Ως εξαιρετικά σημαντική αναγνωρίστηκε από τα μέλη του Κεντρικού Συμβουλίου Νεωτέρων Μνημείων (ΚΣΝΜ) του Υπουργείου Πολιτισμού η συλλογή φωτογραφιών Τ. de Craene/H. Heuer (περίπου 163), μεταξύ των οποίων και οι 10 – 12 φωτογραφίες που αφορούν την εκτέλεση των 200 Ελλήνων από τα ναζιστικά στρατεύματα κατοχής την Πρωτομαγιά του 1944. Οι συμμετέχοντες γνωμοδότησαν ομόφωνα υπέρ της κήρυξης της συλλογής ως μνημείου λόγω της ιδιαίτερης ιστορικής της αξίας, η οποία τεκμηριώνει τις αντιλήψεις και στάσεις που διαμορφώθηκαν μέσω της εικόνας από τους προπαγανδιστικούς μηχανισμούς των στρατευμάτων Κατοχής στην Ελλάδα κατά τη διάρκεια του Β’ Παγκοσμίου Πολέμου. Ειδικά οι φωτογραφίες των Ελλήνων κρατούμενων συνιστούν εξαιρετικά σημαντικά τεκμήρια της σύγχρονης ελληνικής ιστορίας, καθώς αποδίδουν ανθρώπινα πρόσωπα στις ιστορικές μαρτυρίες για το ήθος και τον πατριωτισμό τους, λίγες στιγμές πριν την εκτέλεσή τους.
Κατά την παρουσίαση της εισήγησης, η οποία επαινέθηκε από τα μέλη του Συμβουλίου και τον ΓΓ Πολιτισμού ως εξαιρετική, αναδείχθηκε η διαδρομή των φωτογραφιών, η οποία συγκλόνισε το πανελλήνιο, καθώς για πρώτη φορά φωτογραφίες αποτυπώνουν στιγμές λίγο πριν από την εκτέλεση των 200 κομμουνιστών στην Καισαριανή την 1η Μαΐου 1944. Η εκτέλεση αυτή πραγματοποιήθηκε ως αντίποινα για τη δολοφονία του υποστράτηγου της ναζιστικής Γερμανίας Φράντς Κρεχ (Franz Krech) και της συνοδείας του στην περιοχή των Μολάων Λακωνίας στις 27 Απριλίου 1944 από τον ΕΛΑΣ.
Όπως αναφέρθηκε στη συνεδρίαση, από τους 200 Έλληνες που εκτελέστηκαν, περίπου 150-160 ήταν κρατούμενοι από τη δεκαετία του ’30 στην Ακροναυπλία, όπου παρέμειναν έως το 1941. Μετά τη γερμανική εισβολή, οι κρατούμενοι δεν απελευθερώθηκαν, αλλά παραδόθηκαν από τις ελληνικές αρχές στις δυνάμεις κατοχής και κατέληξαν στα χέρια των Γερμανών. Οι υπόλοιποι περίπου 40 είχαν συλληφθεί κατά τη διάρκεια της Κατοχής για αντιστασιακή δράση ή υπόνοια αυτής.
Γύρω στους 350 ανθρώπους εκτελέστηκαν στην Ελλάδα για τον θάνατο 4 Γερμανών, αναφέρθηκε και στη συνεδρίαση, που υπογράμμισε επίσης την αποφασιστικότητα και την ηρεμία των κρατουμένων στο Χαϊδάρι κατά την ανακοίνωση των ονομάτων τους. Αξιοσημείωτο είναι ότι από την προηγούμενη ημέρα της εκτέλεσής τους είχαν προετοιμάσει σημειώματα, παρακαλώντας όποιον τα βρει να τα στείλει στους δικούς τους.
Κατά την παρουσίαση της εισήγησης, η συνολική αξία του φωτογραφικού υλικού αποτιμήθηκε ως ιδιαίτερα σημαντική, ειδικά οι φωτογραφίες που απεικονίζουν τις στιγμές λίγο πριν την εκτέλεση και τα κτήρια του Χαϊδαρίου, που είναι πραγματικά συγκλονιστικές και αποδίδουν την ανθρώπινη διάσταση των γεγονότων. Οι φωτογραφίες αυτές επιτρέπουν να κατανοήσουμε το δράμα της κατεχόμενης Ελλάδας μέσα από την οπτική του κατακτητή.
Θυμίζουμε ότι οι φωτογραφίες εμφανίστηκαν στον διαδικτυακό τόπο δημοπρασιών e-bay.de, το Σάββατο 14 Φεβρουαρίου, με φερόμενο ιδιοκτήτη τον συλλέκτη Tim de Craene, ο οποίος τις προσέφερε προς πώληση μέσω της εταιρίας του, Crain’s Militaria. Η ανακοίνωσή τους προκάλεσε έντονο ενδιαφέρον στα ελληνικά μέσα κοινωνικής δικτύωσης και ενημέρωσης, με αποτέλεσμα ο συλλέκτης να αποσύρει τις φωτογραφίες από την πώληση. Ωστόσο, η συλλογή του Χόιερ παραμένει προς πώληση.
