Το υπουργείο Πολιτισμού προχωρά στην κατασκευή του έργου παράκτιας προστασίας του δυτικού επιθαλάσσιου τείχους του Κάστρου Μεθώνης, ενός από τα σημαντικότερα οχυρωματικά σύνολα στον ελλαδικό χώρο. Όπως αναφέρει το ΥΠΠΟ, έχουν ήδη εκπονηθεί όλες οι αναγκαίες μελέτες ωρίμανσης για την αποκατάσταση του δυτικού και του ανατολικού τείχους του Κάστρου, της Ακρόπολης και του επιθαλάσσιου οχυρού Μπούρτζι, στο πλαίσιο προγραμματικής σύμβασης του 2021 ανάμεσα στο υπουργείο Πολιτισμού, την Περιφέρεια Πελοποννήσου και τον Δήμο Πύλου-Νέστορος. Η χρηματοδότηση προέρχεται από την Περιφέρεια Πελοποννήσου 2021-2027 και φορέας υλοποίησης είναι η Διεύθυνση Αναστήλωσης Βυζαντινών και Μεταβυζαντινών Μνημείων, ενώ το έργο αποκατάστασης και ανάδειξης του δυτικού τείχους έχει προϋπολογισμό 1.700.000 ευρώ και χρηματοδοτείται από το Εθνικό Πρόγραμμα Ανάπτυξης του υπουργείου Πολιτισμού.
Το δυτικό επιθαλάσσιο τείχος χρονολογείται στον 13ο αιώνα, με μεταγενέστερες επισκευές από τον 15ο αιώνα και μετά. Πρόκειται για χαρακτηριστικό δείγμα μεσαιωνικής οχυρωματικής αρχιτεκτονικής, με ευθύγραμμα τείχη και πύργους που ακολουθούν τη φυσική ακτογραμμή. Η διαρκής έκθεσή του στην έντονη κυματική δράση έχει προκαλέσει σοβαρές φθορές, όπως διάβρωση και αποσάθρωση λίθων, αποδιοργάνωση του πυρήνα της λιθοδομής, ρηγματώσεις και καταρρεύσεις τμημάτων της τοιχοποιίας. Στο τείχος έχουν σχηματιστεί πέντε σημαντικοί κρατήρες και περιοχές κατάρρευσης, με ορισμένους να αποδίδονται σε βομβαρδισμούς κατά τον Β’ Παγκόσμιο Πόλεμο και άλλους στον συνδυασμό έντονων βροχοπτώσεων και κυματικής δράσης.
Η υπουργός Πολιτισμού, Λίνα Μενδώνη, δήλωσε: «Το Κάστρο της Μεθώνης, προέχον βυζαντινό μνημείο και ιδιαίτερα σημαντικό οχυρωματικό σύνολο, συνδέεται διαδοχικά με τη φραγκική, την ενετική και την οθωμανική κυριαρχία. Η ιδιαίτερη θέση του, στη νοτιοδυτική άκρη της Πελοποννήσου, και η άμεση σχέση των τειχών του με τη θάλασσα αποτελούν αναπόσπαστα στοιχεία της φυσιογνωμίας του μνημείου. Συγχρόνως, όμως, το καθιστούν ιδιαίτερα ευάλωτο στην έντονη κυματική δράση και στη διαρκή επίδραση του θαλάσσιου περιβάλλοντος. Στο μνημείο έχουν πραγματοποιηθεί εργασίες στερέωσης, αποκατάστασης και ανάδειξης των τειχών και των κτηρίων, με στόχο την προστασία του και την ασφαλή λειτουργία του ως οργανωμένου αρχαιολογικού χώρου. Ωστόσο, στις αρχές του 2021 παρατηρήθηκαν νέες βλάβες με αποκολλήσεις λίθων από την εξωτερική παρειά τμημάτων των τειχών, καθιστώντας αναγκαία τη λήψη πρόσθετων μέτρων προστασίας και στερέωσης. Με την έγκριση της ακτομηχανικής και της περιβαλλοντικής μελέτης κάνουμε ένα σημαντικό βήμα για την ουσιαστική προστασία του δυτικού επιθαλάσσιου τείχους. Η προτεινόμενη λύση, με την κατασκευή ενός εξ ολοκλήρου υφάλου-κυματοθραύστη, προστατεύει το μνημείο από την κυματική δράση, χωρίς να αλλοιώνει την εικόνα και τον επιθαλάσσιο χαρακτήρα του Κάστρου. Ταυτόχρονα, ο σχεδιασμός λαμβάνει υπόψη τις ιδιαίτερες περιβαλλοντικές απαιτήσεις της περιοχής, η οποία ανήκει στο δίκτυο Natura 2000, με ειδική μέριμνα για την αποφυγή επέμβασης στα προστατευόμενα λιβάδια της Ποσειδωνίας. Η συνολική παράκτια ζώνη που προβλέπεται να προστατευθεί εκτείνεται σε μήκος περίπου 450 μέτρων, καλύπτοντας σχεδόν το σύνολο της νοτιοδυτικής ακτογραμμής της χερσονήσου του Αγίου Νικολάου, όπου αναπτύσσονται τα οχυρωματικά έργα του Κάστρου. Η ολοκλήρωση και η έγκριση των συγκεκριμένων μελετών αποτελεί σημαντικό βήμα για την προώθηση των αναγκαίων επεμβάσεων με στόχο την ανάσχεση των αιτιών που προκαλούν φθορά στο τείχος και τη μακροχρόνια προστασία του».
Όπως ενημερώνει η ανακοίνωση του ΥΠΠΟ, η ακτομηχανική μελέτη προβλέπει την κατασκευή αναπεπταμένου συνεχούς υφάλου κυματοθραύστη μήκους περίπου 485 μ., ο οποίος θα χωροθετηθεί σε απόσταση από την ακτή και σε κατάλληλο βάθος, ώστε να ανακόπτει την ένταση των κυματισμών πριν αυτοί πλήξουν το τείχος. Με τον τρόπο αυτό προστατεύεται το ευάλωτο τμήμα των οχυρωματικών κατασκευών, ανάμεσα στον βορειότερο και τον νοτιότερο πύργο. Βασική παράμετρος του σχεδιασμού είναι η προστασία του μνημείου χωρίς αλλοίωση του επιθαλάσσιου χαρακτήρα και της φυσιογνωμίας του Κάστρου. Ο κυματοθραύστης σχεδιάζεται εξ ολοκλήρου κάτω από την επιφάνεια της θάλασσας, ώστε να αποφεύγονται οι εκσκαφές στην άμεση θαλάσσια περίμετρο των τειχών και να μην επιβαρυνθεί η υφιστάμενη κατάσταση της λιθοδομής.
Κατά την εκπόνηση της περιβαλλοντικής μελέτης δόθηκε ιδιαίτερη βαρύτητα στην προστασία του φυσικού περιβάλλοντος. Το έργο χωροθετείται μέσα σε προστατευόμενη περιοχή του δικτύου Natura 2000, στη θαλάσσια ζώνη του Στενού της Μεθώνης. Η Ειδική Οικολογική Αξιολόγηση αποτέλεσε αναπόσπαστο μέρος της περιβαλλοντικής μελέτης. Ειδικότερα, προβλέπεται η χωροθέτηση των έργων εκτός των περιοχών του θαλάσσιου πυθμένα όπου έχουν καταγραφεί λιβάδια του προστατευόμενου είδους Posidonia oceanica, ώστε να αποφευχθούν άμεσες επιπτώσεις σε ένα από τα σημαντικότερα οικοσυστήματα της περιοχής.
