Τα σεφαραδίτικα τραγούδια και η μουσική κληρονομιά της ελληνο-εβραϊκής κοινότητας παρουσιάζονται απόψε, Τετάρτη 11 Νοεμβρίου, στις 19:30, σε συναυλία στο Goethe-Institut Athen, στην Ομήρου 14-16 της Αθήνας. Την εκδήλωση οργανώνει το Ινστιτούτο Θερβάντες των Αθηνών σε συνεργασία με το Ινστιτούτο Γκαίτε και την πρεσβεία της Ισπανίας στην Αθήνα.
Η συναυλία πραγματοποιείται ως φόρος τιμής στην πολιτιστική μνήμη της εβραϊκο-ελληνικής κοινότητας και έχει τίτλο “Yiddish longing and Sephardic fire. Songs of Memory, Exile, and Identity” (Σεφαραδίτικη προσμονή και Σεφαραδίτικη φωτιά, Τραγούδια της Μνήμης, της Εξορίας και της Ταυτότητας). Στη σκηνή θα βρεθούν η μετζοσοπράνο Μαριάντζελα Χατζησταματίου και το μουσικό σύνολο Eko de un abrazo: Βασίλης Αγροκώστας (φωνή, κιθάρα), Δημήτρης Δεμελής (βιολί), Νικόλας Μυλωνάς (κρουστά) και Ζαφείρης Κουκουσελής (ακορντεόν).
Η Μαριάντζελα Χατζησταματίου σημειώνει, ενόψει της εκδήλωσης, ότι για τους Σεφαραδίτες Εβραίους της Ελλάδας η στιχουργική και η τραγουδοποιία ήταν πάντα αναπόσπαστο κομμάτι της ζωής τους και βασικά μέσα έκφρασης και επικοινωνίας. Όπως αναφέρει, ως λαός της διασποράς κατέγραφαν μέσα από το τραγούδι πλευρές της θρησκευτικής και κοινωνικής τους ζωής.
Ένα από τα βασικά χαρακτηριστικά αυτής της παράδοσης ήταν η επίδραση που άσκησαν οι ποικίλες μουσικές παραδόσεις που αναπτύσσονταν στον ελλαδικό χώρο της οθωμανικής αυτοκρατορίας. Όχι μόνο η μουσική, αλλά και οι στίχοι στη ισπανική “λαντίνο” διάλεκτο της κοινότητας εμπλουτίστηκαν σταδιακά με ελληνικές και τουρκικές λέξεις.
Ιδιαίτερα, όπως τονίζει η κα Χατζησταματίου, οι ιστορικές δοκιμασίες και οι διωγμοί που υπέστησαν ενίσχυσαν τη στιχουργική τους δεινότητα και οδήγησαν στη δημιουργία στίχων με αξιοσημείωτη ευχέρεια. Για αιώνες έφτιαχναν νέες μελωδίες ή προσαρμόζαν τους στίχους τους σε ήδη γνωστές, μια πρακτική που χαρακτήρισε την τραγουδοποιία τους από τα τέλη του 19ου αιώνα έως το Ολοκαύτωμα.
Μετά την απελευθέρωση, πέρα από τα παραδοσιακά ρωμανιώτικα και σεφαραδίτικα τραγούδια, αλλά και όσα είχαν θρησκευτικό, κοινωνικό ή κοσμικό περιεχόμενο, η ελληνο-εβραϊκή μουσική παράδοση ενσωμάτωσε και πολλά γνωστά τραγούδια της ελληνικής δισκογραφίας. Αυτά μεταγράφηκαν στα “λαντίνο” και απέκτησαν πολλές παραλλαγές από τους πρωτότυπους ελληνικούς στίχους, δείχνοντας πόσο βαθιά ριζωμένη ήταν η εβραϊκή κοινότητα στο ελληνικό γίγνεσθαι.
Ιδιαίτερα μετά την απελευθέρωση της Μακεδονίας και την άφιξη των Μικρασιατών προσφύγων, αυτή η δημιουργική ώσμωση ενισχύθηκε, κυρίως στην πιο πολυάριθμη και ομοιογενή κοινότητα της Θεσσαλονίκης, από το ραδιόφωνο, τις θεατρικές παραστάσεις και τα βαριετέ που άνθιζαν στον Μεσοπόλεμο. Εκατοντάδες νέα τραγούδια δημοσιεύονταν στις ισραηλιτικές εφημερίδες της Θεσσαλονίκης, συχνά με αναφορά στη γνωστή μελωδία πάνω στην οποία τραγουδιούνταν, βαθαίνοντας τους δεσμούς της κοινότητας με τον ελληνικό πολιτισμό.
*** Επισυνάπτεται η αφίσα της εκδήλωσης, ΠΗΓΗ Ινστιτούτο Θερβάντες
