15 αρχαιότητες που είχαν απομακρυνθεί παράνομα από τη χώρα επιστρέφουν στην Ελλάδα από τις Ηνωμένες Πολιτείες Αμερικής. Η παράδοσή τους στην υπουργό Πολιτισμού, Λίνα Μενδώνη, έγινε σε ειδική τελετή στην εισαγγελία του Μανχάτταν.
Σύμφωνα με ανακοίνωση του υπουργείου Πολιτισμού, με τον νέο επαναπατρισμό ο συνολικός αριθμός των ελληνικών αρχαιοτήτων που έχουν επιστρέψει από το 2022, με αποφάσεις της εισαγγελίας του Μανχάτταν, φτάνει τις 179. Η εξέλιξη αυτή δείχνει τη σταθερή συνεργασία των δύο χωρών για την αντιμετώπιση της παράνομης διακίνησης αρχαιοτήτων.
Η ίδια ανακοίνωση αναφέρει επίσης τη συστηματική δράση της εισαγγελίας του Μανχάτταν και ειδικότερα της υπηρεσίας Παράνομης Διακίνησης Αρχαιοτήτων (Antiquities Trafficking Unit), καθώς και τη στενή συνεργασία με τις ελληνικές αρχές για την επιστροφή πολιτιστικών αγαθών που είχαν διακινηθεί παράνομα.
Κατά την τελετή παράδοσης-παραλαβής, η υπουργός Πολιτισμού, Λίνα Μενδώνη, στον χαιρετισμό της σημείωσε μεταξύ άλλων ότι με τον σημερινό επαναπατρισμό 15 ακόμη αρχαιοτήτων επιβεβαιώνεται πως η προστασία της πολιτιστικής κληρονομιάς συναντά έμπρακτα τη δικαιοσύνη και τη διεθνή συνεργασία.
Όπως είπε, από το 2022 έως σήμερα 179 αρχαιότητες έχουν επιστρέψει στην Ελλάδα με αποφάσεις της εισαγγελίας του Μανχάταν. Πρόσθεσε ότι ορισμένα από τα αντικείμενα που παραλαμβάνονται σήμερα επανενώνονται με ευρήματα της ίδιας ανασκαφής, τα οποία βρίσκονται στο Αρχαιολογικό Μουσείο Ηρακλείου.
Η Λίνα Μενδώνη ανέφερε ακόμη ότι κάποια από τα αντικείμενα διακινήθηκαν παράνομα εκτός χώρας και πλέον επιστρέφουν στον τόπο τους. Τόνισε πως πίσω από κάθε επαναπατρισμό βρίσκεται συστηματική και επίμονη προσπάθεια έρευνας, επιστημονικής τεκμηρίωσης και διεθνούς συνεργασίας.
πράξη δικαιοσύνης απέναντι στην ιστορία μας χαρακτήρισε κάθε επαναπατρισμό, επισημαίνοντας ότι η πολιτιστική κληρονομιά δεν μπορεί να αποτελεί αντικείμενο παράνομης εμπορίας. Παράλληλα, έκανε λόγο για τον στόχο της επικείμενης ανανέωσης του διμερούς Μνημονίου Πολιτιστικής Συνεργασίας Ελλάδας και Ηνωμένων Πολιτειών, ώστε να ενισχυθεί περαιτέρω το πλαίσιο προστασίας και να εμβαθύνει η συνεργασία των αρμόδιων αρχών με ανταλλαγή τεχνογνωσίας και καλών πρακτικών.
Ο επικεφαλής της Antiquities Trafficking Unit, αντιεισαγγελέας στην εισαγγελία του Μανχάταν, Matthew Bogdanos, δήλωσε ότι κάθε αντικείμενο που επιστρέφει στους Έλληνες αποτελεί εορτασμό της φιλίας και της αδιάλειπτης προσπάθειας κατά της παράνομης διακίνησης αρχαιοτήτων.
Πρόσθεσε ότι κάθε επαναπατρισμός είναι και μια υπενθύμιση της συστηματικής αναζήτησης για τα ιδεώδη του κάλλους, της δικαιοσύνης και της αλήθειας, που γέννησε η ηλιόλουστη γη της Ελληνικής Δημοκρατίας.
Η υπουργός Πολιτισμού ευχαρίστησε θερμά την εισαγγελία του Μανχάτταν, τον Matthew Bogdanos, τα στελέχη της Antiquities Trafficking Unit, καθώς και τα στελέχη της διεύθυνσης Τεκμηρίωσης και Προστασίας Πολιτιστικών Αγαθών του υπουργείου Πολιτισμού, για την επιστημονική τεκμηρίωση και τη συστηματική εργασία που έκαναν δυνατή την επιστροφή των αρχαιοτήτων.
