Η προστασία των ελληνικών αρχαιοτήτων από τη ναζιστική λεηλασία βρίσκεται στο επίκεντρο του βιβλίου «The American School of Spies» του Στέφαν Τάλτι, το οποίο παρουσιάστηκε στην ελληνική πρεσβεία στην Ουάσιγκτον. Το έργο φωτίζει επίσης τη δράση Αμερικανών αρχαιολόγων που εντάχθηκαν στις υπηρεσίες πληροφοριών των ΗΠΑ κατά τον Β’ Παγκόσμιο Πόλεμο.
Στο κέντρο της αφήγησης βρίσκεται το «Greek Desk», το ελληνικό τμήμα του Γραφείου Στρατηγικών Υπηρεσιών των ΗΠΑ, γνωστού ως OSS, που αποτέλεσε πρόδρομο της CIA. Αρχαιολόγοι και μελετητές της κλασικής αρχαιότητας, με δεσμούς με την Αμερικανική Σχολή Κλασικών Σπουδών στην Αθήνα, χρησιμοποίησαν τη γνώση τους για τη γλώσσα, τη χώρα και τους ανθρώπους της, ώστε να συμμετάσχουν στις συμμαχικές επιχειρήσεις.
Το βιβλίο παρουσίασαν ο συγγραφέας και ο αρχαιολόγος Τζέιμς Ράιτ, πρώην διευθυντής της Αμερικανικής Σχολής Κλασικών Σπουδών στην Αθήνα και ομότιμος καθηγητής στο Bryn Mawr College. Την εκδήλωση προλόγισε ο πρέσβης της Ελλάδας στις ΗΠΑ, Αντώνης Αλεξανδρίδης.
Επικεφαλής του «Greek Desk» ήταν ο Αμερικανός αρχαιολόγος Ρόντνεϊ Στιούαρτ Γιανγκ, ο οποίος είχε εργαστεί σε ανασκαφές στην Ελλάδα και είχε υπηρετήσει εθελοντικά ως οδηγός ασθενοφόρου στον Ελληνικό Ερυθρό Σταυρό. Το 1943 εγκατέστησε το τμήμα στο Κάιρο, οργανώνοντας ένα δίκτυο συλλογής στρατιωτικών, πολιτικών και οικονομικών πληροφοριών. Στις επιχειρήσεις συμμετείχαν επιστήμονες των οποίων η προηγούμενη παρουσία στην περιοχή τούς είχε δώσει γλωσσικές γνώσεις και επαφές.
Η προστασία των ελληνικών αρχαιοτήτων είχε ξεκινήσει πριν από τη συγκρότηση του OSS, με τις επιχειρήσεις απόκρυψης που οργάνωσε η ελληνική Αρχαιολογική Υπηρεσία. Στο Εθνικό Αρχαιολογικό Μουσείο, οι εργαζόμενοι είχαν ολοκληρώσει την απόκρυψη των συλλογών πριν από την είσοδο των γερμανικών στρατευμάτων στην Αθήνα, τον Απρίλιο του 1941. Μεγάλα αγάλματα θάφτηκαν σε ορύγματα κάτω από τα δάπεδα των αιθουσών, ενώ χρυσά αντικείμενα μεταφέρθηκαν στα υπόγεια της Τράπεζας της Ελλάδος.
Η αφήγηση του Τάλτι περιλαμβάνει επίσης τη συμμετοχή Ελληνοαμερικανών στρατιωτών στον αγώνα κατά των δυνάμεων κατοχής, συνδέοντας τις επιχειρήσεις των αμερικανικών υπηρεσιών με τις προσωπικές διαδρομές ανθρώπων που πολέμησαν στη χώρα καταγωγής των οικογενειών τους.
Ο πρέσβης της Ελλάδας στις ΗΠΑ, Αντώνης Αλεξανδρίδης, χαρακτήρισε τα γεγονότα που περιγράφει το βιβλίο ξεχωριστό κεφάλαιο στην ιστορία των ελληνοαμερικανικών σχέσεων. Τόνισε επίσης ότι η εκδήλωση αποτελεί φόρο τιμής στους ανθρώπους των οποίων το θάρρος και η αφοσίωση συνέβαλαν στη διάσωση της ελληνικής πολιτιστικής κληρονομιάς.
![]()
