Η «ισχύς του ανέμου» επιστρέφει στα εμπορικά πλοία με τη βοήθεια της τεχνολογίας, καθώς η ναυτιλία στρέφεται ξανά στην αιολική πρόωση για να μειώσει την κατανάλωση καυσίμων και τις εκπομπές ρύπων. Μέσα στους επόμενους δώδεκα μήνες, ο αριθμός των μεγάλων εμπορικών πλοίων που αξιοποιούν τον άνεμο για την πρόωσή τους θα μπορούσε να φτάσει τα 200.
Σύμφωνα με τη Διεθνή Ένωση Αιολικής Πρόωσης Πλοίων (IWSA), ήδη περισσότερα από 100 πλοία διαθέτουν τέτοια συστήματα, καθώς ο κλάδος υιοθετεί σύγχρονες τεχνολογίες που αξιοποιούν τη δύναμη του ανέμου και μειώνουν την εξάρτηση από τις συμβατικές μηχανές.
Όπως αναφέρει ο νορβηγικός νηογνώμονας DNV, η εξοικονόμηση καυσίμων έως 25% είναι εφικτή υπό κατάλληλες προϋποθέσεις.
Η δύναμη του ανέμου, που για αιώνες ήταν το βασικό μέσο μετακίνησης των πλοίων, επιστρέφει σήμερα στη σύγχρονη εμπορική ναυτιλία, αυτή τη φορά με τη βοήθεια της τεχνολογίας.
Μεγάλα δεξαμενόπλοια, φορτηγά πλοία μεταφοράς χύδην φορτίου και άλλα εμπορικά σκάφη εξοπλίζονται με ειδικά συστήματα που αξιοποιούν την αιολική ενέργεια, μειώνοντας την ανάγκη χρήσης των μηχανών τους και, κατά συνέπεια, την κατανάλωση καυσίμων.
Σύμφωνα με τη Διεθνή Ένωση Αιολικής Πρόωσης Πλοίων (International Windship Association – IWSA), ο αριθμός των μεγάλων εμπορικών πλοίων που διαθέτουν τέτοιου είδους τεχνολογίες ξεπέρασε τον Ιούνιο του 2026 τα 100, από μόλις 21 τον Μάιο του 2022.
Πρόκειται για σχεδόν πενταπλασιασμό μέσα σε τέσσερα χρόνια, κάτι που αποτυπώνει το αυξανόμενο ενδιαφέρον της ναυτιλιακής βιομηχανίας.
Τα πλοία αυτά αντιστοιχούν σε συνολική μεταφορική ικανότητα άνω των 5 εκατ. τόνων και διαθέτουν περισσότερα από 230 επιμέρους συστήματα αιολικής πρόωσης.
Με βάση τα στοιχεία της IWSA, η συγκεκριμένη τεχνολογία συμβάλλει στη μείωση των εκπομπών κατά περισσότερους από 100.000 τόνους ισοδύναμου διοξειδίου του άνθρακα ετησίως.
Πώς κινείται ένα πλοίο με τη βοήθεια του ανέμου
Η λειτουργία των συστημάτων αιολικής πρόωσης βασίζεται σε μια απλή αρχή: ο άνεμος βοηθά το πλοίο να κινηθεί προς τα εμπρός, μειώνοντας την ισχύ που χρειάζεται να παράγει η κύρια μηχανή και, κατ’ επέκταση, την κατανάλωση καυσίμων.
Τα συστήματα αυτά ονομάζονται Wind-Assisted Propulsion Systems (WAPS), δηλαδή συστήματα υποβοήθησης πρόωσης από τον άνεμο, και χρησιμοποιούν διαφορετικές τεχνολογίες για την αξιοποίηση της αιολικής ενέργειας.
Μία από τις πιο χαρακτηριστικές είναι οι κύλινδροι Flettner, μεγάλες κατακόρυφες κυλινδρικές κατασκευές που τοποθετούνται στο κατάστρωμα και περιστρέφονται με τη βοήθεια ηλεκτροκινητήρων. Καθώς ο άνεμος περνά γύρω από τους περιστρεφόμενους κυλίνδρους, δημιουργείται μια αεροδυναμική δύναμη, γνωστή ως φαινόμενο Magnus, η οποία, υπό κατάλληλες συνθήκες, συμβάλλει στην προώθηση του πλοίου.
Μια άλλη τεχνολογία είναι τα άκαμπτα ιστία, τα οποία μοιάζουν με μεγάλα κατακόρυφα φτερά αεροσκάφους. Η κλίση τους ρυθμίζεται ανάλογα με την κατεύθυνση του ανέμου, ώστε να παράγεται δύναμη που υποβοηθά την κίνηση του πλοίου.
Παράλληλα, χρησιμοποιούνται ειδικά ιστία με συστήματα αναρρόφησης αέρα, τα οποία ενισχύουν την αεροδυναμική τους απόδοση.
Σημαντικό ρόλο στη λειτουργία αυτών των τεχνολογιών έχουν οι υπολογιστές και τα αυτοματοποιημένα συστήματα ελέγχου. Ανάλογα με την ένταση και τη διεύθυνση του ανέμου, προσαρμόζουν τη λειτουργία των εγκαταστάσεων, ώστε να επιτυγχάνεται η καλύτερη δυνατή απόδοση χωρίς να απαιτείται απαραίτητα πρόσθετο πλήρωμα.
