Η πρόταση για συνδεδεμένο μέλος στον Καναδά έφερε ένταση ανάμεσα στην ΕΕ και τον Ντόναλντ Τραμπ, ο οποίος αντέδρασε οργισμένα και απείλησε με δασμούς. Η κίνηση της Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν έρχεται σε μια περίοδο που Βρυξέλλες και Οτάβα αναζητούν στενότερες συνεργασίες απέναντι στις πιέσεις από τις ΗΠΑ και την Κίνα.
Σε μια πρωτοφανή κίνηση για τις σχέσεις ΕΕ – Καναδά, η πρόεδρος της Κομισιόν Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν στήριξε την πρόταση ο Καναδάς να αποκτήσει καθεστώς συνδεδεμένου μέλους της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Η φον ντερ Λάιεν έκανε την πρόταση στη χθεσινή ομιλία της για την Κατάσταση της Ένωσης, ενώπιον των ευρωβουλευτών και παρουσία του Καναδού πρωθυπουργού Μαρκ Κάρνεϊ, προκαλώντας την οργή του Τραμπ, ο οποίος απείλησε χθες, Τετάρτη, να διακόψει τις εμπορικές συναλλαγές με την ΕΕ.
«Το βρίσκω γελοίο», σχολίασε ο Τραμπ μιλώντας σε δημοσιογράφους. «Αν το κάνουν, αν θεωρήσω πως πρόκειται για εχθρική ενέργεια, θα επιβάλλω πολύ σοβαρούς τελωνειακούς δασμούς ή θα τερματίσω το εμπόριο με την Ευρώπη σε πολλά πράγματα», πρόσθεσε. «Αν έχουν καλές προθέσεις, τότε εντάξει. Αν έχουν κακές προθέσεις, θα επιβάλουμε βαρύτατους δασμούς στην Ευρώπη», επέμεινε ο Αμερικανός πρόεδρος.
Είναι πολύ καλή ιδέα να εμβαθύνουμε τις σχέσεις μας με τον Καναδά, εκτίμησε από την πλευρά του σήμερα ο Μπενζαμέν Χαντάντ, ο Γάλλος υπουργός Ευρωπαϊκών Υποθέσεων, υπογραμμίζοντας ότι παραμένει ανοικτό το καθεστώς της χώρας ως συνδεδεμένου μέλους.
«Έχουμε να κάνουμε πολλά πράγματα με τον Καναδά, που ευθυγραμμίζεται πολιτικά σε πολλά ζητήματα με την ΕΕ», πρόσθεσε ο Χαντάντ, σημειώνοντας ωστόσο ότι δεν γνωρίζει ποια θεσμική μορφή θα πρέπει να λάβει αυτή η συνεργασία.
Ερωτηθείς για την αντίδραση του Τραμπ, ο Γάλλος υπουργός απάντησε ότι δεν εναπόκειται στις ΗΠΑ —ή σε οποιονδήποτε άλλο— να επιλέγει την πολιτική και γεωπολιτική κατεύθυνση των Ευρωπαίων. «Για μια ακόμη φορά: έχουμε μια σχέση με τον Καναδά και έχουμε το δικαίωμα να την εμβαθύνουμε».
Αμοιβαία υποστήριξη
Ο Καναδάς, που βρίσκεται σε εμπορικό πόλεμο με τις ΗΠΑ, αναζητεί νέους εταίρους. Από την πλευρά της, η Ευρώπη, οι σχέσεις της οποίας με την Ουάσινγκτον είναι τεταμένες, αναζητεί υποστήριξη στη στρατηγική της να εξισορροπήσει τη στάση της ανάμεσα στις δύο υπερδυνάμεις, την Κίνα και τις ΗΠΑ.
Το καθεστώς του συνδεδεμένου μέλους δεν ορίζεται νομικά από τις συνθήκες της ΕΕ. Όμως η Γερμανία είχε προτείνει πρόσφατα να το λάβει η Ουκρανία. Το Βερολίνο είχε εξηγήσει ότι η χώρα θα μπορούσε να συμμετέχει σε κάποιες υπουργικές συνόδους ή σε συνόδους κορυφής της ΕΕ χωρίς να διαθέτει δικαίωμα ψήφου.
Αφού συνομίλησε με τη φον ντερ Λάιεν, ο Κάρνεϊ μετέβη στη Βρετανία, όπου συναντήθηκε με τον πρωθυπουργό Άντι Μπέρναμ. Οι δύο άνδρες επανέλαβαν την επιθυμία τους να συνεργαστούν στον τομέα της άμυνας και του εμπορίου.
