Η Διεθνής Αμνηστία κατηγορεί τις ιρανικές αρχές για εγκλήματα κατά της ανθρωπότητας στην καταστολή των διαδηλώσεων του 2022, που άφησαν πίσω τους εκατοντάδες νεκρούς. Η καταγγελία περιλαμβάνεται σε έκθεση που δόθηκε σήμερα στη δημοσιότητα, με αφορμή την τέταρτη επέτειο από το κίνημα διαμαρτυρίας «Γυναίκα, Ζωή, Ελευθερία».
Η μη κυβερνητική οργάνωση αναφέρει δολοφονίες, βασανιστήρια, βιασμούς και αναγκαστικές εξαφανίσεις, ενώ σημειώνει ότι η πιο πρόσφατη καταστολή λαϊκού κινήματος διαμαρτυρίας στις αρχές του 2026 ακολούθησε το ίδιο μοτίβο, αλλά σε «ακόμα πιο θανατηφόρα και ογκώδη» κλίμακα.
Στο έγγραφο, που ξεπερνά τις 1.000 σελίδες, η οργάνωση αποδίδει ευθύνη σε 87 Ιρανούς αξιωματούχους για την καταστολή και αναφέρει ότι έχει ταυτοποιήσει τουλάχιστον 377 θύματα.
Ορισμένοι από αυτούς, ανάμεσά τους ο πρώην ανώτατος ηγέτης Αλί Χαμενεΐ και αρκετοί υψηλόβαθμοι αξιωματούχοι του Σώματος των Φρουρών της Ισλαμικής Επανάστασης, της ισχυρής στρατιωτικής δύναμης της Ισλαμικής Δημοκρατίας, σκοτώθηκαν στις αεροπορικές επιδρομές ΗΠΑ-Ισραήλ που πυροδότησαν τον πόλεμο στα τέλη Φεβρουαρίου.
Άλλοι, όμως, όπως ο Αχμάντ Βαχίντι, υπουργός Εσωτερικών το 2022 και νυν επικεφαλής του Σώματος των Φρουρών της Ισλαμικής Επανάστασης, παραμένουν ζωντανοί.
Από τον Σεπτέμβριο του 2022, μαζικές διαδηλώσεις συγκλόνισαν τη χώρα, που κυβερνάται από σιιτικό θεοκρατικό καθεστώς μετά την Ισλαμική Επανάσταση του 1979, ύστερα από τον θάνατο της Μαχσά Αμινί ενώ βρισκόταν υπό κράτηση. Η νεαρή Ιρανή κουρδικής καταγωγής είχε συλληφθεί με την κατηγορία ότι παραβίασε τον αυστηρό ενδυματολογικό κώδικα που επιβάλλεται στις γυναίκες.
Ήταν το μεγαλύτερο κίνημα διαμαρτυρίας στο Ιράν τα τελευταία χρόνια, μέχρι τις διαδηλώσεις που ξέσπασαν στα τέλη Δεκεμβρίου λόγω της αύξησης του κόστους ζωής και εξελίχθηκαν γρήγορα σε ευρύ αντικυβερνητικό κίνημα, το οποίο κορυφώθηκε στις 8 και 9 Ιανουαρίου.
–«Αρκετές δεκάδες παιδιά»–
«Τα πολυάριθμα στοιχεία που συγκεντρώθηκαν και αναλύθηκαν στην έκθεσή μας δεν αφήνουν καμία αμφιβολία: οι ιρανικές αρχές διέπραξαν εγκλήματα κατά της ανθρωπότητας για να καταστείλουν την εξέγερση του 2022 με σύνθημα ‘Γυναίκα, Ζωή, Ελευθερία’», ανέφερε σε ανακοίνωσή της η Ανιές Καλαμάρ, γενική γραμματέας της Διεθνούς Αμνηστίας.
