Ο Ζελένσκι έχει δηλώσει ότι είναι έτοιμος για συμβιβασμούς για να τερματιστεί ο πόλεμος, όχι όμως εις βάρος της εδαφικής ακεραιότητας.
Το Κρεμλίνο συνεχίζει να πιέζει την κυβέρνηση του Ντόναλντ Τραμπ, αξιοποιώντας ζητήματα εκτός στρατιωτικού πεδίου, για να αποσπάσει παραχωρήσεις σχετικά με την Ουκρανία, επικεντρώνοντας στο μέλλον της περιφέρειας του Ντονέτσκ και των 2.082 τετραγωνικών μιλίων (περίπου 5.400 τ.χλμ.) που εξακολουθούν να ελέγχονται από τους Ουκρανούς, όπως αναφέρει νέα έκθεση του Ινστιτούτου για τη Μελέτη του Πολέμου (ISW).
Οι αναλυτές του ISW εξέτασαν δήλωση του Ρώσου ΥΠΕΞ Σεργκέι Λαβρόφ την 1η Φεβρουαρίου, σύμφωνα με την οποία Ρωσία και ΗΠΑ θα πρέπει να προχωρήσουν σε διμερή οικονομικά και εμπορικά εγχειρήματα, αποφεύγοντας να επιτρέψουν στις διαφορές τους να εξελιχθούν σε αντιπαράθεση. Από την έναρξη της δεύτερης θητείας Τραμπ, το Κρεμλίνο επιχειρεί συστηματικά να προβάλλει τη Ρωσία ως παγκόσμια δύναμη ισοδύναμη των ΗΠΑ και ως φυσικό διάδοχο της «υπερδύναμης» Σοβιετικής Ένωσης.
Η έκθεση επισημαίνει ότι «οι δηλώσεις Λαβρόφ στοχεύουν στη χρήση της προοπτικής οικονομικών συμφωνιών ή συνομιλιών για τον στρατηγικό έλεγχο των εξοπλισμών, ώστε να ωθήσουν τον Τραμπ να αποδεχθεί τις ρωσικές απαιτήσεις για την Ουκρανία, συμπεριλαμβανομένης της απαίτησης του Κρεμλίνου να αποκλειστεί η Ευρώπη από την ειρηνευτική διαδικασία». Παράλληλα, «εσωτερικές πληροφορίες» δείχνουν πως η Μόσχα προσπαθεί να εμφανιστεί διεθνώς ως δύναμη έτοιμη για διαπραγματεύσεις, με στόχο να αποκτήσει πλήρη έλεγχο του Ντονέτσκ μέσω διπλωματικών και όχι στρατιωτικών μέσων.
Οι αμερικανικές προτάσεις και η ρωσική τακτική
Το αρχικό αμερικανικό σχέδιο 28 σημείων προέβλεπε την παραίτηση της Ουκρανίας από τις περιφέρειες Ντονέτσκ και Λουχάνσκ και το «πάγωμα» του μετώπου στη Ζαπορίζια και τη Χερσώνα. Μεταγενέστερες προτάσεις ΗΠΑ–Ουκρανίας περιλάμβαναν αποστρατιωτικοποιημένη ζώνη ή «ελεύθερη οικονομική ζώνη» στο Ντονέτσκ. Τον Δεκέμβριο του 2025, όμως, το Κρεμλίνο απέρριψε την πρόταση για αποστρατιωτικοποιημένη ζώνη. Σύμφωνα με το ISW, οι ρωσικές αρχές «ενδέχεται πλέον να προσπαθούν να παρουσιάσουν ως δήθεν “παραχώρηση” το πάγωμα της γραμμής στο νότιο μέτωπο της Ουκρανίας, ώστε να αποτρέψουν περαιτέρω διαπραγματεύσεις ΗΠΑ–Ουκρανίας για αποστρατιωτικοποιημένες ή οικονομικές ζώνες σε μη κατεχόμενες περιοχές του Ντονέτσκ».
«Οι Ρώσοι πιθανότατα θα συνεχίσουν να πιέζουν ώστε η Ουκρανία να παραδώσει ολόκληρη την περιφέρεια Ντονέτσκ, παρουσιάζοντάς το ως μετριοπαθή θέση και ως σημαντική “υποχώρηση”, προκειμένου να αποσπάσουν ανταλλάγματα που τελικά θα είναι στρατηγικά επιζήμια για την Ουκρανία», αναφέρει η έκθεση. Η παράδοση του Ντονέτσκ θα συνιστούσε σοβαρό στρατηγικό λάθος, καθώς η Ρωσία δύσκολα θα μπορούσε να καταλάβει γρήγορα την περιοχή στρατιωτικά, αλλά θα αποκτούσε πλεονέκτημα για μελλοντικές επιθέσεις.
