Δέκα νέα στοιχεία προστέθηκαν στο Ευρετήριο Άυλης Πολιτιστικής Κληρονομιάς της Ελλάδας, με το ΥΠΠΟ να ανακοινώνει ότι το Εθνικό Ευρετήριο φτάνει πλέον τα 199 στοιχεία. Ανάμεσά τους βρίσκονται η Λιτανεία της Ιερής Εικόνας της Παναγίας της Βουλκανιώτισσας, η Κουλουρία του Αρχάγγελου Ρόδου και το Πασχαλινό Έθιμο της Ροδάνης στη Συνοικία Απόζαρι του νομού Καστοριάς.
Η υπουργός Πολιτισμού Λίνα Μενδώνη δήλωσε: «Με την εγγραφή δέκα νέων στοιχείων στο Εθνικό Ευρετήριο Άυλης Πολιτιστικής Κληρονομιάς, ενισχύουμε έμπρακτα τη διαρκή προσπάθεια του υπουργείου Πολιτισμού για την καταγραφή, τη διαφύλαξη και την ανάδειξη του ανεκτίμητου πλούτου της άυλης πολιτιστικής μας κληρονομιάς. Κάθε νέο στοιχείο αποτυπώνει μια ξεχωριστή έκφραση της πολιτιστικής μας ταυτότητας, καθώς και τις γνώσεις, τις δεξιότητες, τις πρακτικές και τη συλλογική μνήμη των κοινοτήτων που το διατηρούν και το μεταδίδουν από γενιά σε γενιά. Σε συνεργασία με τις τοπικές κοινωνίες και τους φορείς τους, στόχος μας είναι αυτή η κληρονομιά να παραμένει ζωντανή και να αποτελεί οργανικό μέρος της σύγχρονης κοινωνικής και πολιτιστικής ζωής, αλλά και πηγή έμπνευσης για τη σύγχρονη δημιουργία. Με τις νέες εγγραφές, το Εθνικό Ευρετήριο αριθμεί πλέον 199 στοιχεία, αναδεικνύοντας την πολυμορφία, τη δημιουργικότητα και τη συνέχεια του ελληνικού πολιτισμού. Η προστασία και η ανάδειξή τους αποτελεί κοινή ευθύνη, ώστε ο πολιτιστικός μας πλούτος να παραμένει προσβάσιμος και δημιουργικός για τις επόμενες γενιές».
Λιτανεία της Ιερής Εικόνας της Παναγίας της Βουλκανιώτισσας
Κάθε χρόνο, η Λιτανεία της Ιερής Εικόνας της «Παναγίας Βουλκανιώτισσας» πραγματοποιείται τη νύχτα της 19ης προς την 20ή Σεπτεμβρίου, σε ανάμνηση, σύμφωνα με την παράδοση, της διάσωσης κατοίκων της περιοχής από λοιμό τον 17ο/18ο αιώνα. Η πορεία καλύπτει περίπου 20 χιλιόμετρα και γίνεται σε όλη τη διάρκεια της νύχτας, με πολλούς πιστούς να συνοδεύουν πεζή την εικόνα. Η κάθοδος ξεκινά από την Ιερά Μονή του Βουλκάνου στη μία τα μεσάνυχτα και καταλήγει στις δέκα το πρωί στη Μεσσήνη, όπου η εικόνα παραδίδεται από τον Ηγούμενο στον Σεβασμιότατο Μητροπολίτη Μεσσηνίας.
Η εικόνα, τοποθετημένη σε χρυσοκέντητο σακούλι, συνοδεύεται από καντήλι που παραμένει άσβηστο στη λιτανεία. Στη συνέχεια ακολουθεί λιτανεία μέσα στην πόλη της Μεσσήνης και η εικόνα ενθρονίζεται στο Μετόχι της Ζωοδόχου Πηγής, οπότε ξεκινά το ιστορικό εμπορικό πανηγύρι, διάρκειας 9 ημερών. Πρόκειται για ένα από τα μεγαλύτερα και πιο ιστορικά πανηγύρια της Πελοποννήσου, με ισχυρή θρησκευτική και πολιτιστική βαρύτητα.
Κουλουρία του Αρχάγγελου Ρόδου
Η κουλουρία είναι ένα τοπικό παραδοσιακό ζυμαρικό που σερβίρεται ως πρώτο πιάτο στο γαμήλιο τραπέζι στον Αρχάγγελο Ρόδου. Μέρες πριν από τον γάμο, οι συγγενείς του ζευγαριού μαζεύονται στο σπίτι της νύφης και οι γυναίκες πλάθουν την κουλουρία με τραγούδια και ευχές για το νέο ζευγάρι.
