Μία ιδιαίτερα σημαντική στρογγυλή τράπεζα με τίτλο «Ο Δημήτρης Πικιώνης και η εποχή του: Αμφίδρομες επιρροές με την Ισπανική και Ευρωπαϊκή Αρχιτεκτονική» διοργανώθηκε με πρωτοβουλία του Ινστιτούτου Θερβάντες της Αθήνας και με τη συμμετοχή επιστημόνων διεθνούς κύρους από όλο τον κόσμο, την Τετάρτη 3 Δεκεμβρίου στις 18:00 στην έδρα του Ινστιτούτου, Σκουφά 31, Κολωνάκι, με αφορμή την έκθεση «Δ.Πικιώνης: Αισθητική Τοπιογραφία», που φιλοξενείται στο Μουσείο Μπενάκη στην Οδό Πειραιώς.
Στη συζήτηση που τόνισε τις «εκλεκτικές συγγένειες», οι οποίες εντοπίζονται στη φιλοσοφία και τον σχεδιασμό, αλλά και την επιμονή στην εναρμόνιση του πνεύματος του Μοντερνισμού με την παραδοσιακή αρχιτεκτονική, τα υλικά κατασκευής και κυρίως την ιδιαιτερότητα του Μεσογειακού τοπίου, στα έργα του Πικιώνη και συγκαρινών του ή νεώτερων Ισπανών αρχιτεκτόνων, συμμετείχαν, οι Γιώργης Μαγγίνης, επιστημονικός Διευθυντής του Μουσείου Μπενάκη, Κοβαδόνγα Μπλάσκο, συν-επιμελήτρια της έκθεσης, αρχιτέκτων και Διευθύντρια Σπουδών της Σχολής SUR στο Círculo de Bellas Artes στη Μαδρίτη της Ισπανίας, Χούλιο Γκαρνίκα Γκονθάλεθ-Μπάρθενα, καθηγητής και διδάκτωρ της Αρχιτεκτονικής από την Πολυτεχνικό Πανεπιστήμιο της Καταλωνίας στη Βαρκελώνη και Σούζαν Λάρσον, ερευνήτρια και καθηγήτρια πανεπιστημίου Ισπανικής Φιλολογίας στο Texas Tech University.
Η συζήτηση εστιάσθηκε πώς, μέσα από τη διαλεκτική σχέση που αναπτύσσουν τα μοντερνιστικά ρεύματα του Μεσοπολέμου με την παράδοση, τις σύγχρονες ανάγκες και προκλήσεις της κοινωνίας της εποχής, την καινοτομία και την πρόοδο της επιστήμης και των υλικών και κυρίως με το πρόταγμα της «λειτουργικότητας» της αρχιτεκτονικής, συγκλίνουν οι οραματικές απόψεις των αρχιτεκτόνων σε δύο περιοχές, τις οποίες ενώνουν κοινές παράμετροι της Ιστορίας, της κοινωνικής σύνθεσης, των αισθητικών παροτρύνσεων και της διαρκούς σχέσης με την παράδοση και τη διαχείρισή της. Ιδιαίτερα στάθηκε στο γεγονός πως τόσο ο Πικιώνης, όσο κι οι Καταλανοί κι Ισπανοί συνάδελφοί του από το 1930 έως 1950 καλύφθηκαν από το πρίσμα του Κριτικού Τοπικισμού, επεξεργάσθηκαν τις ιδιαιτερότητες που το τοπίο, οι κοινωνικές συνθήκες κι ανάγκες επέβαλαν στην μεταπολεμική ανοικοδόμηση της εποχής τους.
Δεν είναι τυχαίο που και στις δύο χώρες, με άξονα τον Πικιώνη στην Ελλάδα και την GATEPAC στην Ισπανία, παρατηρείται μία κοινή πίστη στη σύγκλιση μεταξύ τέχνης και αρχιτεκτονικής. Οι κοινοί τόποι παράλληλου στοχασμού οργανώθηκαν γύρω από εμβληματικά περιοδικά της εποχής, το «Το Τρίτο Μάτι» του Πικιώνη και το AC της GATEPAC. Ο Πικιώνης, μας εξηγεί η κα Μπλάσκο, έχει καταφέρει μέσα από έναν σκεπτικισμό κι αποστασιοποίηση από τα αυστηρά πρότυπα και τις επιταγές του Μοντερνιστικού κινήματος να συνδέσει το όραμα της αρχιτεκτονικής με τις ανάγκες και τις λειτουργίες της πόλης ή της κατασκευής.
Μιλώντας στο ΑΠΕ-ΜΠΕ η Σούζαν Λάρσον, ερευνήτρια και καθηγήτρια Ισπανικής Φιλολογίας στο Texas Tech University, δήλωσε πως «σαν τον Πικιώνη δεν υπάρχει κανείς σε άλλες χώρες, όσον αφορά τη συζήτηση για την ανασυγκρότηση της ταυτότητας, στον αναστοχασμό πάνω στο τοπίο σε φιλοσοφικό, πολιτικό, κοινωνικό και αρχιτεκτονικό επίπεδο στην Ισπανία. Είναι πολύ ενδιαφέρον να κάνουμε αυτές τις συγκρίσεις, αλλά ειλικρινά δεν υπάρχει άλλος σαν τον Πικιώνη, ούτε στην Ισπανία, πόσο μάλλον στις Ηνωμένες Πολιτείες».
Η έκθεση «Δημήτρης Πικιώνης: Αισθητική Τοπιογραφία» φιλοξενείται στο Μουσείο Μπενάκη μέχρι τις 25 Ιανουαρίου 2026. Ο σχεδιασμός και η υλοποίηση της έκθεσης έγινε από το Ισπανικό Ίδρυμα CBA (Círculo de Bellas Artes) σε συνεργασία με το Μουσείο Μπενάκη και τη στήριξη του Ινστιτούτου Θερβάντες.