Οι συνομιλίες και το «αγκάθι» του Ντονέτσκ
Ρώσοι και Ουκρανοί διαπραγματευτές αναμένεται να συναντηθούν ξανά στο Άμπου Ντάμπι στις 4–5 Φεβρουαρίου, στο πλαίσιο ειρηνευτικών συνομιλιών που οργανώνει η κυβέρνηση Τραμπ. Το Ντονέτσκ παραμένει το βασικό άλυτο ζήτημα. Οι Ρώσοι αξιωματούχοι διαμηνύουν μήνες ότι δεν θα σταματήσουν τον πόλεμο αν το Κίεβο δεν παραδώσει τα περίπου 2.082 τ.μ. που ελέγχει. Ο Αμερικανός ΥΠΕΞ Μάρκο Ρούμπιο χαρακτήρισε το Ντονέτσκ «το μοναδικό εναπομείναν ζήτημα» στις διαπραγματεύσεις, «μια γέφυρα που δεν έχουμε ακόμη περάσει». Ο σύμβουλος του Κρεμλίνου Γιούρι Ουσάκοφ πρόσθεσε ότι υπάρχουν και άλλα θέματα, όπως οι εγγυήσεις ασφαλείας από δυτικές χώρες.
Συμβολισμός, προπαγάνδα και «ρωσική άνοιξη»
Η εμμονή του Πούτιν με το Ντονέτσκ συνδέεται με τον συμβολισμό και την προπαγάνδα. Από το 2014, η περιοχή προβάλλεται ως «ιστορικά ρωσική γη» και «προστασία» των ρωσόφωνων του Ντονμπάς. Η Ρωσία έχει ήδη καταλάβει πλήρως τη Λουχάνσκ και το 2022 προσάρτησε Ντονέτσκ, Χερσώνα και Ζαπορίζια. Η υπό ουκρανικό έλεγχο περιοχή περιλαμβάνει τη Σλοβιάνσκ, όπου ξεκίνησε η φιλορωσική εξέγερση το 2014. Αποτυχία κατάληψής της μετά από 12 χρόνια πολέμου θα προκαλούσε έντονες αντιδράσεις από ρωσικούς φιλοπολεμικούς κύκλους.
Όπως επισημαίνει ο Αλεξάντερ Γκαμπούεφ, διευθυντής του Carnegie Russia Eurasia Center, «αν στο τραπέζι των διαπραγματεύσεων πάρεις κάτι που δεν κατάφερες με τη βία, τότε απαντάται το ερώτημα ποιος κέρδισε τον πόλεμο και ποιος επέβαλε τους όρους λήξης του».
Ουκρανική γραμμή και κίνδυνοι
Ο Ζελένσκι έχει δηλώσει ότι είναι έτοιμος για συμβιβασμούς για να τερματιστεί ο πόλεμος, όχι όμως εις βάρος της εδαφικής ακεραιότητας. Τον Δεκέμβριο πρότεινε να μετατραπούν οι περιοχές Ντονέτσκ υπό ουκρανικό έλεγχο σε αποστρατιωτικοποιημένη ζώνη, υπό την προϋπόθεση η Ρωσία να αποσύρει ισόποσες δυνάμεις από κατεχόμενα εδάφη – πρόταση που απορρίφθηκε.
Η απώλεια των ουκρανικών οχυρώσεων στο Ντονέτσκ θα έκανε τη χώρα πιο ευάλωτη σε μελλοντική ρωσική επίθεση. Η περιοχή αντιμετωπίζει σοβαρά προβλήματα με την έλλειψη νερού, καθιστώντας τη στρατηγικά σημαντική λόγω του καναλιού Siverskyi Donets–Donbas. Ο Πούτιν αναγνώρισε ότι η βασική υδροληψία στο κατεχόμενο Ντονέτσκ βρίσκεται σε «έδαφος που δυστυχώς ελέγχεται ακόμη από τον εχθρό» και θα λυθεί μόνο όταν «αυτή η περιοχή τεθεί υπό τον έλεγχο των ενόπλων μας δυνάμεων».
Όλα αυτά καθιστούν το Ντονέτσκ τον πυρήνα μιας διαπραγμάτευσης που μπορεί να καθορίσει αν ο πόλεμος θα λήξει στο κοντινό μέλλον.
