Η πολιτική των σχολείων χωρίς κινητό δίνει στα παιδιά έως και 1-2 εβδομάδες επιπλέον μάθησης τον χρόνο, σύμφωνα με νέα ανάλυση του Χάρβαρντ. Τα ευρήματα βασίζονται σε δεδομένα από σχολεία στις ΗΠΑ και εξετάζουν την επίδραση των αυστηρών απαγορεύσεων στη χρήση κινητών.
Ο Δρ. Τομ Κέιν, διευθυντής του Κέντρου Έρευνας Εκπαιδευτικής Πολιτικής του Πανεπιστημίου του Χάρβαρντ, σε συνεργασία με ερευνητές της NWEA και του Πανεπιστημίου του Ντάρτμουθ, δημοσίευσε τα αποτελέσματα της πρώτης εθνικής ανάλυσης που συγκρίνει την πρόοδο των επιδόσεων μεμονωμένων μαθητών πριν και μετά την εφαρμογή αυστηρών απαγορεύσεων χρήσης κινητών τηλεφώνων στις ΗΠΑ.
Από το 2013 έως το 2024, οι επιδόσεις στα μαθηματικά και στην ανάγνωση στην όγδοη τάξη υποχώρησαν κατά περίπου έναν ισοδύναμο βαθμό, την ώρα που τα έξυπνα κινητά ευρείας ζώνης εξαπλώνονταν γρήγορα, από το 3G έως το 5G. Οι μαθητές έχαναν κάθε χρόνο το ισοδύναμο 2-3 εβδομάδων μάθησης και, αν και η απώλεια ήταν μικρή σε ετήσια βάση, συσσωρευόταν.
Μέχρι σήμερα δεν υπήρχε έρευνα που να συνδέει τη χρήση smartphone στα σχολεία με τον αντίκτυπο στις σχολικές επιδόσεις. Μελετώντας την αύξηση της επίδοσης μετά την απαγόρευση των κινητών, η μελέτη έδειξε ότι η απαγόρευση της χρήσης κινητών τηλεφώνων μέσα στο σχολικό περιβάλλον αναπληρώνει το ισοδύναμο 1-2 εβδομάδων χαμένης μάθησης κάθε χρόνο.
Οι συγγραφείς ανέλυσαν δεδομένα από 3,3 εκατ. μαθητές σε 4.600 σχολεία σε εθνικό επίπεδο, για τα σχολικά έτη 2021-22 έως 2025-26. Η μελέτη χρησιμοποίησε στοιχεία από σχολικές περιφέρειες σε 49 πολιτείες και την Περιφέρεια της Κολούμπια, προκειμένου να μετρήσει την πρόοδο στα μαθηματικά και στην ανάγνωση μεταξύ μαθητών από την 3η έως τη 10η τάξη.
Η έρευνα μέτρησε τη μεταβολή στην πρόοδο των μαθητών μετά την εφαρμογή αυστηρών απαγορεύσεων χρήσης κινητών από τα σχολεία, οι οποίες απαιτούσαν από τους μαθητές να αποθηκεύουν τα τηλέφωνά τους σε θήκες που κλειδώνουν, τις λεγόμενες θήκες Yondr, για όλη τη διάρκεια της ημέρας. Παράλληλα, δόθηκαν και τα πρώτα στοιχεία για απαγορεύσεις σε επίπεδο πολιτείας, για το σχολικό έτος 2025-26.
Θετική επίδραση σε όλες τις δημογραφικές ομάδες
Οι θήκες με κλείδωμα είχαν μέτρια αλλά σταθερή θετική επίδραση στις επιδόσεις των μαθητών. Η βελτίωση από τον πρώτο χρόνο της απαγόρευσης φαίνεται να συνεχίζεται και τρία χρόνια αργότερα. Τα σχολεία που ζητούσαν από τους μαθητές να φυλάσσουν τα κινητά τους σε τέτοιες θήκες κατέγραψαν ετήσια αύξηση της προόδου κατά 0,01 τυπικές αποκλίσεις, κάτι που αντιστοιχεί σε 1-2 εβδομάδες επιπλέον μάθησης τον χρόνο ή στην ανάκτηση δύο λεπτών ανά ώρα μαθήματος.
