Παραδόθηκε στο αναγνωστικό κοινό ο τόμος των πρακτικών του 9ου Πανελλήνιου Συνεδρίου με θέμα «Ο Χορός στην Κοινότητα – Τελετουργίες, Δρώμενα, Πανηγύρια, Εκπαίδευση», το οποίο πραγματοποιήθηκε στην Καρδίτσα από 26-28 Σεπτεμβρίου 2025.
Η Βασιλική Κοζιού – Κολοφωτιά, επιμελήτρια του τόμου και πρόεδρος του Κέντρου Ιστορικής και Λαογραφικής Έρευνας «Ο ΑΠΟΛΛΩΝ» Καρδίτσας, αναφέρει στο Αθηναϊκό-Μακεδονικό Πρακτορείο Ειδήσεων ότι υπάρχει ανάγκη να ερευνηθεί και να αναδειχθεί διαχρονικά ο χορός έως σήμερα. Όπως σημειώνει, με την είσοδο του 20ού αιώνα άρχισαν να φαίνονται ορισμένες κοινωνικοοικονομικές αλλαγές, που μετά τον Β’ Παγκόσμιο Πόλεμο εντάθηκαν λόγω της μετακίνησης των κατοίκων της υπαίθρου στα μεγάλα αστικά κέντρα, αλλά και εξαιτίας της ανάπτυξης της συγκοινωνίας, της επικοινωνίας και του τουρισμού. Αυτό, σύμφωνα με την ίδια, οδήγησε στη δημιουργία νέων ρευμάτων πολιτισμού και στην αλλαγή του τρόπου ζωής σε πόλεις και χωριά. Οι ραγδαίες αυτές εξελίξεις συνέβαλαν στη σταδιακή υποχώρηση στοιχείων του λαϊκού πολιτισμού και, κατ’ επέκταση, στη συρρίκνωση και υποβάθμιση της μουσικοχορευτικής παράδοσης, η οποία μεταπολεμικά μεταφέρθηκε από τα αστικά κέντρα μέσα από νέους τρόπους ψυχαγωγίας.
Την ίδια περίοδο, προσθέτει η ερευνήτρια, εμφανίστηκαν τα πρώτα γραμμόφωνα, που καθιέρωσαν έναν νέο, εναλλακτικό τρόπο διασκέδασης με τα πάρτι που οργάνωνε η νεολαία, η οποία άρχισε να απομακρύνεται από την παραδοσιακή αντίληψη. Πολλοί παραδοσιακοί χοροί, ιδιαίτερα εκείνοι που συνόδευαν τελετουργίες, δρώμενα και έθιμα, καταργήθηκαν σταδιακά και άρχισαν να περνούν στη λήθη. Πολλοί ερευνητές και ιστορικοί διαπίστωναν ότι η πορεία οδηγούσε σε μια γενικότερη πολιτισμική πτώχευση. Έτσι ξεκίνησε ένας αγώνας διάσωσης και διατήρησης της πολιτιστικής κληρονομιάς και των τοπικών πολιτιστικών ιδιαιτεροτήτων από μεμονωμένα άτομα και διάφορες κοινωνικές ομάδες, οι οποίες μετεξελίχθηκαν σταδιακά σε πολιτιστικά σωματεία που σήμερα αναπαριστούν και αναβιώνουν έθιμα του παρελθόντος, αλλά και τη μουσικοχορευτική παράδοση.
