Μία από τις πιο σκοτεινές σελίδες της Κατοχής στη Χαλκιδική έρχεται ξανά στο προσκήνιο, καθώς η Μαραθούσα του Δήμου Πολυγύρου διεκδικεί την επίσημη αναγνώρισή της ως Μαρτυρικού Χωριού.
Περισσότερα από 80 χρόνια μετά, οι εκτελέσεις αμάχων, οι μάχες και η ολοκληρωτική πυρπόληση του οικισμού τον Ιούνιο του 1944 εξακολουθούν να αποτελούν ανοιχτή πληγή για την τοπική κοινωνία.
Ο φάκελος ιστορικής τεκμηρίωσης που έχει καταρτιστεί για την αναγνώριση τοποθετεί τα δραματικά γεγονότα στις 19 και 20 Ιουνίου 1944, αναφέροντας 13 νεκρούς αμάχους κατοίκους και την καταστροφή του χωριού. Το αίτημα έχει ήδη φτάσει και στη Βουλή μέσω παρεμβάσεων βουλευτών της Χαλκιδικής διαφορετικών πολιτικών χώρων.
Το «μαύρο» διήμερο του Ιουνίου του 1944
Η Μαραθούσα είχε έντονη παρουσία στην Αντίσταση και η ευρύτερη περιοχή της βόρειας Χαλκιδικής βρισκόταν στο επίκεντρο επιχειρήσεων κατά των ανταρτικών δυνάμεων.
Σύμφωνα με τις μαρτυρίες και το αρχειακό υλικό που έχουν συγκεντρωθεί, ένοπλες δυνάμεις συνεργατών των κατακτητών κινήθηκαν προς το χωριό, επιχειρώντας να εντοπίσουν μέλη της Αντίστασης.
Κάτοικοι συγκεντρώθηκαν στην πλατεία, ενώ ακολούθησαν συμπλοκές με αντιστασιακές δυνάμεις. Μέρος του πληθυσμού, κυρίως γυναίκες και παιδιά, κατάφερε να εγκαταλείψει τη Μαραθούσα και να αναζητήσει καταφύγιο στα γύρω βουνά.
Η διαφυγή αυτή, όμως, δεν απέτρεψε όσα ακολούθησαν.
Την επόμενη ημέρα δυνάμεις των κατακτητών και συνεργατών τους επέστρεψαν στην περιοχή. Σπίτια λεηλατήθηκαν και πυρπολήθηκαν, ενώ κάτοικοι που δεν είχαν καταφέρει να φύγουν έχασαν τη ζωή τους.
Ανάμεσα στα θύματα καταγράφονταν ηλικιωμένοι αλλά και ένα παιδί μόλις 13 ετών.
Εκτελέσεις και στην Πλατάνα
Η τραγωδία δεν περιορίστηκε μέσα στον οικισμό.
Αιχμάλωτοι οδηγήθηκαν στην περιοχή Πλατάνα, όπου, σύμφωνα με τις ιστορικές μαρτυρίες, πραγματοποιήθηκαν νέες εκτελέσεις. Παράλληλα, στις μάχες που σημειώθηκαν γύρω από το χωριό σκοτώθηκαν και μέλη αντιστασιακών δυνάμεων.
Η Μαραθούσα βρέθηκε έτσι μέσα σε ένα κύμα βίας που σημάδεψε ολόκληρη τη Μακεδονία τους τελευταίους μήνες της Κατοχής.
Λίγους μήνες αργότερα, τον Σεπτέμβριο του 1944, θα ακολουθούσε ένα από τα πιο γνωστά εγκλήματα της περιόδου, το Ολοκαύτωμα του Χορτιάτη, όπου 149 άνθρωποι δολοφονήθηκαν.
Η παρουσία των ανθρώπων του Φριτς Σούμπερτ
Στην ιστορική τεκμηρίωση για τα γεγονότα της Μαραθούσας συναντάται και το όνομα του Φριτς Σούμπερτ, επικεφαλής διαβόητης ένοπλης ομάδας που έδρασε στο πλευρό των γερμανικών δυνάμεων κατοχής.
Οι λεγόμενοι «Σουμπερίτες» έχουν συνδεθεί με εγκλήματα σε πολλές περιοχές της Μακεδονίας, με πιο γνωστή περίπτωση τον Χορτιάτη.
Η δράση τους αποτελεί ένα από τα πιο σκοτεινά κεφάλαια του δωσιλογισμού κατά την Κατοχή, ενώ η ιστορική μνήμη γύρω από τα εγκλήματα εκείνης της περιόδου εξακολουθεί να διατηρείται μέσα από εκδηλώσεις και πρωτοβουλίες. Χαρακτηριστικό παράδειγμα αποτελεί η προσπάθεια για να παραμείνει ο Χορτιάτης παγκόσμιο σημείο αναφοράς της αντίστασης απέναντι στον φασισμό.
Γιατί ζητείται σήμερα η αναγνώριση
Το αίτημα της Μαραθούσας δεν προέκυψε τώρα. Η τοπική κοινωνία διατηρεί εδώ και δεκαετίες ζωντανή τη μνήμη των θυμάτων, όμως πλέον επιχειρείται η θεσμική αναγνώριση του χωριού.
Το Δημοτικό Συμβούλιο Πολυγύρου αποφάσισε ομόφωνα την υποβολή του σχετικού αιτήματος, συνοδευόμενου από ιστορική τεκμηρίωση, ληξιαρχικά στοιχεία, μαρτυρίες και αρχειακό υλικό.
Αντίστοιχες αναγνωρίσεις έχουν ιδιαίτερη συμβολική και ιστορική βαρύτητα. Ο Χορτιάτης, για παράδειγμα, έχει επίσημα αναγνωριστεί ως μαρτυρικός τόπος και συμμετέχει σε πρωτοβουλίες που έχουν ως στόχο τη διατήρηση της ιστορικής μνήμης για τις επόμενες γενιές.
Για τη Μαραθούσα, η αναγνώριση ως Μαρτυρικού Χωριού δεν αποτελεί απλώς έναν τίτλο. Για τους κατοίκους είναι ένας τρόπος να καταγραφεί επίσημα η θυσία ενός ολόκληρου τόπου και να διασφαλιστεί ότι όσα συνέβησαν τον Ιούνιο του 1944 δεν θα ξεχαστούν.
πηγή: somporo24.gr
