Ο Ολυμπιόδωρος ο Αλεξανδρεύς δίνει έναν ιδιαίτερα διαφωτιστικό ορισμό για το εννοιολογικό πλαίσιο τού ελληνίζειν. Ο νεοπλατωνικός φιλόσοφος του 6ου αιώνα μ.Χ. ακολουθεί ουσιαστικά τη γραμμή του Πλάτωνα, ο οποίος πολλούς αιώνες νωρίτερα είχε συνδέσει την καλή γνώση της ελληνικής με τη διαδικασία της διδασκαλίας και της μάθησης, και στα σχόλιά του για τον Αλκιβιάδη (Σχόλια εις τον Πλάτωνος Αλκιβιάδην) γράφει τα εξής: το δε ελληνίζειν διττόν· ή το απλώς Ελλάδι φωνή μόνη κεχρήσθαι, ου διδάσκαλοί εισιν οι πολλοί· ή το απταίστως διαλέγεσθαι, ου διδάσκαλοί εισιν οι γραμματικοί, περί γαρ ελληνισμού η γραμματική (το ελληνίζειν έχει διττή σημασία: ή το να είναι κανείς σε θέση να χρησιμοποιεί απλώς την ελληνική, κάτι που μπορεί να διδαχθεί από τους πολλούς, ή το να μπορεί να μιλά τα ελληνικά άπταιστα, κάτι που μπορεί να διδαχθεί από τους γραμματικούς, καθόσον αντικείμενο της γραμματικής είναι η ορθή χρήση της ελληνικής).
Στον ορισμό αυτόν ξεχωρίζει, πρώτα απ’ όλα, η χρήση του όρου ελληνισμός ως παραγώγου τού ελληνίζειν. Το ουσιαστικό όμως σημείο είναι η διττή έννοια τού ελληνίζειν, αφού η διαφορά ανάμεσα στην απλή χρήση και στην άπταιστη γνώση της ελληνικής κρίνεται από το ποιος διδάσκει. Μόνο ο γραμματικός, δηλαδή ο άνθρωπος που ασχολείται συστηματικά με τη γραμματική και όχι ένας απλός χρήστης της ελληνικής, μπορεί να μεταδώσει τις γνώσεις που χρειάζονται για την εκμάθηση και την κατάκτηση της ελληνικής γλώσσας.
*Στη φωτογραφία του παρόντος άρθρου, ο Αλκιβιάδης του Πλάτωνος, στον οποίον αναφέρονται τα Σχόλια του Ολυμπιόδωρου (εισαγωγή μετάφραση σημειώσεις Νικ. Σ. Μπαξεβανάκης, εκδόσεις Πάπυρος, Αθήνα, 1938).
Η ελληνική γλώσσα στο διάβα του χρόνου: Η έννοια του ελληνισμού (Μέρος Α)
Η ελληνική γλώσσα στο διάβα του χρόνου: Η έννοια του ελληνισμού (Μέρος Β)
Η ελληνική γλώσσα στο διάβα του χρόνου: Η έννοια του ελληνισμού (Μέρος Γ)
Η ελληνική γλώσσα στο διάβα του χρόνου: Η έννοια του ελληνισμού (Μέρος Δ)
Η ελληνική γλώσσα στο διάβα του χρόνου: Η έννοια του ελληνισμού (Μέρος Ε)
