Οι τιμές καυσίμων πυροδοτούν κύμα οργής σε όλη την Ευρώπη, την ώρα που αγρότες, εργαζόμενοι και διαδηλωτές βγαίνουν στους δρόμους λίγο πριν από κρίσιμες εκλογικές αναμετρήσεις. Η πίεση στο κόστος ζωής δίνει νέα ώθηση σε ακροδεξιά κόμματα σε χώρες όπως η Γαλλία, η Ιταλία και η Πολωνία.
Στη Γέλα, στο νότιο άκρο της Σικελίας, τρακτέρ κινούνται με τη σημαία του νησιού υψωμένη, θυμίζοντας τον ιστορικό ρόλο της περιοχής ως σιτοβολώνα από τη ρωμαϊκή εποχή. Όμως οι αγρότες δεν μεταφέρουν τη σοδειά τους, αλλά διαμαρτύρονται.
Καθώς οι αυξανόμενες τιμές καυσίμων πιέζουν τα νοικοκυριά και τις επιχειρήσεις σε ολόκληρη την Ευρώπη, οι αναταράξεις από το κόστος ζωής εντείνονται και δίνουν νέα ώθηση σε ακροδεξιά κόμματα ενόψει των εκλογών της επόμενης χρονιάς σε χώρες όπως η Γαλλία, η Ιταλία και η Πολωνία.
Κόμματα που κάποτε θεωρούνταν περιθωριακά κερδίζουν ήδη έδαφος, καθώς ψηφοφόροι, από αυτοκινητιστές στην αγροτική Γαλλία έως νεαρούς άνδρες στην πρώην κομμουνιστική ανατολική Γερμανία, αναζητούν εναλλακτικές επιλογές.
Ο πόλεμος ΗΠΑ-Ιράν, που ξέσπασε τον Φεβρουάριο και εκτίναξε τις τιμές της ενέργειας, έχει δυσκολέψει ακόμη περισσότερο τις κυβερνήσεις που προσπαθούν ήδη να συγκρατήσουν τον πληθωρισμό, να στηρίξουν την ανάπτυξη και να περιορίσουν τις δαπάνες.
Η δυσαρέσκεια ξεχύθηκε στους δρόμους.
Στη Γαλλία, οι κινητοποιήσεις που ξεκίνησαν από την επιδείνωση της κατάστασης στις σχολικές μονάδες στα βόρεια προάστια του Παρισιού εξελίχθηκαν σε κάποιες από τις χειρότερες ταραχές των τελευταίων δεκαετιών, με καταστήματα να λεηλατούνται, κτίρια να πυρπολούνται και το δημαρχείο του 19ου αιώνα στη Λιμόζ να καταστρέφεται από φωτιά.
«Για ποιο λόγο είμαι εδώ; Πολύ απλά, θεωρώ το σημερινό κόστος ζωής πραγματικά τρομακτικό», δήλωσε ο Κεντέν Λεβιλού, 21 ετών, στη Νάντη. «Απλά σκεφθείτε τον κόσμο που μετά βίας παίρνει τον κατώτατο μισθό, όταν κοιτάτε το κόστος των τροφίμων, των καυσίμων και άλλων προϊόντων. Είναι τρομακτικό το πόσο απίστευτα ακριβά έχουν γίνει τα πράγματα».
Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή εκτιμά ότι η σύγκρουση στο Ιράν έχει κοστίσει στην Ευρώπη περίπου 100 δισεκ. ευρώ, εξαιτίας των προβλημάτων που προκλήθηκαν στο εμπόριο και στις αγορές ενέργειας. Οι τιμές του αερίου έχουν αυξηθεί περίπου 140% και οι τιμές του ντίζελ έχουν διπλασιαστεί.
Σε διάγγελμά του το σαββατοκύριακο, ο Γάλλος πρόεδρος Εμανουέλ Μακρόν αναγνώρισε τα «θεμιτά αιτήματα» των διαδηλωτών που εξοργίζονται με το αυξανόμενο κόστος ζωής και τις τιμές των καυσίμων, ενώ καταδίκασε όσους ευθύνονται για τη βία και τις λεηλασίες. «Δεν πρέπει ποτέ να τους συγχέουμε με εκείνους που κατέστρεψαν, διέλυσαν και λεηλάτησαν», είπε.
ΔΙΑΔΗΛΩΣΕΙΣ ΣΕ ΟΛΗ ΤΗΝ ΕΥΡΩΠΗ
Βίαια επεισόδια έχουν καταγραφεί και αλλού. Στο Μιλάνο, στη βόρεια Ιταλία, η αστυνομία συγκρούστηκε με διαδηλωτές που πετούσαν πέτρες και λεηλατούσαν καταστήματα, σε κινητοποιήσεις για την κακή κατάσταση των δημόσιων υπηρεσιών και το αυξανόμενο κόστος ζωής.