Η αποτελεσματικότητα της αιολικής πρόωσης εξαρτάται από τις καιρικές συνθήκες, την ταχύτητα και την πορεία του πλοίου. Αυτό σημαίνει ότι η εξοικονόμηση καυσίμων δεν είναι σταθερή σε κάθε ταξίδι, αλλά μεταβάλλεται ανάλογα με το πόσο μπορεί να αξιοποιηθεί ο άνεμος.
Εξοικονόμηση καυσίμων έως 25%
Το βασικό πλεονέκτημα της αιολικής πρόωσης είναι η δυνατότητα περιορισμού του κόστους καυσίμων, το οποίο αποτελεί κύρια λειτουργική δαπάνη για μια ναυτιλιακή επιχείρηση.
Σύμφωνα με τον νορβηγικό νηογνώμονα DNV, πλοιοκτήτες και διαχειρίστριες εταιρείες έχουν αναφέρει εξοικονόμηση καυσίμων μεταξύ 4,5% και 9% από την αξιοποίηση συστημάτων WAPS.
Ο ίδιος νηογνώμονας επισημαίνει ότι, ανάλογα με τα χαρακτηριστικά του πλοίου και τις συνθήκες λειτουργίας, η δυνητική εξοικονόμηση μπορεί να φτάσει το 25% σε περιπτώσεις εγκατάστασης σε υφιστάμενα πλοία.
Ακόμη μεγαλύτερα οφέλη ενδέχεται να προκύψουν σε νεότευκτα πλοία που έχουν σχεδιαστεί εξαρχής για να αξιοποιούν την αιολική ενέργεια.
Ωστόσο, η απόδοση δεν είναι ίδια σε κάθε ταξίδι. Εξαρτάται από την ένταση και την κατεύθυνση του ανέμου, την ταχύτητα του πλοίου, τη θαλάσσια διαδρομή και τον τύπο του εγκατεστημένου συστήματος.
Για τον λόγο αυτό, ιδιαίτερη σημασία έχει ο σχεδιασμός της πορείας του πλοίου με τη βοήθεια ψηφιακών συστημάτων πρόγνωσης καιρού, ώστε να αξιοποιούνται όσο το δυνατόν καλύτερα οι διαθέσιμοι άνεμοι.
Πρωτοστατούν δεξαμενόπλοια και bulk carriers
Σύμφωνα με την IWSA, τα δεξαμενόπλοια και τα φορτηγά πλοία μεταφοράς χύδην φορτίου βρίσκονται στην πρώτη γραμμή της υιοθέτησης των νέων συστημάτων.
Στα στοιχεία που δημοσιοποίησε η Ένωση περιλαμβάνονται 37 δεξαμενόπλοια και 24 φορτηγά χύδην φορτίου, τα γνωστά bulk carriers, που μεταφέρουν μεταξύ άλλων σιδηρομετάλλευμα, άνθρακα και σιτηρά.
Παράλληλα, 24 πλοία μεταφοράς οχημάτων και επιβατηγά-οχηματαγωγά, καθώς και 19 πλοία γενικού φορτίου, χρησιμοποιούν ήδη την τεχνολογία.
Η επέκταση της αιολικής πρόωσης δεν περιορίζεται στις νέες ναυπηγήσεις, καθώς αρκετά από τα συστήματα μπορούν να εγκατασταθούν και σε πλοία που βρίσκονται ήδη σε λειτουργία.
Στόχος τα 200 πλοία
Η IWSA εκτιμά ότι η ανάπτυξη της αγοράς θα συνεχιστεί με ταχείς ρυθμούς.
Ο γενικός γραμματέας της Ένωσης, Γκάβιν ‘Αλραϊτ (Gavin Allwright), έχει επισημάνει ότι η αύξηση των εγκαταστάσεων συνδέεται με τις δοκιμές σε πραγματικές συνθήκες και την ανεξάρτητη επαλήθευση της απόδοσης των συστημάτων, που ενισχύουν την εμπιστοσύνη των πλοιοκτητών.
Σύμφωνα με την εκτίμηση που διατύπωσε τον Ιούνιο του 2026, ο αριθμός των μεγάλων εμπορικών πλοίων με εγκατεστημένα συστήματα αιολικής πρόωσης θα μπορούσε να φτάσει περίπου τα 200 μέσα στους επόμενους δώδεκα μήνες.
Παράλληλα, ο κλάδος έχει θέσει ως μακροπρόθεσμη επιδίωξη την επέκταση της τεχνολογίας σε 1.000 πλοία και περισσότερα.
Οι προοπτικές αυτές συνδέονται τόσο με την ανάγκη μείωσης του κόστους καυσίμων όσο και με την προσπάθεια περιορισμού των εκπομπών αερίων του θερμοκηπίου.
Παρά τις τεχνολογικές προκλήσεις και την εξάρτηση της απόδοσης από τις καιρικές συνθήκες, ο άνεμος επανέρχεται σταδιακά ως μια αξιοποιήσιμη πηγή ενέργειας για τη σύγχρονη ναυτιλία, συνδυάζοντας μια πανάρχαια μέθοδο πρόωσης με τις δυνατότητες της σύγχρονης μηχανικής και των ψηφιακών συστημάτων.
