Η κλιματική αλλαγή και τα ακραία καιρικά φαινόμενα που εντείνονται οδηγούν σε ολοένα συχνότερες φυσικές καταστροφές, εκτοπίζοντας ανθρώπους που αναγκάζονται να μετακινηθούν προς ευρωπαϊκές χώρες, μεταξύ αυτών και προς την Ελλάδα. Αυτό προκύπτει από νέα έρευνα του WWF Ελλάς και του Ελληνικού Συμβουλίου για τους Πρόσφυγες (ΕΣΠ), καταδεικνύοντας ότι η κλιματική μετανάστευση δεν αποτελεί σενάριο του μέλλοντος, αλλά μια πραγματικότητα του παρόντος.
Η μελέτη εκπονήθηκε από τις/τους Θεοδότα Νάντσου, Εμμανουέλα Δούση, Κωνσταντίνο Βλαχόπουλο και Nasruddin Nizami και βασίστηκε σε εμπειρικά δεδομένα, με 70 συνεντεύξεις από πρόσφυγες, μετανάστες και αιτούντες άσυλο που ζουν σε camps στην Ελλάδα και το Βέλγιο. Οι συμμετέχοντες προέρχονταν από 17 χώρες της Νότιας Ασίας, της υποσαχάριας Αφρικής και της Μέσης Ανατολής. Η ιδέα για αυτή τη μελέτη ήταν να διερευνήσουμε εάν κάποιοι από τους πρόσφυγες και μετανάστες αναγκάστηκαν να φύγουν από τις χώρες τους εξαιτίας κλιματικών λόγων.
Ο κύριος λόγος για την οποία εγκατέλειψε τη χώρα του ήταν οι επαναλαμβανόμενες και ολοένα εντονότερες κλιματικές καταστροφές στην περιοχή του. Η συγκεκριμένη μαρτυρία λειτούργησε ως καταλύτης, ανοίγοντας τον διάλογο γύρω από την κλιματική μετανάστευση και την ανάγκη να αναγνωριστεί η κλιματική αλλαγή ως αιτία μετακίνησης.
Τα αποτελέσματα της έρευνας δείχνουν ότι 35 από τους 70 ερωτηθέντες (50%) δήλωσαν ότι κλιματικοί παράγοντες επηρέασαν την απόφασή τους να μεταναστεύσουν διασυνοριακά. Για 18 άτομα (26% του συνόλου), το κλίμα αποτέλεσε τον μοναδικό ή τον κύριο λόγο μετανάστευσης.
Ωστόσο, η έρευνα επισημαίνει ένα θεσμικό κενό γύρω από την κλιματική μετανάστευση, καθώς δεν υπάρχει νομική διάσταση που να τους προστατεύει. Όπως αναφέρει ο ερευνητής του ΕΣΠ, «η κλιματική αλλαγή δεν περιλαμβάνεται στους λόγους για τους οποίους παρέχεται προστασία ή άσυλο». Αυτό δημιουργεί προβληματισμό σχετικά με τις υποχρεώσεις των κρατών για την κλιματική πολιτική.
Είναι σαφές ότι η κλιματική μετανάστευση είναι μια πραγματικότητα που απαιτεί άμεσες ενέργειες και στρατηγικές λύσεις. Η ανάγκη αυτή αναδεικνύει τη σημασία των πολιτικών προσαρμογής και των στρατηγικών μείωσης των αιτίων της κλιματικής αλλαγής.