Έπειτα την απλώνουν σε πανιά στις ταράτσες των σπιτιών για να στεγνώσει. Ανήμερα του γάμου, αρχαγγελίτισσες μαγείρισσες βράζουν την κουλουρία σε μεγάλα καζάνια με ζωμό κρεάτων, ενώ το έδεσμα σερβίρεται με λίγο τριμμένο τυρί.
Η Παραδοσιακή Ζουπανιώτικη Τέχνη της Πέτρας
Η Ζουπανιώτικη τέχνη της πέτρας είναι παραδοσιακή τέχνη, πρακτική τεχνογνωσία και δεξιότητα λατόμευσης, λιθοξοϊκής και δόμησης της πέτρας. Αποτελεί τοπική παράδοση των μαστοροχωρίων της περιοχής του Βοΐου Κοζάνης με ονομαστούς μάστορες.
Η τέχνη ασκείται ακόμη από τους λίγους εναπομείναντες μαστόρους στον Πεντάλοφο, τον Βυθό, το Δίλοφο και τον Αυγερινό. Παράλληλα, διατηρείται ζωντανή στη συλλογική τοπική μνήμη και αποτυπώνεται στα πολυάριθμα έργα της. Για τις τοπικές κοινότητες και την ευρύτερη περιοχή της Δυτικής Μακεδονίας, αποτελεί βασικό στοιχείο ταυτότητας και τοπικής υπερηφάνειας, που εκφράζεται σε αφηγήσεις, τραγούδια, έθιμα και πολιτιστικά δρώμενα, επιβεβαιώνοντας την τοπική ρήση «Πέτρα είχαμι, πέτρα δουλέψαμι».
Καβοντορίτικος χορός
Ο Καβοντορίτικος χορός είναι χαρακτηριστικό στοιχείο του ελληνικού παραδοσιακού χορού στη Νότια Εύβοια. Χορεύεται στην περιοχή του Καβοντόρο και της Καρυστίας από άντρες και γυναίκες, οι περισσότεροι από τους οποίους έχουν αρβανίτικη καταγωγή.
Τα συνηθέστερα μουσικά όργανα που συνοδεύουν τη χαρακτηριστική μελωδία και τον σκοπό του είναι το βιολί, το λαούτο, η τσαμπούνα, το τουμπί, η καβοντορίτικη λύρα και το φύλλο. Πρόκειται για απλό και λιτό χορό, που εκτελείται κυρίως με οργανική μελωδία, ενώ μπορεί να συνοδευτεί και από τραγούδι με αρβανιτόφωνο ή ελληνόφωνο στίχο.
Κόλι Καβύλης Έβρου
Το «Κόλι» είναι αγερμικό ανδρικό δρώμενο του Δωδεκαημέρου που τελείται στην κοινότητα της Καβύλης Έβρου στις 24-25 Δεκεμβρίου. Πρόκειται για τα παραδοσιακά κάλαντα της κοινότητας, τα οποία ψάλλουν οι νέοι της Καβύλης με τη συνοδεία μουσικών οργάνων, ώστε να εξασφαλιστεί η ευετηρία και η καλή συγκομιδή.
Λαζαρίνες Λιβαδιάς Σερρών
Το Σάββατο του Λαζάρου, νεαρά κορίτσια ντυμένα με παραδοσιακές νυφιάτικες φορεσιές επισκέπτονται σε ομάδες τα σπίτια του χωριού και τραγουδούν παινέματα για το πρωτότοκο παιδί κάθε οικογένειας. Τη συνοδεία αναλαμβάνουν αγόρια που μεταφέρουν ανθοστολισμένο καλάθι.
Η αρχηγός κάθε ομάδας, η «Μπογιάντσος», παίρνει από τη νοικοκυρά το φιλοδώρημα. Η νοικοκυρά, αφού βάλει στο καλάθι των λαζαρίνων αλεύρι και αυγά, αφήνει να κυλήσει ένα κόσκινο, ώστε από τον τρόπο που θα πέσει να φανεί η αποδοτικότητα της σοδειάς. Την Κυριακή των Βαΐων, οι Λαζαρίνες ρίχνουν βάγια στο ποτάμι και η Λαζαρίνα της οποίας το βάι θα περάσει τα άλλα, παίρνει τον τίτλο της «κουμπάρας» και κάνει το τραπέζι στις υπόλοιπες ανήμερα το Πάσχα.
