Η Αλίντα Δημητρίου επιστρέφει στη Δράμα μέσα από τις ταινίες της, σε ένα αφιέρωμα του 49ου Φεστιβάλ Ταινιών Μικρού Μήκους Δράμας που ξεχωρίζει για το βάρος και το συναίσθημά του. Η διοργάνωση, που πραγματοποιείται από τις 6 έως τις 12 Σεπτεμβρίου, τιμά τη σημαντική Ελληνίδα ντοκιμαντερίστρια και παράλληλα εγκαινιάζει το Διεθνές Διαγωνιστικό Πρόγραμμα Ντοκιμαντέρ.
Η Αλίντα Δημητρίου (1933-2013), μία από τις σημαντικότερες δημιουργούς ντοκιμαντέρ στην Ελλάδα, γύρισε περισσότερες από 50 ταινίες τεκμηρίωσης, καταγράφοντας τον καθημερινό μόχθο, τους κοινωνικούς και πολιτικούς αγώνες και, κυρίως, τις ιστορίες των γυναικών που έμειναν για χρόνια στη σκιά. Στο αφιέρωμα παρουσιάζονται αποκατεστημένες μικρού μήκους ταινίες της, οι οποίες παραχωρήθηκαν από τη Διεύθυνση Παραστατικών Τεχνών και Κινηματογράφου του υπουργείου Πολιτισμού.
Το κοινό συγκεντρώθηκε χθες βράδυ στον πολιτιστικό χώρο «ΚΥΚΛΩΨ», στην αυλή του γνωστού στην τοπική κοινωνία ως «Μαρμάρινο Σπίτι». Την εκδήλωση άνοιξε ο καλλιτεχνικός διευθυντής του Φεστιβάλ Γιώργος Αγγελόπουλος, ο οποίος επιμελήθηκε το πρόγραμμα του αφιερώματος μαζί με τη Λίζα Λινάρδου, ενώ παρούσα ήταν και η Γενική Γραμματέας Σύγχρονου Πολιτισμού Ελένη Δουνδουλάκη.
Η εκπρόσωπος της Διεύθυνσης Παραστατικών Τεχνών και Κινηματογράφου του υπουργείου Πολιτισμού, Λίζα Λινάρδου, μίλησε για το αρχείο από το οποίο προέρχονται οι ταινίες και για τη νέα ζωή που αποκτούν μέσα από την ψηφιοποίησή τους. «Πρόκειται για ένα αρχείο περίπου 170 ντοκιμαντέρ, παραγωγές ή αγορές του υπουργείου Πολιτισμού των δεκαετιών 1970-1990», είπε, εξηγώντας ότι μέχρι πριν από δέκα περίπου χρόνια οι ταινίες διατίθεντο από το υπουργείο για πολιτιστικές εκδηλώσεις, φεστιβάλ, κινηματογραφικές λέσχες, σχολεία, νοσοκομεία και άλλους φορείς σε 16 mm, VHS ή ΒΕΤΑ. Τόνισε ακόμη ότι η ψηφιοποίησή τους ανέδειξε ξανά την ιστορική και συλλεκτική τους αξία.
Σημείωσε επίσης ότι η παρουσία τους στη Δράμα αποτελεί «το πρώτο οργανωμένο και εστιασμένο αφιέρωμα σε ταινίες του συγκεκριμένου αρχείου», ενώ η επιλογή της Αλίντας Δημητρίου για την έναρξη αυτής της νέας διαδρομής του, όπως ανέφερε, δεν είναι τυχαία. Η κινηματογραφίστρια κινήθηκε σε έναν χώρο που εξακολουθεί να χαρακτηρίζεται από έντονη ανδροκρατία, καταθέτοντας μια διαφορετική οπτική πάνω σε κοινωνικά, πολιτικά και ιστορικά ζητήματα. «Η Αλίντα Δημητρίου δούλεψε με συνέπεια και αφοσίωση και έφερε σε επαφή το κοινό με τη γυναικεία ματιά πάνω σε διαφορετικά κοινωνικά, πολιτικά και ιστορικά θέματα, τα οποία ήταν ιδωμένα μέχρι τότε με πολύ συγκεκριμένη, παγιωμένη και περιορισμένη οπτική», ανέφερε η κ. Λινάρδου.
Η ζωή και το έργο μιας πολιτικής ντοκιμαντερίστριας
Για τη ζωή και το έργο της Αλίντας Δημητρίου μίλησε η στενή συνεργάτιδα και φίλη της, σεναριογράφος και καθηγήτρια Αφροδίτη Νικολαΐδου. Η γνωριμία της με τη δημιουργό τής επέτρεψε να φωτίσει όχι μόνο τη φιλμογραφία της, αλλά και τις πλευρές μιας προσωπικότητας που παρέμεινε διαρκώς στραμμένη προς τους ανθρώπους και τους νέους δημιουργούς.
