Στον ψηλότερο και μεγαλύτερο αγιομετεωρίτικο βράχο δεσπόζει η ανδρώα Ιερά Μονή του Μεγάλου Μετεώρου, της Μεταμορφώσεως του Σωτήρος Χριστού, που ιδρύθηκε γύρω στο 1340 από τον άγιο Αθανάσιο τον Μετεωρίτη (1302-80) και σήμερα Πέμπτη πανηγυρίζει για την Εορτή της Θείας Μεταμορφώσεως του Κυρίου και Σωτήρος. Η Ιερά Μονή Μεγάλου Μετεώρου, στα Μετέωρα, παραμένει σημείο αναφοράς για την ιστορία και τη μνήμη του τόπου.
Σύμφωνα με στοιχεία της Ιεράς Μητρόπολης Σταγών και Μετεώρων, παλαιότερα η πρόσβαση στη Μονή γινόταν με ανεμόσκαλες και από τον Πύργο του 1520, όπου ξεχώριζε ο εξώστης με το δίχτυ. Μέχρι το 1923 η ανάβαση συνεχίζονταν με τις ανεμόσκαλες και το δίχτυ, ενώ σήμερα η είσοδος γίνεται από σκάλα με 146 απότομα σκαλιά.
Ο επισκέπτης μπορεί να δει τον πύργο του 1520 με τον εξώστη και το δίχτυ, το κελάρι που λειτουργεί σήμερα ως Μουσείο λαογραφίας με παλαιά σκεύη και εργαλεία, το οστεοφυλάκιο, καθώς και τον ναό της Μεταμορφώσεως του Σωτήρος. Πρόκειται για ναό αγιορείτικου τύπου, με το ιερό του 1388, ενώ ο κυρίως ναός και ο νάρθηκας χρονολογούνται στο 1545, επί ηγεμονίας Συμεών του εξ Ιωαννίνων, με τοιχογραφίες εξαιρετικής βυζαντινής τέχνης του 1483 στο ιερό και του 1552 στον κυρίως ναό και τον νάρθηκα.
Στο συγκρότημα περιλαμβάνονται επίσης η τράπεζα, η Εστία με το μαγειρείο του 1557 που λειτουργεί σήμερα ως Μουσείο λαογραφίας με παλαιά χάλκινα, πήλινα και ξύλινα μαγειρικά σκεύη, το Νοσοκομείο, το Γηροκομείο του 1572 και τα παρεκκλήσια της Θεομήτορος, γνωστής ως Παναγία της Μετεωρίτισσας Πέτρας του 14ου αιώνα, του Τιμίου Προδρόμου των αρχών του 17ου αιώνα, των Αγίων Κωνσταντίνου και Ελένης του 1789 και του Αγίου Νεκταρίου.
Στη Μονή φυλάσσονται χειρόγραφοι κώδικες μεγάλης καλλιτεχνικής αξίας, χρυσόβουλα, πατριαρχικά σιγίλλια και άλλα έγγραφα, πολύτιμα ιστορικά ντοκουμέντα, σπάνια παλαιότυπα από τον 15ο έως τον 19ο αιώνα, φορητές μεταβυζαντινές εικόνες του 14ου και 15ου αιώνα, αλλά και παλαιά περίτεχνα χειροτεχνήματα, όπως ξυλόγλυπτα, χρυσοκέντητα και αργυρά αντικείμενα.
Το πρώτο μικρό κτίσμα που συναντά κανείς μέσα στο βράχο, αριστερά της σκάλας, είναι το ασκητήριο του ιδρυτή της Μονής. Μπαίνοντας από την κύρια είσοδο, δεξιά διακρίνεται το παλιό βαρούλκο.
Η Ιερά Μονή Μεγάλου Μετεώρου, η πρώτη και μεγαλύτερη Μονή των Αγίων Μετεώρων από τα μέσα του 14ου αιώνα, δεν φιλοξενεί μόνο τους πολιτιστικούς θησαυρούς που δημιουργήθηκαν εκεί ή αποκτήθηκαν με μεγάλο κόπο, αλλά τους αναδεικνύει κιόλας. Μέσα από τα μουσεία της αποτυπώνει την αδιάσπαστη ενότητα και συνέχεια του Ελληνισμού.
Τα Μετέωρα ανήκουν από το 1988 στον κατάλογο μνημείων της Παγκόσμιας Φυσικής και Πολιτιστικής Κληρονομιάς της ΟΥΝΕΣΚΟ. Παράλληλα, έχουν αναγνωριστεί και προστατεύονται από την ελληνική πολιτεία ως αρχαιολογική περιοχή και ως ιερός χώρος.
Από τα 24 μοναστήρια, σήμερα λειτουργούν τα έξι, ενώ τα υπόλοιπα 15 είναι ακατοίκητα και ερειπωμένα. Οι Ιερές Μονές της Μεταμορφώσεως του Σωτήρος ή του Μεγάλου Μετέωρου, της Αγίας Τριάδας, του Αγίου Νικολάου του Αναπαυσά και του Βαρλαάμ είναι ανδρικές, ενώ η Ιερά Μονή Ρουσάνου και η Ιερά Μονή Αγίου Στεφάνου είναι γυναικείες.
Σήμερα έχουν συντηρηθεί και αναστηλωθεί οι Ιερές Μονές του Αγίου Νικολάου Μπάντοβα, μετόχι της Ιεράς Μονής Αγίας Τριάδας, και της Υπαπαντής, μετόχι της Ιεράς Μονής Μεταμορφώσεως ή Μεγάλου Μετεώρου.
Ο Σεβ. Μητροπολίτης Σταγών και Μετεώρων κ. Θεόκλητος εύχεται το Φως της θείας Μεταμορφώσεως να λάμψει στις καρδιές όλων μας, ώστε να γίνουμε μέτοχοι της θείας Χάριτος σύμφωνα με τη δυνατότητα του καθενός μας. Με τις πρεσβείες της Υπεραγίας Θεοτόκου, της οποίας σε λίγες ημέρες εορτάζουμε την Κοίμηση και την εις Ουρανούς Μετάσταση, ο Θεός να χαρίζει υγεία και κάθε καλό σε όλους.
Αποστόλης Ζώης
* Φωτογραφία – Πηγή: Μητρόπολη Σταγών και Μετεώρων