Το πανηγύρι της Αγίας Παρασκευής στους Καλαρρύτες Ιωαννίνων
Κάθε χρόνο στις 26 Ιουλίου, ανήμερα της Αγίας Παρασκευής, μετά τη λειτουργία σε ναΐσκο που βρίσκεται 6 χιλιόμετρα έξω από τους Καλαρρύτες Ιωαννίνων, μέσα σε σπηλιά σε υψόμετρο 1.740 μ., ακολουθεί γλέντι στην περιοχή «Λιβάδι». Το βράδυ της ίδιας ημέρας το πανηγύρι μεταφέρεται στην πλατεία του χωριού.
Οι ντόπιοι συνδέουν το έθιμο με θαύμα της Αγίας Παρασκευής για τη σωτηρία και τον πολλαπλασιασμό κοπαδιού, ενώ το πανηγύρι δείχνει τον δεσμό του με τη μετακινούμενη κτηνοτροφία, που υπήρξε θεμέλιο της οικονομικής και κοινωνικής ζωής της κοινότητας. Έτσι, λειτουργεί και ως ζωντανή μνήμη του ποιμενικού βίου και της εποχικής μετακίνησης ανθρώπων και ζώων στα ορεινά βοσκοτόπια.
Τα Σεργιάνια στην Κρανιά Καρδίτσας
Το Σεργιάνι στην περιοχή της Κρανιάς Καρδίτσας είναι τελετουργικός γυναικείος χορός των Καραγκούνηδων, ο οποίος τελείται τις Απόκριες και το Πάσχα χωρίς τη συνοδεία μουσικών οργάνων, μόνο με το συλλογικό τραγούδι των γυναικών. Έχει βαθιές ρίζες στην καραγκούνικη κοινότητα, καθώς στο παρελθόν ήταν μία από τις ελάχιστες μορφές παρουσίας και έκφρασης των γυναικών στη δημόσια ζωή.
Σήμερα παραμένει ζωντανό και δημοφιλές, τόσο στα παλαιότερα μέλη της κοινότητας όσο και στις νεότερες γυναίκες, οι οποίες αναγνωρίζουν σε αυτό το βάθος και τη σημασία της πολιτισμικής τους ταυτότητας και κληρονομιάς.
Η δημόσια αναπαράσταση του εθίμου «Καλογιάννια» των Σαρακατσάνων στην ΠΕ Ροδόπης
Τα «Καλογιάννια» τελούνται στις 24 Ιουνίου κάθε έτους στον υπαίθριο Παραδοσιακό Μουσειακό Οικισμό των Σαρακατσάνων στην ΠΕ Ροδόπης. Πρόκειται για δημόσια αναπαράσταση τελετουργίας λαϊκής λατρείας προς τιμή του Ιωάννη του Προδρόμου, την οποία τελούσαν οι Σαρακατσάνοι της Ανατολικής Μακεδονίας και Θράκης, που στο παρελθόν μετακινούνταν σε περιοχές κοντά στην Κωνσταντινούπολη.
Το Πασχαλινό Έθιμο της Ροδάνης στη Συνοικία Απόζαρι του νομού Καστοριάς
Πρόκειται για πασχαλινό έθιμο που τελείται στη συνοικία Απόζαρι του Δήμου Καστοριάς. Πρωταγωνιστικό ρόλο έχει η ροδάνη, μια ιδιότυπη ξύλινη χειροποίητη κατασκευή, σε μορφή περιστρεφόμενης κούνιας με καθίσματα, που τοποθετείται κάθε χρόνο στην κεντρική πλατεία της συνοικίας στο πλαίσιο των πασχαλινών εορτασμών.
Το «γύρισμα» της ροδάνης ξεκινά τη Μεγάλη Πέμπτη, διακόπτεται τη Μεγάλη Παρασκευή, συνεχίζεται το Μεγάλο Σάββατο και ολοκληρώνεται την Κυριακή του Θωμά, αν και τα τελευταία χρόνια η λειτουργία της παρατείνεται για ακόμη δύο εβδομάδες. Στα καθίσματα κάθονται νεότεροι και μεγαλύτεροι, κάτοικοι της συνοικίας Απόζαρι ή και επισκέπτες.
Πηγή φωτ.: ΥΠΠΟ
