Υψηλή συμμετοχή, έντονο επιστημονικό ενδιαφέρον και ουσιαστικός δημόσιος διάλογος, στο Διεθνές Συνέδριο «Γράφω, Μεταφράζω, Σκέφτομαι στην Εποχή της Τεχνητής Νοημοσύνης. Τι σημαίνει να είσαι συγγραφέας σήμερα» της Εταιρείας Συγγραφέων, στο Ινστιτούτο Γκαίτε, το πρώτο στην Ελλάδα αφιερωμένο στη σχέση των Μεγάλων Γλωσσικών Μοντέλων και της Τεχνητής Νοημοσύνης με τη συγγραφή, τη μετάφραση, την εκπαίδευση και τα πνευματικά δικαιώματα. Μια κορυφαία δράση στο πλαίσιο των 45 χρόνων παρουσίας της Εταιρείας Συγγραφέων στον δημόσιο λόγο με ανταλλαγή ιδεών και απόψεων για όλα τα κρίσιμα ζητήματα που προκύπτουν από τη χρήση της ΤΝ στο λογοτεχνικό πεδίο: συγγραφή, μετάφραση, κριτικός λόγος, εκπαίδευση, πνευματικά δικαιώματα. Οι προκλήσεις και οι προοπτικές στην Εποχή της Τεχνητής Νοημοσύνης μέσω της αναζήτησης εναλλακτικών λύσεων και η δημιουργία δικτύων ανταλλαγής προβληματισμού και συνεργασίας με άλλες χώρες και διεθνείς φορείς.
Ο Βρετανός καθηγητής Ψηφιακών Ανθρωπιστικών Σπουδών Ντέιβιντ Μπέρι (David M. Berry) στην εναρκτήρια ομιλία του εστίασε στο πώς τα Μεγάλα Γλωσσικά Μοντέλα/LLM εγκαινίασαν μια νέα συγγραφική συνθήκη και διερεύνησε εναλλακτικές λύσεις που μπορούν να αντισταθούν στην κανονικοποίηση, προβάλλοντας ιδιαίτερα το θέμα της προφορικότητας καθώς και της αναγκαιότητας των αναγνωστικών στρατηγικών. Στο πρώτο στρογγυλό τραπέζι με θέμα «Η λογοτεχνική δημιουργία στην εποχή των Μεγάλων Γλωσσικών Μοντέλων: Τι συμβαίνει, τι θα συμβεί, τι θα θέλαμε να συμβεί», οι συγγραφείς υπερασπίστηκαν την ανθρώπινη δημιουργικότητα, τονίζοντας το μοναδικά «ανθρώπινο» περιβάλλον της αίσθησης, της συγκίνησης και της ατομικής ιδιαιτερότητας. Συζήτησαν γύρω από την ιδιότυπη σχέση της μνήμης και της λήθης, που αποτελεί ίδιον του ανθρώπινου ψυχισμού, αλλά και για τον ενδιάθετο ρυθμό του λόγου στην πεζογραφία, και την ιδιαίτερη αντίληψη του κόσμου που συνιστά ο ποιητικός λόγος, εκφράζοντας την πεποίθηση ότι παρά την εξέλιξη των μοντέλων της ΤΝ, οι ψηφιακές εκδοχές τους δεν μπορούν να επιτύχουν την πραγματική «πρωτοτυπία», δεν μπορούν να προσεγγίσουν την ανθρώπινη «μοναδικότητα».
Ο Γερμανός φιλόσοφος και διεπιστημονικός ερευνητής Κρις Ντουάρτ (Christoph Durt) στην έναρξη της δεύτερης μέρας του συνεδρίου, προσέγγισε θεωρητικά τα συστήματα που βασίζονται σε LLM, όπως το ChatGPT, και έδειξε για ποιους λόγους λανθασμένα αντιμετωπίζονται ως συγγραφείς ή συν-συγγραφείς. Όπως τόνισε, ο «θάνατος του συγγραφέα» δεν είναι το τέλος της συγγραφής, αλλά μάλλον η κατάρρευση μιας συγκεκριμένης αντίληψής της. Στο δεύτερο στρογγυλό τραπέζι με θέμα «Τα εργαλεία ΤΝ στη Μετάφραση: Είναι η ευκολία παγίδα; Μεταφραστές ή επιμελητές, και ποια η διαφορά;», τονίστηκε εκ νέου το θέμα της ανθρώπινης αξιολογικής μοναδικότητας. Και ενώ υπογραμμίστηκαν οι πολύ σκληρές επιπτώσεις της χρήσης των εργαλείων ΤΝ στο επαγγελματικό πεδίο της μετάφρασης, φάνηκε μέσα από την παράθεση παραδειγμάτων και τη συζήτηση που ακολούθησε, ότι η ανθρώπινη επινοητικότητα και το γλωσσικό αίσθημα παραμένει σε επίπεδο ποιοτικό αναντικατάστατο.
Ο Ολλανδός καθηγητής Τεχνητής Νοημοσύνης και Ανθρωπιστικών Σπουδών Τόμπιας Μπλάνκε (Tobias Blanke) μίλησε αναλυτικά για την έννοια και τα όρια της βαθιάς μάθησης, τόνισε πως έχουμε οδηγηθεί σε μια μοντελοποίηση βιομηχανικής κλίμακας, που έχει ως αποτέλεσμα η πολιτιστική παραγωγή να ακολουθεί πλέον την ίδια βιομηχανική λογική εξαγωγής και συγκέντρωσης τεράστιων συνόλων δεδομένων. Στο τρίτο στρογγυλό τραπέζι με θέμα «Η ΤΝ στην Εκπαίδευση. Ευκαιρία ή κερκόπορτα;», ακούστηκαν πολλά και αρκετά δυσοίωνα για τις νεότερες γενιές που μεγαλώνουν με βοήθεια την ΤΝ. Αλλά όπως σε όλα τα κοινωνικά πεδία, υπογραμμίστηκε πως τίποτε δεν είναι μονόδρομος αρκεί να υπάρχει θεσμικά εδραιωμένη βούληση.
Τον λόγο πήρε η Γερμανίδα συγγραφέας και Αντιπρόεδρος του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου Συγγραφέων Μόνικα Πφούνμαϊερ (Monika Pfundmeier), η οποία μετέφερε όλη την πλούσια εμπειρία της δράσης του EWC μιλώντας για το τι πρέπει να κάνουμε -ως οργανισμός, ως μεμονωμένα όντα, ως συγγραφείς- για να συνεχίσουμε να γράφουμε, να αγωνιζόμαστε και να ζούμε σε έναν κόσμο οπωσδήποτε διαφορετικό από αυτόν που ξέραμε. Τέλος, στο τελευταίο στρογγυλό τραπέζι με θέμα «Κριτικές προσεγγίσεις των Μεγάλων Γλωσσικών Συστημάτων – Από ποιους, για ποιους, με ποιους. Για την Κοινωνία ή για την Αγορά;» συζητήθηκαν οι πολιτικές διαστάσεις του θέματος, και οι όροι για μια δημοκρατική και συμπεριληπτική κοινωνία που θα θέσει πραγματικά το ζήτημα του δημοσίου ελέγχου της ΤΝ.
Το συνέδριο διοργανώθηκε στις 27 και 28 Φεβρουαρίου με την υποστήριξη του Υπουργείου Πολιτισμού και σε συνδιοργάνωση με το Ινστιτούτο Γκαίτε, τη Φιλοσοφική Σχολή του ΕΚΠΑ και την Πανελλήνια Ένωση Φιλολόγων.