Η οργάνωση ζητά την επείγουσα δημιουργία «διεθνούς μηχανισμού ποινικής δικαιοσύνης από τη Γενική Συνέλευση των Ηνωμένων Εθνών για να λογοδοτήσει» η Τεχεράνη.
Για μήνες, «οι ιρανικές αρχές ανέπτυσσαν δυνάμεις ασφαλείας εξοπλισμένες με πυροβόλα όπλα στρατιωτικού τύπου και όπλα με σφαιρίδια και εξέδιδαν διαταγές που διευκόλυναν τις παράνομες δολοφονίες εκατοντάδων διαδηλωτών και περαστικών, συμπεριλαμβανομένων δεκάδων παιδιών», δήλωσε η Διεθνής Αμνηστία.
Η καταστολή πήρε επίσης τη μορφή αυθαίρετων συλλήψεων, αναγκαστικών εξαφανίσεων, βασανιστηρίων και βιασμών, καθώς και «διώξεων πενθούντων συγγενών», πρόσθεσε η οργάνωση.
Η μκο υποστηρίζει ότι έχει εντοπίσει 377 διαδηλωτές και περαστικούς, ανάμεσά τους 56 παιδιά, που σκοτώθηκαν από τις δυνάμεις ασφαλείας στα γεγονότα του 2022, αν και ο συνολικός αριθμός των νεκρών εκτιμάται πως είναι πολύ μεγαλύτερος.
–«Τίποτα δεν έχει αλλάξει»–
Ανάμεσα στα θύματα ήταν η Μίνου Ματζιντί, 62 ετών, η οποία πυροβολήθηκε και σκοτώθηκε στην επαρχία Κερμανσάχ, στο δυτικό Ιράν.
«Βγήκε στους δρόμους για να απαιτήσει αλλαγή, να φωνάξει ‘ελευθερία’», δήλωσε στο AFP η κόρη της, Μάχσα Πιραέι, που ζει στο εξωτερικό.
«Ο κόσμος πιστεύει ότι αυτές οι διαμαρτυρίες αφορούσαν την ελευθερία των γυναικών. Αυτό ήταν αλήθεια, αλλά αφορούσαν επίσης την ελευθερία του λαού και το δικαίωμα στη ζωή», πρόσθεσε.
Σύμφωνα με τη Διεθνή Αμνηστία, «οι σφαγές που διαπράχθηκαν κατά τη διάρκεια των διαδηλώσεων του Ιανουαρίου 2026 έχουν τα ίδια χαρακτηριστικά με τα εγκλήματα κατά της ανθρωπότητας που περιγράφονται σε αυτή την έκθεση, αλλά σε ακόμη πιο θανατηφόρα και συγκλονιστική κλίμακα», με «δεκάδες χιλιάδες διαδηλωτές να σκοτώνονται σε μόλις 48 ώρες» μέσω «παράνομης, συστηματικής και εκτεταμένης χρήσης θανατηφόρας βίας» και «της συντονισμένης ανάπτυξης δυνάμεων ασφαλείας υπό μια ενοποιημένη αλυσίδα διοίκησης».
«Τίποτα δεν έχει αλλάξει. Δεν υπήρξε δικαιοσύνη. Απαιτούμε δικαιοσύνη. Αλλά χρειαζόμαστε βοήθεια», λέει η Πιραέι.
«Αν ζητώ δικαιοσύνη, είναι εν μέρει για τη μητέρα μου, αλλά και για να βοηθήσω τους πολλούς ανθρώπους των οποίων η ζωή εξακολουθεί να κινδυνεύει», καταλήγει, αναφερόμενη στους δεκάδες ανθρώπους που συνελήφθησαν τον Ιανουάριο και οι οποίοι, σύμφωνα με οργανώσεις ανθρωπίνων δικαιωμάτων, αντιμετωπίζουν πλέον την εκτέλεση από την Ισλαμική Δημοκρατία.
«Πρέπει να φωνάξουμε τα ονόματά τους».