Καναδάς και η ΕΕ σκοπεύουν κυρίως να ενισχύσουν τη συνεργασία τους σε τομείς από την AI ως την ενέργεια. Οι εμπορικές συναλλαγές μεταξύ ΕΕ και Καναδά έχουν αυξηθεί κατά 80% από το 2016 χάρη στη διμερή συμφωνία ελεύθερου εμπορίου, η οποία κατήργησε σχεδόν το σύνολο των δασμών. Φέτος ο Καναδάς έγινε η πρώτη χώρα μη μέλος της ΕΕ που εντάχθηκε στο ευρωπαϊκό αμυντικό πρόγραμμα Safe.
Ωστόσο υπάρχει περιθώριο βελτίωσης. Οι δύο χώρες θα εξετάσουν τομείς όπου έχουμε επιπλέον δυνατότητες και ανάγκες, οι οποίοι είναι στρατηγικά σημαντικοί για την εγγύηση της κυριαρχίας μας, όπως η ενέργεια, η AI και οι κρίσιμες πρώτες ύλες – κυρίως οι σπάνιες γαίες, είχε διευκρινίσει αυτή την εβδομάδα ο Καναδός πρεσβευτής στις Βρυξέλλες Τζόναθαν Γουίλκισον.
Μεταξύ των επιλογών που εξετάζονται είναι η πλήρης εφαρμογή της συμφωνίας ελεύθερου εμπορίου, μεταδίδει το ΑΠΕ. Δέκα χώρες της ΕΕ – ανάμεσα στις οποίες η Γαλλία, η Ιταλία και η Πολωνία – δεν έχουν ακόμη επικυρώσει τη συμφωνία, εν μέρει λόγω των αντιδράσεων των αγροτών τους. Το γεγονός αυτό περιορίζει την εμβέλεια της, καθώς οι διατάξεις που αφορούν την προστασία των επενδύσεων και την επίλυση διαφορών προς το παρόν δεν εφαρμόζονται.
Εξάλλου διεξάγονται συζητήσεις για τη χαλάρωση των κανόνων για την κινητικότητα των εργαζομένων και την ενίσχυση των ανταλλαγών φοιτητών μέσω του προγράμματος Erasmus.
Επίσης συζητείται η συμβολή του Καναδά στο δάνειο των 90 δισεκ. ευρώ της ΕΕ προς την Ουκρανία, με τη συμμετοχή του σε αμυντικά προγράμματα υπέρ του Κιέβου.
ΝYT: Ο Τραμπ πληρώνει την επιθετική ρητορική του
Ο Τραμπ έσπρωξε τον Καναδά στην αγκαλιά της ΕΕ, σημειώνουν οι NYT, σε ανάλυσή τους. Στις αρχές της δεύτερης θητείας του, ο πρόεδρος Τραμπ ήθελε ο Καναδάς να είναι τόσο στενά συνδεδεμένος με τις Ηνωμένες Πολιτείες, ώστε έφτασε στο σημείο να επιδιώξει να γίνει η 51η πολιτεία. Αντί γι’ αυτό, έστρεψε τον Καναδά προς την αγκαλιά της Ευρωπαϊκής Ένωσης, αφού επί μήνες προκαλούσε τους Καναδούς, χλεύαζε τον πρωθυπουργό της χώρας και διεξήγαγε έναν αδιάκοπο εμπορικό πόλεμο, αναφέρει το δημοσίευμα.
Η πρόσκληση της Ευρωπαϊκής Ένωσης την Τετάρτη προς τον Καναδά να γίνει συνδεδεμένο μέλος αποτελεί ένδειξη των αλυσιδωτών επιπτώσεων του είδους διπλωματίας του κ. Τραμπ, η οποία συχνά περιλαμβάνει απειλές εναντίον χωρών που κάποτε θεωρούνταν από τους στενότερους φίλους της Αμερικής.
Και ακόμη κι αν η κίνηση της Ε.Ε. αποδειχθεί τελικά περισσότερο συμβολική παρά ουσιαστική, δείχνει πώς ο κ. Τραμπ ανατρέπει τις παγκόσμιες σχέσεις με τρόπους που θα είναι δύσκολο να αναστραφούν.
«Θα πρέπει να δούμε αυτή την κίνηση του Καναδά και της Ε.Ε. ως άμεση συνέπεια των ενεργειών και της ρητορικής του Τραμπ», δήλωσε ο Τζέιμς Μπάτσικ, αναπληρωτής διευθυντής του Κέντρου Ευρώπης του Atlantic Council. Η ρητορική περί μετατροπής του Καναδά στην 51η πολιτεία, καθώς και οι απειλές εναντίον της Γροιλανδίας, οι οποίες εξακολουθούν να είναι εξαιρετικά αμφιλεγόμενες και να παραμένουν στη μνήμη των Βρυξελλών, υπενθυμίζουν πραγματικά και στις δύο πλευρές ότι οι Ηνωμένες Πολιτείες δεν είναι κατ’ ανάγκην ο έμπιστος σύμμαχος που ήταν κάποτε.