«Γεννήθηκε το 1933. Μεγάλωσε την περίοδο της κατοχής και του εμφυλίου και συμπορεύτηκε από πολύ νωρίς με τον σύντροφό της Σωτήρη Δημητρίου, ανθρωπολόγο, και μαζί, ταξίδεψαν στις αρχές της δεκαετίας του 1950 στην Αφρική, όπου ήρθε από κοντά σε επαφή με τις κοινωνικές και πολιτικές ανακατατάξεις της εποχής», ανέφερε η κ. Νικολαΐδου.
Στη συνέχεια σπούδασε στη Σχολή Σταυράκου και μπήκε στην κινηματογραφία την περίοδο που άνθιζε ο Νέος Ελληνικός Κινηματογράφος. Ακολούθησε μια μακρά πορεία στο ντοκιμαντέρ, με επίκεντρο ανθρώπους και ιστορίες που μέχρι τότε δεν είχαν βρει χώρο στην κινηματογραφική αφήγηση.
«Κυρίως η Αλίντα Δημητρίου ήταν ένα πολιτικό πρόσωπο και μια πολιτική ντοκιμαντερίστρια», τόνισε η κ. Νικολαΐδου, επισημαίνοντας ότι τα περισσότερα από 50 ντοκιμαντέρ της έχουν πολιτική ματιά και αφορούν ιστορίες που δεν είχαν ειπωθεί και ανθρώπους χωρίς φωνή, μέσα από μεθοδολογίες όπως η προφορική ιστορία και η παρατήρηση.
Από την τριλογία της για τις γυναίκες στην Αντίσταση, τον Εμφύλιο και τη Χούντα, «Πουλιά στους Βάλτους» (2008), «Η Ζωή στους Βράχους» (2009) και «Τα Κορίτσια της Βροχής» (2011), μέχρι τα βιομηχανικά ντοκιμαντέρ της, η Δημητρίου αναζητούσε σταθερά τη σχέση του ανθρώπου με την κοινωνία και την εργασία. Παράλληλα, έγραψε για τις πρώτες γυναίκες κινηματογραφίστριες στην Ελλάδα και συνέβαλε στη δημιουργία ενός εναλλακτικού δικτύου διανομής μέσα από προβολές, λέσχες και μαθήματα.
Η σταθερή παρουσία της Αλίντας Δημητρίου στη Δράμα
Η σχέση της με τη Δράμα ήταν ιδιαίτερα στενή. Ήταν μία από τις σταθερές παρουσίες στο Φεστιβάλ κάθε Σεπτέμβρη, μαζί με τον σύντροφό της, παρακολουθώντας τις ταινίες των νέων δημιουργών, συζητώντας μαζί τους και ενθαρρύνοντάς τους. Παράλληλα, είχε συμβάλει στη μελέτη του ελληνικού κινηματογράφου μικρού μήκους με τη «Φιλμογραφία ταινιών μικρού μήκους (1939-1979)» και το «Λεξικό ελληνικών ταινιών μικρού μήκους (1939-1992)».
Η Αφροδίτη Νικολαΐδου στάθηκε ιδιαίτερα στη σχέση της Δημητρίου με τους νέους κινηματογραφιστές και στην επιμονή που τους ζητούσε να έχουν στη δική τους δημιουργική κατεύθυνση. «Αυτό που έλεγε είναι διατηρήστε τη λωρίδα σας. Δηλαδή αυτό που θέλετε, να το κάνετε με επιμονή και υπομονή μέχρι τέλους, χωρίς να παρεκκλίνετε», ανέφερε χαρακτηριστικά. Η ίδια σημείωσε ακόμη ότι η Αλίντα Δημητρίου αγαπούσε τις νέες τεχνολογίες, έμαθε αμέσως ψηφιακό μοντάζ και μοντάρισε η ίδια τις τελευταίες ταινίες της.
Στην πρώτη βραδιά του αφιερώματος προβλήθηκαν οι «Καρβουνιάρηδες» του 1977, που παρακολουθούν ένα επάγγελμα το οποίο σταδιακά εκλείπει, και «Το θέατρο στο βουνό» του 1985, για τις αυτοοργανωμένες θεατρικές δράσεις της ΕΠΟΝ και της ΕΛΑΣ τον τελευταίο χρόνο της Κατοχής.
«Οι Καρβουνιάρηδες υιοθετούν τη μεθοδολογία του cinema direct του Ζαν Ρους. Θα δείτε πώς παρατηρεί μια κοινωνία και ένα επάγγελμα το οποίο σιγά-σιγά εκλείπει», είπε η κ. Νικολαΐδου, επισημαίνοντας ότι η ταινία αφήνει τις ζωές των ανθρώπων να μιλήσουν χωρίς ουσιαστική παρέμβαση της κινηματογραφίστριας.
Το αφιέρωμα του 49ου Φεστιβάλ Ταινιών Μικρού Μήκους Δράμας στην Αλίντα Δημητρίου συνεχίζεται απόψε, στις 20:30, με το δεύτερο μέρος του προγράμματος.
