Η ομιλία μπορεί να αποκαλύψει πολλά για τη βιολογική και γνωστική υγεία μας, δείχνοντας ακόμη και πώς γερνά ο εγκέφαλος. Αυτό αναφέρει νέα έρευνα με επικεφαλής το Trinity College του Δουβλίνου, η οποία δημοσιεύθηκε στο περιοδικό «Science Advances».
Η ομάδα ανέπτυξε ένα μοντέλο μηχανικής μάθησης που αναλύει την ομιλία και μπορεί να εντοπίζει πληροφορίες για τη γήρανση του εγκεφάλου, τη γνωστική υγεία και τις κοινωνικές επιδράσεις που δέχεται ένα άτομο. Στη μελέτη περιγράφεται η δημιουργία ενός «ρολογιού ομιλίας» (speech clock), το οποίο εκτιμά τη χρονολογική ηλικία με βάση εκατοντάδες ακουστικά και γλωσσικά χαρακτηριστικά της φωνής.
Η διαφορά ανάμεσα στην πραγματική ηλικία ενός ανθρώπου και στην ηλικία που υπολογίζεται από την ομιλία του συνδέθηκε επίσης με πολλαπλούς ανεξάρτητους δείκτες βιολογικής γήρανσης, υγείας του εγκεφάλου, γνωστικής λειτουργίας, κοινωνικών αντιξοοτήτων και άνοιας. Η μελέτη ανέλυσε δεδομένα από 2.928 ισπανόφωνους συμμετέχοντες από την Αργεντινή, τη Χιλή, την Κολομβία, το Μεξικό και το Περού.
Στο δείγμα περιλαμβάνονταν υγιείς ενήλικες, αλλά και άνθρωποι με ήπια γνωστική διαταραχή, νόσο Αλτσχάιμερ και διαφορετικές μορφές μετωποκροταφικής άνοιας. Οι ερευνητές δεν εξέτασαν ένα μόνο στοιχείο της φωνής, αλλά χρησιμοποίησαν αλγόριθμους μηχανικής μάθησης για να αναλύσουν εκατοντάδες χαρακτηριστικά που αφορούν τόσο τον τρόπο ομιλίας όσο και το περιεχόμενο του λόγου.
Στην ανάλυση περιλαμβάνονταν, μεταξύ άλλων, ο ρυθμός της ομιλίας και οι παύσεις, ο τόνος της φωνής, το συναισθηματικό περιεχόμενο, το λεξιλόγιο, η σημασιολογική ακρίβεια, καθώς και η ποσότητα και η οργάνωση του προφορικού λόγου. Τα μοντέλα μηχανικής μάθησης συνδύασαν αυτά τα στοιχεία για να εκτιμήσουν τη χρονολογική ηλικία κάθε συμμετέχοντα και να υπολογίσουν τη διαφορά σε σχέση με την ηλικία που προκύπτει από τον τρόπο ομιλίας.
Διαπιστώθηκε ότι οι άνθρωποι των οποίων η ομιλία έδειχνε πιο γερασμένη από το αναμενόμενο για τη χρονολογική τους ηλικία παρουσίαζαν επίσης ενδείξεις επιταχυνόμενης γήρανσης σε διάφορα βιολογικά και κλινικά συστήματα. Επιπλέον, η μεγαλύτερη αύξηση της ηλικίας της ομιλίας συνδέθηκε με χαμηλότερες επιδόσεις στη συνολική γνωστική λειτουργία, τις εκτελεστικές λειτουργίες, τις καθημερινές λειτουργικές ικανότητες και διάφορες μορφές μνήμης.
Οι συσχετίσεις αυτές δεν περιορίζονταν στα γλωσσικά τεστ. Η ηλικία της ομιλίας συνδέθηκε και με την απόδοση σε μη γλωσσικές γνωστικές δοκιμασίες, δείχνοντας ότι το στίγμα της γήρανσης αποτυπώνεται ευρύτερα στον τρόπο με τον οποίο μιλά και σκέφτεται κάποιος.
Η ομιλία «κουβαλά» και κοινωνικό αποτύπωμα
Η ομιλία μεταφέρει επίσης και ένα κοινωνικό αποτύπωμα, όπως διαπίστωσαν οι ερευνητές. Τόσο στους υγιείς συμμετέχοντες όσο και στους ανθρώπους με Αλτσχάιμερ ή άλλες μορφές άνοιας, η επιταχυνόμενη γήρανση της ομιλίας συνδεόταν με ένα δυσμενέστερο σύνολο παραγόντων που διατρέχουν όλη τη ζωή του ατόμου.
Σε αυτούς περιλαμβάνονται το επίπεδο εκπαίδευσης, οι οικονομικές συνθήκες, η επισιτιστική ανασφάλεια, η πρόσβαση στην υγειονομική περίθαλψη και οι εμπειρίες κατά τα πρώτα χρόνια της ζωής. Οι ερευνητές τονίζουν ότι η καταγραφή της ομιλίας είναι εύκολη, χωρίς επεμβατικές διαδικασίες και με πολύ χαμηλό κόστος, σε αντίθεση με τις σημερινές μεθόδους μέτρησης της βιολογικής γήρανσης που απαιτούν μαγνητικούς τομογράφους, δείγματα αίματος, μοριακές αναλύσεις ή εξειδικευμένες κλινικές αξιολογήσεις.
Ωστόσο, οι ερευνητές διευκρινίζουν ότι το «ρολόι ομιλίας» δεν αποτελεί ακόμη διαγνωστικό τεστ για την άνοια. Η μελέτη εξέτασε τους συμμετέχοντες σε ένα συγκεκριμένο χρονικό σημείο, άρα δεν μπορεί να αποδείξει αν ένα προφίλ ομιλίας που φαίνεται γηραιότερο μπορεί να προβλέψει ποιοι θα εμφανίσουν στη συνέχεια γνωστική έκπτωση ή άνοια.
Για την πιθανή κλινική αξιοποίηση του εργαλείου θα χρειαστούν μελέτες που θα παρακολουθούν τους συμμετέχοντες σε βάθος χρόνου, επικύρωση σε περισσότερες γλώσσες και πολιτισμικά περιβάλλοντα, καθώς και δοκιμές σε πιο φυσικές συνθήκες ομιλίας.