Στη Γέλα, στο νότιο άκρο της Σικελίας, οι αγρότες λένε ότι το κόστος των καυσίμων κάνει τη χρήση γεωργικών μηχανημάτων απαγορευτικά ακριβή. «Καλλιεργούμε τη γη, θερίζουμε χρέη», έγραφε ένα πανό.
«Είμαστε εντελώς σε τέλμα», λέει ο Αρκάντζελο Γκαμπίνο, εκπρόσωπος των αγροτών στην επαρχία Καλτανισέτα. «Το κόστος των καυσίμων έχει υπερδιπλασιαστεί».
Οδοφράγματα από φορτηγατζήδες, αγρότες και εργάτες στη χαλυβουργία έχουν προκαλέσει προβλήματα στις μετακινήσεις σε τμήματα της νότιας Ιταλίας, συμβάλλοντας στην τοπική έλλειψη καυσίμων και ενισχύοντας τις ανησυχίες για τις προμήθειες των σούπερ μάρκετ.
Δεκάδες χιλιάδες διαδήλωσαν στη Λισαβόνα το Σάββατο για τους χαμηλούς μισθούς, το κόστος στέγασης και το αυξανόμενο κόστος διαβίωσης, αυξάνοντας την πίεση στην κεντροδεξιά κυβέρνηση της Πορτογαλίας.
Στην Ισπανία, η έξωση μιας 87χρονης γυναίκας από το σπίτι της προκάλεσε πανεθνικές διαδηλώσεις για τις ελλείψεις στη στέγαση και τα υψηλά ενοίκια, οδηγώντας στην προκήρυξη πρόωρων εκλογών τον επόμενο μήνα.
Και στο Βέλγιο έχουν γίνει τέτοιες κινητοποιήσεις, ενώ μεγάλες διαδηλώσεις στην Αλβανία πυροδοτήθηκαν από την οργή για τη διαφθορά της κυβέρνησης, σύμφωνα με τους διαδηλωτές, την έλλειψη θέσεων εργασίας και το χαμηλό επίπεδο στην εκπαίδευση.
Οι διαδηλώσεις αντικατοπτρίζουν ευρύτερες οικονομικές ανησυχίες που επηρεάζουν ολοένα και περισσότερο το πολιτικό σκηνικό σε όλη την ήπειρο.
Οι ανησυχίες για την αγοραστική δύναμη έχουν γίνει «βασικός μοχλός λαϊκιστικών πολιτικών» σε όλη την Ευρώπη, δήλωσε ο Ζιλ Ιβαλντί, πολιτικός επιστήμονας στο Sciences Po.
Πολιτικοί της άκρας δεξιάς και της άκρας αριστεράς υποστηρίζουν ολοένα και περισσότερο ότι η αποκατάσταση των ενεργειακών δεσμών με τη Ρωσία θα βοηθήσει να περιοριστούν τα κόστη, αμφισβητώντας την κυρίαρχη ευρωπαϊκή συναίνεση για στήριξη στην Ουκρανία.
Η ΛΕΠΕΝ ΘΕΤΕΙ ΤΙΣ ΤΙΜΕΣ ΚΑΥΣΙΜΩΝ ΣΤΟ ΕΠΙΚΕΝΤΡΟ ΤΗΣ ΕΚΣΤΡΑΤΕΙΑΣ
Το τελευταίο ενεργειακό σοκ έρχεται μετά από χρόνια οικονομικών πιέσεων, έπειτα από την πανδημία και τον αντίκτυπο της ρωσικής εισβολής στην Ουκρανία το 2022.
Στη Γαλλία, το αυξανόμενο κόστος της ενέργειας δημιουργεί εκρηκτικό φόντο για τις προεδρικές εκλογές του Απριλίου. Η κυβέρνηση του Μακρόν αντιμετωπίζει διογκούμενο δημοσιονομικό έλλειμμα και πιέσεις από τις αγορές ομολόγων.
Η Μαρίν Λεπέν από το ακροδεξιό κόμμα «Εθνικός Συναγερμός» και ο βετεράνος της άκρας αριστεράς Ζαν-Λικ Μελανσόν έχουν βάλει τις τιμές των καυσίμων στο επίκεντρο των εκστρατειών τους.
«Οι αυξανόμενες τιμές καυσίμων είναι σαφώς ένα θέμα που ενισχύει την Μαρίν Λεπέν», δήλωσε ο Ιβαλντί.