Οι θήκες με κλείδωμα είχαν σταθερή επίδραση σε όλες τις δημογραφικές ομάδες σχολείων και μαθητών. Τα θετικά αποτελέσματα δεν διέφεραν σημαντικά μεταξύ δημοτικών, γυμνασίων και λυκείων, ούτε ανάλογα με τα επίπεδα φτώχειας των σχολείων ή τις προηγούμενες επιδόσεις.
Επίσης μειώθηκε το ποσοστό των μαθητών που εμφάνιζαν μεγάλη πτώση στις επιδόσεις στην ανάγνωση, κάτι που ευνοεί ιδιαίτερα όσους αποσπώνται εύκολα.
Υπάρχουν ενδείξεις ότι οι απαγορεύσεις χρήσης κινητών από το πρώτο κουδούνι μέχρι το σχόλασμα και κατά τη διάρκεια του διδακτικού χρόνου ενίσχυσαν τις επιδόσεις των μαθητών πέρυσι. Η μελέτη αξιολόγησε επίσης τις απαγορεύσεις από το πρώτο κουδούνι μέχρι το σχόλασμα που επιβλήθηκαν σε 22 πολιτείες κατά την περίοδο 2025-26.
Ενώ οι μαθητές στις πολιτείες με απαγόρευση κατά τη διάρκεια των διαλειμμάτων παρουσίασαν θετική βελτίωση στην ανάγνωση (0,016 τυπικές αποκλίσεις) και όσοι βρίσκονταν σε πολιτείες με απαγόρευση κατά τη διάρκεια των μαθημάτων βελτιώθηκαν στα μαθηματικά (0,019 τυπικές αποκλίσεις), οι ερευνητές προειδοποίησαν ότι τα ευρήματα αυτά ενδέχεται να επηρεάζονται από προϋπάρχουσες τάσεις στις πολιτείες που εφάρμοσαν τα μέτρα.
Η απαγόρευση μειώνει και την ζημιά που έχει ήδη προκληθεί
«Γύρω στο 2013, οι μαθητές στις ΗΠΑ άρχισαν να χάνουν 2-3 εβδομάδες μάθησης κάθε χρόνο. Πρόκειται για μια σταδιακή απώλεια που, με την πάροδο του χρόνου, έχει οδηγήσει τους μαθητές της 8ης τάξης στις ΗΠΑ να υστερούν σχεδόν ένα χρόνο μάθησης. Οι αυστηρές απαγορεύσεις χρήσης κινητών τηλεφώνων φαίνεται να καλύπτουν περίπου το ήμισυ αυτής της απώλειας», δήλωσε ο Τομ Κέιν, καθηγητής στο Χάρβαρντ και ένας από τους επικεφαλής της μελέτης.
«Αν και τα σχολεία δεν πρέπει να αναμένουν άμεση σημαντική βελτίωση, η φύλαξη των κινητών αποτελεί έναν οικονομικά αποδοτικό τρόπο για να προστεθούν 1-2 εβδομάδες διδασκαλίας κάθε χρόνο. Αυτό θα μπορούσε να συσσωρευτεί με την πάροδο του χρόνου, ακριβώς όπως συνέβη και με τις αρχικές μειώσεις», δήλωσε ο Ντάγκλας Στάιγκερ, καθηγητής Οικονομικών στο Dartmouth College και συν-συγγραφέας της μελέτης.
Την ώρα που απαντάται το ερώτημα της χρήσης τηλεφώνου μέσα στις σχολικές αίθουσες, πολύ λιγότερα είναι γνωστά για τις επιπτώσεις των κινητών τηλεφώνων και των μέσων κοινωνικής δικτύωσης εκτός σχολείου.
