Η Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα αναμένεται να διατηρήσει το βασικό της επιτόκιο καταθέσεων στο 2,5% στη συνεδρίαση της Πέμπτης 29 Οκτωβρίου 2026, με τις αντίρροπες δυνάμεις στην οικονομία να θολώνουν τις προοπτικές του πληθωρισμού και να δυσκολεύουν τη νομισματική πολιτική.
Η ΕΚΤ προχώρησε σε δύο αυξήσεις επιτοκίων το 2026, κατά 25 μονάδες βάσης τον Ιούνιο και άλλες 25 μονάδες βάσης τον Σεπτέμβριο, εξαιτίας της εκτίναξης των τιμών της ενέργειας που προκάλεσε ο πόλεμος στη Μέση Ανατολή και της υπέρβασης του στόχου του 2% για τον πληθωρισμό. Το νέο ενεργειακό σοκ ανέβασε τον πληθωρισμό της Ευρωζώνης στο 3,8% τον Σεπτέμβριο, από 2,1% τον Φεβρουάριο, όταν άρχισαν οι επιθέσεις των ΗΠΑ και του Ισραήλ κατά του Ιράν.
Μέχρι στιγμής, οι υψηλότερες τιμές της ενέργειας έχουν περάσει μόνο σε περιορισμένο βαθμό στις τιμές άλλων προϊόντων και υπηρεσιών. Τον περασμένο μήνα οι τιμές της ενέργειας αυξάνονταν με ετήσιο ρυθμό 18,9%, έναντι μείωσης 3,1% τον Φεβρουάριο, ενώ οι τιμές των υπηρεσιών ανέβηκαν κατά 3,5%, από 3,3% αντίστοιχα. Ο δομικός πληθωρισμός, χωρίς ενέργεια και τρόφιμα, ενισχύθηκε οριακά στο 2,5%, από 2,4% την ίδια περίοδο. Ωστόσο, αναμένεται σταδιακά να αυξηθεί περισσότερο και ο δομικός πληθωρισμός, καθώς οι επιχειρήσεις δεν θα μπορούν να απορροφούν το υψηλότερο ενεργειακό κόστος.
Συνολικά, πάντως, η οικονομία της Ευρωζώνης βρίσκεται σήμερα σε διαφορετική φάση από ό,τι το 2021-2022, όταν οι διαταραχές στις εφοδιαστικές αλυσίδες στην πανδημία και στη συνέχεια το ενεργειακό σοκ από την εισβολή της Ρωσίας στην Ουκρανία συνδυάστηκαν με την αύξηση των περιθωρίων κέρδους των επιχειρήσεων. Η υψηλή ρευστότητα των νοικοκυριών, λόγω των αποταμιεύσεων στην πανδημία και των κυβερνητικών μέτρων στήριξης, συνέβαλε επίσης στην εκτίναξη του πληθωρισμού σε διψήφια επίπεδα. Σήμερα, αντίθετα, η ζήτηση στην οικονομία είναι πολύ πιο περιορισμένη, γεγονός που συγκρατεί τις ανοδικές πιέσεις στις τιμές.
Η ανάπτυξη στην Ευρωζώνη συνεχίζεται, αλλά με σημαντικά χαμηλότερο ρυθμό, της τάξης του 1,2% στο β΄ τρίμηνο του 2026, και βασίζεται σε μεγάλο βαθμό στις επενδύσεις των επιχειρήσεων στην τεχνητή νοημοσύνη και στις εξαγωγές προϊόντων που σχετίζονται με αυτήν. Στην ανθεκτικότητα της ευρωπαϊκής οικονομίας συμβάλλει και η πράσινη μετάβαση, καθώς περιορίζεται ο αντίκτυπος των υψηλών τιμών του φυσικού αερίου στις τιμές του ηλεκτρικού ρεύματος.
Κατά συνέπεια, το νέο πληθωριστικό κύμα αναμένεται να είναι σαφώς ηπιότερο από εκείνο της περιόδου 2021-2022 και αντίστοιχα ηπιότερη εκτιμάται ότι θα είναι και η αντίδραση της νομισματικής πολιτικής της ΕΚΤ, όπως έχει επισημάνει ο επικεφαλής οικονομολόγος της, Φίλιπ Λέιν.
Οι αγορές χρήματος δεν προβλέπουν αλλαγή στο επιτόκιο της ΕΚΤ την ερχόμενη Πέμπτη, αλλά προεξοφλούν δύο έως τρεις ακόμη αυξήσεις επιτοκίων στο επόμενο δωδεκάμηνο, ενώ το Διεθνές Νομισματικό Ταμείο εκτιμά ότι θα υπάρξει τουλάχιστον μία ακόμη αύξηση μέσα στο 2026.
Η ένταση των πωλήσεων στην παγκόσμια αγορά ομολόγων, που έχει ανεβάσει σημαντικά τις αποδόσεις και στην Ευρώπη, μπορεί να μειώσει την ανάγκη για νέες αυξήσεις επιτοκίων από την ΕΚΤ, καθώς περιορίζει τη ζήτηση. Αναλυτές που συμμετείχαν σε έρευνα του Bloomberg αναμένουν μία τελική αύξηση του επιτοκίου στο 2,75% τον Δεκέμβριο.
Οι υψηλότερες αποδόσεις των ομολόγων αυξάνουν το κόστος δανεισμού για τις μεγάλες επιχειρήσεις, περιορίζοντας την προσφυγή τους στην κεφαλαιαγορά για τη χρηματοδότηση επενδυτικών σχεδίων, ενώ ανεβάζουν και το κόστος δανεισμού των κυβερνήσεων.
Σε ομιλία του στις αρχές Οκτωβρίου, ο κ. Λέιν ανέφερε ότι τα στοιχεία για τον πληθωρισμό του Σεπτεμβρίου δεν δείχνουν ευρεία και μόνιμη αύξηση του δομικού πληθωρισμού. Παράλληλα, τόνισε ότι η άνοδος των αποδόσεων των μακροπρόθεσμων ομολόγων θα επιβραδύνει την ανάπτυξη και θα περιορίσει τη μετακύλιση του υψηλότερου κόστους ενέργειας περισσότερο απ’ ό,τι ανέμενε η ΕΚΤ τον περασμένο μήνα.
Στο ίδιο μήκος κύματος, η πρόεδρος της ΕΚΤ, Κριστίν Λαγκάρντ, δήλωσε στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο στα τέλη του περασμένου μήνα ότι «αν και η ανάπτυξη είναι ανθεκτική, τα μακροπρόθεσμα επιτόκια αυξήθηκαν σημαντικά μετά την τελευταία μας συνεδρίαση, κάτι που θα επιβραδύνει την ανάπτυξη και θα περιορίσει τη μετακύλιση (του ενεργειακού κόστους) περισσότερο από ό,τι αναμενόταν στις προβλέψεις μας του Σεπτεμβρίου».
Άκης Χαραλαμπίδης
ΦΩΤΟ ΑΡΧΕΙΟΥ
