Η Αστική Σχολή Πριγκήπου, το ιστορικό δημοτικό σχολείο της ελληνικής κοινότητας του νησιού που είχε μείνει κλειστό μετά τους καταστροφικούς σεισμούς του 1999, εγκαινιάστηκε την περασμένη Κυριακή ύστερα από δύο χρόνια ανακαίνισης, με δαπάνες του εφοπλιστή και μεγάλου ευεργέτη του Οικουμενικού Πατριαρχείου Αθανασίου Μαρτίνου και της συζύγου του, Μαρίνας.
Ο Οικουμενικός Πατριάρχης Βαρθολομαίος, ο οποίος προεξήρχε πολυαρχιερατικής Θείας Λειτουργίας στον Ιερό Μητροπολιτικό Ναό του Αγίου Δημητρίου, τέλεσε στη συνέχεια τον αγιασμό στην παρακείμενη Αστική Σχολή, παρουσία εκπροσώπων της ομογένειας και αποφοίτων που ταξίδεψαν από την Ελλάδα.
Με την εικόνα του «τραυματισμένου οδοιπόρου» από την παραβολή του Καλού Σαμαρείτη, μίλησε για τις τεράστιες ζημιές που προκάλεσαν στο σχολείο οι σεισμοί του 1999 και για το πώς αυτές επουλώθηκαν, ώστε το σχολείο να ξαναγίνει φάρος παιδείας και πολιτισμού.
Ένα σχολείο, πολλές ζωές
Το δημοτικό σχολείο της Πριγκήπου, που κτίστηκε μεταξύ 1912 και 1914, υπήρξε για δεκαετίες ένα από τα σημαντικότερα εκπαιδευτικά κέντρα του ελληνισμού στα Πριγκηπόνησα. Στις αίθουσές του πέρασαν γενιές μαθητών, σε μια περίοδο κατά την οποία η ελληνική κοινότητα αποτελούσε πολυπληθές και δραστήριο τμήμα της κοινωνίας του νησιού.
Η πορεία του σχολείου ακολούθησε, ωστόσο, τις αλλαγές που σημάδεψαν και την ίδια την ομογένεια. Τα γεγονότα του Σεπτεμβρίου του 1955, οι απελάσεις του 1964 και οι πολιτικές εξελίξεις των επόμενων δεκαετιών συνέβαλαν στη δραματική συρρίκνωση του ελληνικού πληθυσμού. Σήμερα, οι Έλληνες κάτοικοι της Πριγκήπου υπολογίζονται σε περίπου 80-90 άτομα.
Το 1999, ο σεισμός του Μαρμαρά προκάλεσε ζημιές στο σχολικό συγκρότημα και τα μαθήματα μεταφέρθηκαν σε άλλο κτήριο της κοινότητας. Η μείωση του μαθητικού πληθυσμού είχε ήδη αλλάξει ριζικά τις ανάγκες της σχολής.
Σήμερα, οι μαθητές είναι μόλις τέσσερις. Η ανακαίνιση του σχολείου δεν έγινε μόνο για την αποκατάσταση ενός παλιού σχολικού κτιρίου, καθώς μέρος του συγκροτήματος πρόκειται να λειτουργήσει για πρώτη φορά ως πολιτιστικό κέντρο.
Ο απόφοιτος που ανακαίνισε το σχολείο του
Ανάμεσα σε όσους συνέβαλαν στην αποκατάσταση του σχολείου βρίσκεται και ένας παλιός μαθητής του, ο Βασίλης Πορίδης, ο οποίος ανέλαβε ως εργολάβος τις εργασίες ανακαίνισης.
Ο μητροπολίτης Γέρων Πριγκηποννήσων Δημήτριος, πρωτεργάτης της προσπάθειας, στάθηκε στην προσωπική σχέση του Βασίλη Πορίδη με το σχολείο και στον ιδιαίτερο ζήλο με τον οποίο εργάστηκε για την αποκατάστασή του, «ωσάν να επρόκειτο η Σχολή αυτή να δεχθεί εκατοντάδες μαθητάς».
Η φράση αυτή αποτυπώνει και τη σημερινή αντίθεση στην Πριγκήπο: ένα σχολείο που ανακαινίστηκε με τη φροντίδα που θα απαιτούσε η υποδοχή εκατοντάδων παιδιών, σε μια κοινότητα όπου ο μαθητικός πληθυσμός έχει πλέον περιοριστεί δραστικά.
Ο μητροπολίτης Δημήτριος ευχαρίστησε επίσης τους παλιούς αποφοίτους που ταξίδεψαν από την Αθήνα, απευθύνοντάς τους την ευχή «να μη μας λησμονούν».
«Καλώς ήρθατε πίσω στο σπίτι σας»
Την ιδιαίτερη σχέση ανάμεσα στο σχολείο και στους ανθρώπους του ανέδειξε η διευθύντρια του σχολείου και πρόεδρος της Κοινότητας Πριγκήπου, Αγνή Νικολαίδη, όταν υποδέχθηκε τους παλιούς αποφοίτους.