Για αυτούς τους λόγους το Κέντρο Ιστορικής και Λαογραφικής Έρευνας επέλεξε ως θέμα του 9ου Πανελλήνιου Συνεδρίου το «Ο Χορός στην Κοινότητα – Τελετουργίες, δρώμενα, πανηγύρια, Εκπαίδευση». Στόχος ήταν να αναδειχθεί η εξελικτική πορεία του χορού στον χρόνο και στον χώρο, από το χωριό στη σύγχρονη αστική ελληνική κοινωνία, και να φωτιστούν οι πολλαπλοί του ρόλοι. Μέσα από τις εισηγήσεις τους, οι ομιλητές και οι ομιλήτριες παρουσίασαν τα θετικά και τα αρνητικά στοιχεία του χορού, καθώς και τις προσπάθειες που καταβάλλουν διαχρονικά διάφοροι φορείς για τη διατήρησή του. Συνδιοργανωτές του Κ.Ι.Λ.Ε. «Ο ΑΠΟΛΛΩΝ» ήταν το Παιδαγωγικό Τμήμα Προσχολικής Εκπαίδευσης του Πανεπιστημίου Θεσσαλίας, η Περιφέρεια Θεσσαλίας-Περιφερειακή Ενότητα Καρδίτσας και ο Δήμος Καρδίτσας.
Ο συνεπιμελητής του τόμου, Αναστάσιος Σιάτρας, επίκουρος καθηγητής του Παιδαγωγικού Τμήματος Προσχολικής Εκπαίδευσης του Πανεπιστημίου Θεσσαλίας, τονίζει, σύμφωνα με την ερευνήτρια, στο εισαγωγικό σημείωμα που συνυπογράφουν, ότι η επιλογή της Καρδίτσας ως τόπου διεξαγωγής δεν ήταν απλώς μια χωροταξική απόφαση, αλλά μια δήλωση προθέσεων. Η Θεσσαλία, και ιδιαίτερα ο κάμπος της Καρδίτσας και η ορεινή ζώνη των Αγράφων, διατηρεί ένα εξαιρετικά πλούσιο και ενεργό πολιτιστικό απόθεμα. Εκεί ο χορός δεν είναι μουσειακό έκθεμα, αλλά ζωντανή πρακτική που συνδιαμορφώνεται με τον κύκλο ζωής στη διάρκεια του χρόνου. «Αυτό τιμά ιδιαίτερα τον τόπο μας», σημειώνει.
«Κλείνοντας θα ήθελα να τονίσω ότι οι αναγνώστες μελετώντας τις εισηγήσεις που περιλαμβάνει ο τόμος θα διαπιστώσουν ότι καλύπτουν ένα ευρύ φάσμα θεματικών, επιτρέποντας την αναλυτική διερεύνηση ποικίλων πτυχών του χορευτικού φαινομένου. Εξετάζουν, επίσης, τις κοινωνιολογικές, παιδαγωγικές και σύγχρονες καλλιτεχνικές προεκτάσεις του χορού, προσεγγίζοντάς τον ως ζωντανό οργανισμό που εξελίσσεται».
Το σύνολο των εισηγήσεων και των άλλων παραλειπόμενων του 9ου Πανελλήνιου Συνεδρίου, που οργάνωσε το Κέντρο Ιστορικής και Λαογραφικής Έρευνας «Ο ΑΠΟΛΛΩΝ» Καρδίτσας, το Τμήμα Προσχολικής Εκπαίδευσης του Πανεπιστημίου Θεσσαλίας, η Περιφέρεια Θεσσαλίας-Περιφερειακή Ενότητα Καρδίτσας και ο Δήμος Καρδίτσας και καταλαμβάνουν 482 σελίδες, φιλοξενεί ο Φιλολογικός Ιστορικός Λογοτεχνικός Σύνδεσμος (Φ. Ι. ΛΟ. Σ.) Τρικάλων στον 15ο-16ο (2025-2026) τόμο «ΘΕΣΣΑΛΙΚΑ ΜΕΛΕΤΗΜΑΤΑ». Η ερευνήτρια ευχαριστεί επίσης από καρδιάς τον Θεόδωρο Νημά, πρόεδρο και διευθυντή σύνταξης των παραπάνω φορέων, για τη σημαντική και πολύτιμη υποστήριξή του.
Ο τόμος εκδόθηκε από τον ΕΚΔΟΤΙΚΟ ΟΙΚΟ Κ. & Μ. ΣΤΑΜΟΥΛΗ και διατίθεται από όλα τα βιβλιοπωλεία της χώρας.
Αποστόλης Ζώης
*Η φωτογραφία είναι της ερευνήτριας και παραχωρήθηκε για χρήση