Η πρόσφατη συμφωνία με τη Meta, στην οποία η εταιρεία συμφώνησε να περιορίσει την πρόσβαση των ανηλίκων εκτός των σχολικών ωρών, αποτελεί σημείο εκκίνησης για τη μελέτη των συνεπειών της χρήσης κινητών τηλεφώνων μετά το σχολείο και τη νύχτα.
Για να αξιοποιηθεί αυτή η ευκαιρία, το Χάρβαρντ πρότεινε την υιοθέτηση μιας σειράς βημάτων που θα βοηθήσουν τους ερευνητές να αποκτήσουν συνολική εικόνα.
Καθώς η συμφωνία δίνει κίνητρα προς αυτή την κατεύθυνση, οι ηγέτες των πολιτειών θα μπορούσαν να ενθαρρύνουν και άλλες πλατφόρμες που χρησιμοποιούν οι νέοι —όπως το YouTube, το TikTok και το Snapchat— να υιοθετήσουν περιορισμούς παρόμοιους με αυτούς της Meta. Αν ο περιορισμός μείνει μόνο στη Meta, οι νέοι θα μεταβούν απλώς σε άλλες πλατφόρμες και οι πολιτείες δεν θα γνωρίζουν τον αντίκτυπο των μέτρων τους.
Στο πλαίσιο της συμφωνίας, η Meta έχει δεσμευτεί να κοινοποιεί δεδομένα σχετικά με τη χρήση των μέσων κοινωνικής δικτύωσης από μαθητές. Οι πολιτείες και οι ερευνητικοί τους εταίροι θα πρέπει να συνεργαστούν με τη Meta και άλλες εταιρείες ΜΚΔ για να παρακολουθήσουν τον χρόνο που αφιερώνουν διαφορετικές ομάδες μαθητών στις πλατφόρμες πριν και μετά την έναρξη ισχύος των περιορισμών. Για την προστασία της ιδιωτικότητας των μεμονωμένων μαθητών, τα δεδομένα θα πρέπει να είναι ανώνυμα και συγκεντρωτικά.
Προκειμένου να διαπιστωθεί εάν οι μαθητές επωφελούνται, οι κρατικές εκπαιδευτικές αρχές θα πρέπει να εξετάσουν το ενδεχόμενο συνεργασίας με τις τοπικές σχολικές περιφέρειες για την παρακολούθηση δεικτών συμμετοχής, όπως η συμμετοχή σε εξωσχολικές δραστηριότητες, ο χρόνος που αφιερώνεται στην ανάγνωση, η ολοκλήρωση των σχολικών εργασιών, η κοινωνικοποίηση με φυσική παρουσία, καθώς και δείκτες άγχους και κατάθλιψης.
Το Χάρβαρντ θεωρεί ότι δεν αρκεί η παρακολούθηση της επίδρασης των περιορισμών, αλλά χρειάζεται και η βελτίωση των μέτρων.
«Δεν διαθέταμε τα δεδομένα που απαιτούνται για να κατανοήσουμε τον ρόλο που διαδραματίζουν τα κινητά τηλέφωνα στη ζωή των μαθητών. Προφανώς, οι εταιρείες κοινωνικών δικτύων γνωρίζουν πόσο χρόνο αφιερώνουν οι μαθητές στις πλατφόρμες τους, αλλά τα δεδομένα τους δεν έχουν συσχετιστεί με τα ακαδημαϊκά ή μη ακαδημαϊκά αποτελέσματα των μαθητών», δήλωσε ο καθηγητής του Χάρβαρντ Τομ Κέιν.
«Έχουμε την ευκαιρία να δημιουργήσουμε μια βάση τεκμηρίωσης σχετικά με τυχόν αρνητικές επιπτώσεις της χρήσης των κοινωνικών δικτύων στους μαθητές και να βρούμε λογικούς κανονισμούς για τη μείωση των βλαβών», πρόσθεσε.
![]()