Τα αντικείμενα καλύπτουν ένα ιδιαίτερα ευρύ χρονολογικό φάσμα, από την προϊστορική και την πρώιμη μυκηναϊκή περίοδο έως την αρχαϊκή, την κλασική και την ελληνιστική εποχή, φτάνοντας μέχρι την πρώιμη ρωμαϊκή περίοδο, δηλαδή τον 1ο αιώνα μ.Χ.
Μεταξύ άλλων περιλαμβάνονται ένα κυκλαδίτικο μαρμάρινο γυναικείο ειδώλιο τύπου Σπεδού (2700-2600 π.Χ.), ένα μαρμάρινο πώμα πυξίδας (2700-2200 π.Χ.) και μια πήλινη ραμφόστομη πρόχους (1750-1700 π.Χ.). Από την αρχαϊκή περίοδο προέρχεται ένα συμπαγές χάλκινο βραχιόλι με στικτή διακόσμηση (7ος-6ος αιώνας π.Χ.), της κατηγορίας των λεγόμενων «μακεδονικών χαλκών».
Στην κλασική περίοδο χρονολογείται ένας μαρμάρινος κόχλος γύρω στο 400 π.Χ., ενώ στην ύστερη κλασική περίοδο ανήκουν ένας χάλκινος δίσκος κατόπτρου και ένα χάλκινο απορραντήριο, που χρονολογούνται μεταξύ 350 και 300 π.Χ.. Στην ελληνιστική περίοδο ανήκει ένα χρυσό περιδέραιο με περίαπτο σε σχήμα αμφορέα (125-120 π.Χ.).
Στην πρώιμη ρωμαϊκή περίοδο και συγκεκριμένα στην εποχή των Ιουλίων-Κλαυδίων (14-68 μ.Χ.) χρονολογείται ανδρική κεφαλή με toga, από εξαιρετικής ποιότητας παριανό μάρμαρο, η οποία θεωρείται ότι απεικόνιζε τον Genius, την προσωποποίηση του πνεύματος του αυτοκράτορα.
Ιδιαίτερης σημασίας είναι πέντε χάλκινα αντικείμενα πολεμικής εξάρτυσης, δύο κράνη και τρεις μίτρες με έκτυπη διακόσμηση, που χρονολογούνται στον ύστερο 7ο αιώνα π.Χ. και συνδέονται τεκμηριωμένα με ευρείας κλίμακας λαθρανασκαφή που έγινε το 1964 στο Αφρατί Βιάννου Ηρακλείου Κρήτης.
Η διεύθυνση Τεκμηρίωσης και Προστασίας Πολιτιστικών Αγαθών του υπουργείου Πολιτισμού τεκμηρίωσε την προέλευση των αντικειμένων και τις συνθήκες της παράνομης ανασκαφής, αξιοποιώντας αρχαιολογικές και ιστορικές δημοσιεύσεις, αρχειακό υλικό, έγγραφα και τηλεγραφήματα των αρμόδιων υπηρεσιών προς τις αστυνομικές αρχές, καθώς και στοιχεία από κατασχέσεις αρχαιοτήτων που έγιναν στην ίδια περιοχή.
Η έρευνα οδήγησε στην ταυτοποίηση των αντικειμένων και στην τεκμηρίωση της παράνομης διακίνησής τους εκτός Ελλάδας. Ανάλογα ευρήματα από την ίδια λαθρανασκαφή είχαν κατασχεθεί από τις ελληνικές αρχές και σήμερα φυλάσσονται στο Αρχαιολογικό Μουσείο Ηρακλείου, γεγονός που επιτρέπει πλέον την επανένωση ενός σημαντικού αρχαιολογικού συνόλου.
Η τελετή επαναπατρισμού έγινε παρουσία της υφυπουργού Εξωτερικών των Ηνωμένων Πολιτειών Αμερικής, αρμόδιας για Μορφωτικές και Πολιτιστικές Υποθέσεις, Catherine Dillon, της γενικής προξένου της Ελλάδας στη Νέα Υόρκη, Ιφιγένειας Καναρά, της προϊσταμένης της διεύθυνσης Τεκμηρίωσης και Προστασίας Πολιτιστικών Αγαθών, Βάσως Παπαγεωργίου, στελεχών της αντιεισαγγελίας του Μανχάταν και του υπουργείου Πολιτισμού.
Πηγή φωτογραφιών: Υπουργείο Πολιτισμού
