Δύο νέες εκθέσεις θα φιλοξενήσει το Εθνικό Μουσείο Σύγχρονης Τέχνης (ΕΜΣΤ) από τις 16 Ιανουαρίου του 2027, στρέφοντας το βλέμμα τόσο στην ελληνική καλλιτεχνική σκηνή της δεκαετίας του 1990 όσο και στις καλλιτεχνικές και εκθεσιακές πρακτικές που διαμόρφωσαν το τοπίο της σύγχρονης ελληνικής τέχνης στην Ελλάδα από το 2000 έως σήμερα.
Με διαφορετικές αφετηρίες, οι δύο εκθέσεις προσεγγίζουν διαδοχικές περιόδους της ελληνικής σύγχρονης τέχνης: η πρώτη μέσα από τα έργα και τους πειραματισμούς μίας γενιάς καλλιτεχνών που αναδύθηκε τη δεκαετία του 1990 και η δεύτερη μέσα από τα αρχεία, τους θεσμούς και τις συλλογικές πρωτοβουλίες της περιόδου 2000-2025. Μαζί, συνθέτουν μία ευρύτερη εικόνα των αλλαγών, των αναζητήσεων και των συνθηκών που καθόρισαν την πορεία της σύγχρονης τέχνης στην Ελλάδα.
Η έκθεση «No Time for Melancholy: Ελληνική Τέχνη από τα 90s στη Συλλογή του ΕΜΣΤ», σε επιμέλεια της Άννας Μυκονιάτη, επιστρέφει σε μία καθοριστική περίοδο για την εξέλιξη της ελληνικής τέχνης. Με χρονικό ορίζοντα τα χρόνια ανάμεσα στην πτώση του Τείχους του Βερολίνου το 1989 και την επίθεση στους Δίδυμους Πύργους το 2001, η έκθεση ανατρέχει σε μία εποχή αισιοδοξίας, τεχνολογικών αλλαγών και έντονων κοινωνικών μετασχηματισμών, κατά την οποία διαμορφώθηκε σε μεγάλο βαθμό το σημερινό τοπίο της σύγχρονης εικαστικής δημιουργίας στην Ελλάδα.
Μέσα από έργα της συλλογής του Μουσείου, παρουσιάζεται η δουλειά δέκα καλλιτεχνών που ξεκίνησαν την πορεία τους τη δεκαετία του 1990 και οι οποίοι, στην πλειονότητά τους, πλέον έχουν καθιερωθεί στην Ελλάδα και το εξωτερικό. Στα πρώτα βήματά τους τότε, οι καλλιτέχνες της έκθεσης (ο Δημήτρης Αντωνίτσης, ο Αλέξανδρος Γεωργίου, η Χριστίνα Δημητριάδη, ο Δημήτρης Κόζαρης, η Σοφία Κοσμάογλου, η Ντιάννα Μαγκανιά, ο Μίλτος Μανέτας, ο Σωκράτης Σωκράτους, η Ελένη Χριστοδούλου και ο Αλέξανδρος Ψυχούλης) πειραματίζονται με νέα μέσα και μορφές έκφρασης, διερευνώντας τις δυνατότητες του διαδικτύου και των νέων τεχνολογιών.
Παράλληλα, τα έργα τους θέτουν ερωτήματα γύρω από την ταυτότητα, το φύλο, το σώμα και τα όρια ανάμεσα στο ιδιωτικό και το δημόσιο. Η έκθεση αναδεικνύει έτσι μία εξωστρεφή και διαρκώς μεταβαλλόμενη καλλιτεχνική σκηνή, η οποία συνέβαλε στη διαμόρφωση της σύγχρονης εικαστικής ταυτότητας της χώρας, αλλά και του ίδιου του ΕΜΣΤ.
Την ίδια ημέρα εγκαινιάζεται η αρχειακή έκθεση «Ιστορίες σε εκκρεμότητα: καλλιτεχνική δραστηριότητα και εκθεσιακές πρακτικές στην Ελλάδα, 2000-2025», σε επιμέλεια των Ανίνας Βαλκανά, Ελένης Γανίτη, Τίνας Πανδή και Ματίλντ Σκυλογιάννη. Με αφετηρία την ίδρυση του ΕΜΣΤ το 2000, η έκθεση εξετάζει τις συνθήκες και τις πρωτοβουλίες που διαμόρφωσαν το πεδίο της σύγχρονης τέχνης στην Ελλάδα κατά την τελευταία εικοσιπενταετία, επιχειρώντας παράλληλα να φωτίσει πτυχές της ιστορίας της που δεν έχουν καταγραφεί επαρκώς.
Φωτογραφίες, έγγραφα, κατάλογοι και οπτικοακουστικό υλικό από δημόσια και ιδιωτικά αρχεία συγκροτούν μία πολυεπίπεδη αφήγηση για την εξέλιξη της καλλιτεχνικής δραστηριότητας και των εκθεσιακών πρακτικών στη χώρα. Στην έκθεση καταγράφονται η δημιουργία νέων δημόσιων και ιδιωτικών θεσμών, οι ανεξάρτητες και συλλογικές καλλιτεχνικές πρωτοβουλίες, καθώς και η εμφάνιση μεγάλων εκθέσεων, όπως το Outlook, η Μπιενάλε της Αθήνας και η Μπιενάλε Θεσσαλονίκης και η documenta 14.
Παράλληλα, εξετάζονται οι καλλιτεχνικές παρεμβάσεις στον δημόσιο χώρο, οι ψηφιακές πρακτικές που αναπτύχθηκαν στη διάρκεια της πανδημίας, αλλά και ζητήματα λογοκρισίας, φύλου και queer ορατότητας, σε συνάρτηση με τις επιπτώσεις της οικονομικής κρίσης.
Ιδιαίτερη έμφαση δίνεται και σε εγχειρήματα που παρέμειναν στο περιθώριο της επίσημης ιστορίας της σύγχρονης τέχνης, ανοίγοντας τη συζήτηση για τον τρόπο με τον οποίο διαμορφώνεται η καλλιτεχνική ιστοριογραφία και για τις φωνές που ενδέχεται να απουσιάζουν από αυτήν.
Η έκθεση θα πλαισιωθεί από δημόσιο πρόγραμμα, στο οποίο περιλαμβάνεται μία σειρά προφορικών ιστοριών με μαρτυρίες και συζητήσεις με καλλιτέχνες και επιμελητές, εμπλουτίζοντας το αρχειακό υλικό με νέες οπτικές και ερμηνείες.
Λεζάντα φωτογραφίας:
Σοφία Κοσμάογλου
You Don’t Have to Say Please, 1998
Πολυεστερικός αφρός και γέμιση, ύφασμα, μεταξωτή γέμιση και μαλλί
170 x 200 x 125 εκ.
Συλλογή ΕΜΣΤ. Μέρος της Δωρεάς της Συλλογής Δ.Δασκαλόπουλου
Πηγή φωτό: ΕΜΣΤ