Χαρακτήρισε το σχολικό κτίριο «σιωπηλό μάρτυρα» της ιστορίας της κοινότητας από το 1914.
«Γιατί ένα σχολείο δεν είναι μόνο αίθουσες, θρανία και διάδρομοι. Είναι οι στιγμές, τα βιώματα και οι εμπειρίες που κουβαλάμε μέσα μας για ολόκληρη τη ζωή. Για την Πρίγκηπο δεν είστε απλώς παλιοί μαθητές, είστε ένα ζωντανό κομμάτι της ιστορίας αυτού του σχολείου», ανέφερε.
Οι δάσκαλοι που έμειναν στη μνήμη
Ξεχωριστή θέση στην τελετή είχαν οι εκπαιδευτικοί που αφιέρωσαν μεγάλο μέρος της ζωής τους στο σχολείο.
Η Αγνή Νικολαίδη μίλησε με ιδιαίτερη θέρμη για τη Βάσω Οξίδα, η οποία υπηρέτησε στην Αστική Σχολή επί 47 χρόνια.
Τιμήθηκε επίσης ο παλιός εκπαιδευτικός Ιωάννης Καλαμάρης, ενώ μια ιδιαίτερη χειρονομία ένωσε το παρόν με την προηγούμενη γενιά εκπαιδευτικών.
Η πρόεδρος της Πριγκήπου πρόσφερε άνθη στη Ρίκα Μπεκιάρη-Παντελάρα, για να τα τοποθετήσει μπροστά στη φωτογραφία της μητέρας της, Παναγιώτας Μπεκιάρη, η οποία δίδαξε επί 45 χρόνια στην Πρίγκηπο.
Στην ίδια αναδρομή περιλήφθηκε και η Μαρίκα Χάτζου, τελευταία διευθύντρια του ιστορικού Ορφανοτροφείου Πριγκήπου, η οποία είχε φροντίσει παιδιά από την Ίμβρο, όταν έπαψαν να λειτουργούν εκεί τα ελληνικά σχολεία.
Το αντάμωμα των συμμαθητών
Η συγκίνηση της επιστροφής φάνηκε και στα λόγια της Ζωρζέτας Αναγνωστοπούλου, προέδρου του Συλλόγου Πριγκηπιανών της Αθήνας «Άγιος Γεώργιος ο Κουδουνάς», η οποία βρέθηκε ξανά ανάμεσα σε παλιούς συμμαθητές της.
«Σήμερα ανταμώνουμε στον αγαπημένο μας χώρο για να γιορτάσουμε το άνοιγμα του ανακαινισμένου σχολείου μας, να τιμήσουμε όσους συνέβαλαν στην αναγέννησή του και να ξαναζωντανέψουμε τις μνήμες που μας ενώνουν», είπε, ανακαλώντας τις παιδικές τους περιπλανήσεις στα σοκάκια της Πριγκήπου και τους δασκάλους που τους μύησαν στις παραδόσεις του τόπου.
Για την ίδια, η μικρή ελληνική κοινότητα του νησιού συνεχίζει να έχει ιδιαίτερο ρόλο, διατηρώντας τους δεσμούς ανάμεσα σε όσους έμειναν και σε εκείνους που έφυγαν.
Την περιέγραψε ως «μια κοινότητα μικρή σε αριθμό, με βαθύ εκκλησιαστικό ήθος, που κρατά το δεσμό ανάμεσα στη Ρωμιοσύνη που παραμένει εδώ και σ’ εκείνη που ζει μακριά. Μια κοινότητα που συνεχίζει με ακατάλυτη αντοχή».
Από τη μνήμη στη συνέχεια
Το ιστορικό κτίριο δεν προορίζεται να λειτουργήσει μόνο ως εκπαιδευτικός χώρος, αλλά και ως πολιτιστικό κέντρο, διατηρώντας ζωντανή τη σχέση του με την ελληνική κοινότητα της Κωνσταντινούπολης.
Η αποκατάσταση της σχολής δεν αναιρεί τη δημογραφική πραγματικότητα της Πριγκήπου ούτε τις ιστορικές απώλειες της ομογένειας. Και ίσως αυτή να είναι η πιο χαρακτηριστική εικόνα από τα εγκαίνια: ένα σχολείο με μόλις τέσσερις μαθητές σήμερα να υποδέχεται ξανά τους μαθητές του χθες. Ανθρώπους που επέστρεψαν ύστερα από δεκαετίες, όχι για να καθίσουν πάλι στα θρανία, αλλά για να βεβαιωθούν ότι ο τόπος των παιδικών τους χρόνων εξακολουθεί να υπάρχει.
Όπως το διατύπωσε η Ζωρζέτα Αναγνωστοπούλου, κοιτάζοντας την αίθουσα με τους παλιούς συμμαθητές της:
«Σήμερα η κεντρική αίθουσα της σχολής είναι γεμάτη ξανά από παιδιά».
![]()
