής.
Ο πληθυσμός της χώρας προβλέπεται να υποχωρήσει από περίπου 10,4 εκατομμύρια κατοίκους το 2025 σε περίπου 7,6 εκατομμύρια έως το 2080, δηλαδή να μειωθεί κατά σχεδόν τρία εκατομμύρια ανθρώπους μέσα στις επόμενες δεκαετίες.
Η πτώση δεν εμφανίζεται ως ένα μακρινό φαινόμενο που θα εκδηλωθεί ξαφνικά, αλλά ως μια σταδιακή και συνεχιζόμενη διαδικασία.
Σύμφωνα με τις προβολές, ο πληθυσμός υποχωρεί στα 10,2 εκατ. το 2030, στα 9,7 εκατ. το 2040, στα 9,2 εκατ. το 2050, στα 8,6 εκατ. το 2060 και περίπου στα 8 εκατ. το 2070.
Η εικόνα έρχεται να προστεθεί στις ήδη έντονες προειδοποιήσεις για το ελληνικό δημογραφικό, καθώς πρόσφατη έρευνα έδειξε ότι οι γεννήσεις στην Ελλάδα την επόμενη εικοσαετία αναμένεται να είναι λιγότερες από 1,4 εκατομμύρια.
Λίγα παιδιά, περισσότεροι ηλικιωμένοι
Το πρόβλημα δεν είναι μόνο ότι ο συνολικός πληθυσμός μειώνεται. Παράλληλα μεταβάλλεται δραστικά και η ηλικιακή του σύνθεση.
Η γονιμότητα στην Ελλάδα προβλέπεται να βελτιωθεί σταδιακά, από περίπου 1,2 παιδιά ανά γυναίκα σε 1,45, ωστόσο θα εξακολουθεί να βρίσκεται πολύ χαμηλότερα από το επίπεδο αναπλήρωσης των γενεών, το οποίο βρίσκεται περίπου στα 2,1 παιδιά ανά γυναίκα.
Ήδη η χώρα καταγράφει σημαντική υποχώρηση των γεννήσεων. Τα τελευταία στοιχεία έχουν αναδείξει τη μεγάλη μείωση των γεννήσεων και την επιτάχυνση της γήρανσης του ελληνικού πληθυσμού.
Την ίδια στιγμή, αυξάνεται το ποσοστό των πολιτών άνω των 65 ετών και ιδιαίτερα εκείνων που βρίσκονται στην ηλικιακή ομάδα των 80 ετών και άνω.
Αυτό σημαίνει ότι στο μέλλον η Ελλάδα δεν θα έχει μόνο λιγότερους κατοίκους, αλλά και αναλογικά λιγότερους ανθρώπους σε παραγωγική ηλικία.
Η πίεση σε εργασία και ασφαλιστικό
Η συγκεκριμένη εξέλιξη δημιουργεί μία από τις μεγαλύτερες προκλήσεις για την οικονομία και το κοινωνικό κράτος.
Όσο μειώνεται ο πληθυσμός ηλικίας 20 έως 64 ετών και αυξάνεται ο αριθμός των ηλικιωμένων, τόσο μεγαλώνει η πίεση στα ασφαλιστικά συστήματα, στην αγορά εργασίας, στις υπηρεσίες Υγείας και στη χρηματοδότηση των συντάξεων.
Το φαινόμενο δεν αφορά μόνο την Ελλάδα. Σε ολόκληρη την Ευρωπαϊκή Ένωση προβλέπεται σημαντική γήρανση του πληθυσμού έως το 2080, με το ποσοστό των πολιτών άνω των 65 ετών να αυξάνεται αισθητά και τον ενεργό πληθυσμό να περιορίζεται.
Για την Ελλάδα, όμως, η πρόκληση είναι εντονότερη λόγω του συνδυασμού χαμηλής γονιμότητας, διαρκούς μείωσης των γεννήσεων και ήδη υψηλής μέσης ηλικίας.
Ο καθηγητής Δημογραφίας Βύρων Κοτζαμάνης έχει επισημάνει ότι οι νεότερες γενιές στην Ελλάδα αποκτούν όλο και λιγότερα παιδιά, γεγονός που περιορίζει ακόμη περισσότερο τις πιθανότητες γρήγορης αντιστροφής της τάσης.
Το δημογραφικό ως πρόβλημα δεκαετιών
Οι προβολές έως το 2080 δεν αποτελούν βεβαιότητα για τον ακριβή αριθμό των κατοίκων, καθώς επηρεάζονται από παράγοντες όπως οι γεννήσεις, το προσδόκιμο ζωής και οι μεταναστευτικές ροές.
Αποτυπώνουν, όμως, την κατεύθυνση στην οποία κινείται η χώρα εάν οι σημερινές δημογραφικές τάσεις συνεχιστούν.