Από τότε που ξεκίνησε ο πόλεμος στο Ιράν, τα ποσοστά της Λεπέν έχουν βελτιωθεί και του Μακρόν έχουν μειωθεί, σύμφωνα με δημοσκόπηση της Elabe.
Η πρόταση της Λεπέν για δραστική μείωση του ΦΠΑ στα καύσιμα έχει συγκεντρώσει ευρεία λαϊκή στήριξη. Αναλυτές λένε ότι το ζήτημα αγγίζει ιδιαίτερα τους σκληροπυρηνικούς ψηφοφόρους της σε αγροτικές και ημιαγροτικές περιοχές, όπου η μετακίνηση με αυτοκίνητο είναι συχνά αναγκαία.
ΚΑΛΕΣΜΑ ΓΙΑ ΑΠΟΚΑΤΑΣΤΑΣΗ ΤΩΝ ΣΧΕΣΕΩΝ ΜΕ ΤΗ ΡΩΣΙΑ
Στη γειτονική Γερμανία, η Εναλλακτική για τη Γερμανία (AfD) προηγείται στις πανεθνικές δημοσκοπήσεις μετά από ισχυρά κέρδη στις τοπικές εκλογές. Το κόστος ζωής βρέθηκε στην κορυφή των ανησυχιών των Γερμανών για πέμπτη συνεχή χρονιά σε έρευνα που δημοσιεύθηκε αυτόν τον μήνα.
Ο γερμανικός πληθωρισμός σημείωσε άλμα σε σχεδόν υψηλό τριετίας τον Σεπτέμβριο, με τον πληθωρισμό των τιμών ενέργειας να ανεβαίνει στο 14,9%, προσφέροντας «πυρομαχικά» στην AfD για να επιτεθεί στον καγκελάριο Φρίντριχ Μερτς.
Η AfD προσπαθεί να αποκαταστήσει τους ενεργειακούς δεσμούς με τη Ρωσία, υποστηρίζοντας ότι η στήριξη του Βερολίνου προς την Ουκρανία υπονομεύει άσκοπα το ίδιο το Βερολίνο, σε μια περίοδο που η μεγαλύτερη οικονομία της Ευρώπης και πολλές από τις ενεργοβόρες επιχειρήσεις της αντιμετωπίζουν δυσκολίες.
Η εμπειρία του παρελθόντος δείχνει σύνδεση ανάμεσα στις υψηλές τιμές ενέργειας και στην ενίσχυση της ψήφου υπέρ της AfD, δήλωσε ο Γιάν Στέκελ, καθηγητής πολιτικής οικονομίας της κλιματικής αλλαγής στο Τεχνικό Πανεπιστήμιο του Μονάχου.
«Τα λαϊκιστικά κόμματα συχνά περιγράφουν το ενεργειακό κόστος ως κάτι που μπορεί να αποφευχθεί και το αποδίδουν σε επιλογές κυβερνητικής πολιτικής…αντί στα υποβόσκοντα γεωπολιτικά σοκ που αποτελούν παράγοντα», είπε.
«Αυτά τα γεωπολιτικά σοκ…είναι πολύ πιο δύσκολο να εξηγηθούν. Και νομίζω γι’ αυτό τα κυβερνώντα κόμματα συχνά δυσκολεύονται».
Το ίδιο επιχείρημα κερδίζει έδαφος και αλλού.
Στην Ιταλία, η πρωθυπουργός Τζόρτζια Μελόνι αντιμετωπίζει εντονότερο ανταγωνισμό από το Εθνικό Μέλλον, ένα νέο ακροδεξιό κόμμα υπό τον πρώην στρατηγό Ρομπέρτο Βανάτσι, που υποστηρίζει την αποκατάσταση των σχέσεων για το αέριο με τη Ρωσία.
Στην Πολωνία, από τους πιο πιστούς υποστηρικτές της Ουκρανίας, η ανησυχία για τον ενεργειακό λογαριασμό ενισχύει τη στήριξη προς την ακροδεξιά Συνομοσπονδία του Πολωνικού Στέμματος. Ο ηγέτης της, Γκρζεγκόρζ Μπράουν, ζητά επιστροφή στην αγορά ρωσικού πετρελαίου και αερίου, υπερασπιζόμενος αυτή τη θέση μαζί με πολιτικούς της AfD στο Λουμπμίν, όπου οι κατεστραμμένοι αγωγοί του Nord Stream καταλήγουν στη Γερμανία.
«Μου αρέσει η μυρωδιά του ρωσικού αερίου το πρωί», δήλωσε.
ΤΦ