Σε κάθε βήμα, η επιθετική προσέγγιση του κ. Τραμπ απέναντι στον Καναδά φάνηκε να έχει τα αντίθετα αποτελέσματα. Ο εμπορικός του πόλεμος δημιούργησε προβλήματα για τους δοκιμαζόμενους Ρεπουμπλικάνους στις πολιτείες όπου οι εκλογικές αναμετρήσεις είναι αμφίρροπες, θέτοντας σε κίνδυνο τον έλεγχο της Γερουσίας από το Ρεπουμπλικανικό Κόμμα. Και η εχθρική στάση του απέναντι στους Καναδούς ηγέτες συνέβαλε στην άνοδο του φιλελεύθερου κόμματος της χώρας, το οποίο αντιμετωπίζει με εχθρότητα ο κ. Τραμπ, οδηγώντας το σε εκλογική νίκη.
Η αντιπαράθεση του κ. Τραμπ με τον Καναδά αποτελεί μέρος της έντονης εστίασής του στο δυτικό ημισφαίριο, το οποίο οι πρόσφατοι πρόεδροι, συνήθως απορροφημένοι από τη Μέση Ανατολή και την Ασία, έχουν συχνά παραμελήσει.
Ο κ. Τραμπ, ενθαρρυμένος μετά από την αμερικανική επιχείρηση που ανέτρεψε τον ηγέτη της Βενεζουέλας, έχει στρέψει φέτος την προσοχή του και σε άλλες χώρες του δυτικού ημισφαιρίου. Έχει ασκήσει τεράστια οικονομική πίεση στην Κούβα και έχει προτείνει μια φιλική εξαγορά. Έχει απειλήσει να καταλάβει τη Διώρυγα του Παναμά και να αποσπάσει το νησί της Γροιλανδίας από τη Δανία.
Σε μια επικαιροποίηση του Δόγματος Μονρόε, της θεμελιώδους διακήρυξης του 1823 σχετικά με τις αμερικανικές αξιώσεις στο δυτικό ημισφαίριο, την οποία αποκάλεσε Συμπληρωματικό Δόγμα Τραμπ (Trump Corollary), ο Τραμπ δήλωσε επίσημα ότι ο αμερικανικός λαός —όχι ξένα κράτη ούτε παγκοσμιοποιημένοι θεσμοί— θα ελέγχει πάντοτε τη δική του μοίρα στο ημισφαίριό μας.
Η εμμονή του κ. Τραμπ με τον Καναδά έχει τις ρίζες της κυρίως στο εμπόριο και την οικονομία, όχι στα εδάφη ή την πολιτική.
Εν μέρει εξαιτίας των επιθέσεων του κ. Τραμπ, οι Καναδοί συσπειρώθηκαν γύρω από τον διάδοχο του κ. Τριντό, τον πρωθυπουργό Μαρκ Κάρνεϊ, ο οποίος παρουσίασε τον εαυτό του ως μαχητή απέναντι στον Αμερικανό πρόεδρο. Φέτος, ο κ. Κάρνεϊ εκφώνησε στο Νταβός της Ελβετίας μια ομιλία στην οποία ζήτησε μια νέα παγκόσμια τάξη, που δεν θα καθοδηγείται πλέον από την Αμερική, προκαλώντας τους παγκόσμιους πολιτικούς και επιχειρηματικούς ηγέτες στο ακροατήριο να σηκωθούν από τις θέσεις τους και να του προσφέρουν ένα σπάνιο χειροκρότημα όρθιοι.
Οι μεσαίες δυνάμεις πρέπει να δράσουν από κοινού, γιατί αν δεν είμαστε στο τραπέζι, είμαστε στο μενού, είπε ο κ. Κάρνεϊ.
Η Λιάνα Φιξ, ανώτερη συνεργάτιδα για θέματα Ευρώπης στο Council on Foreign Relations, δήλωσε ότι δεν είναι σαφές τι θα σήμαινε, πέρα από τις εμπορικές και αμυντικές συμφωνίες που ήδη υπάρχουν, η ένταξη του Καναδά ως συνδεδεμένου μέλους της Ε.Ε. Ωστόσο, ο Καναδάς και η Ευρωπαϊκή Ένωση θα συναντηθούν σε σύνοδο κορυφής στα τέλη Οκτωβρίου, όπου αναμένεται να παρουσιάσουν πιο συγκεκριμένες ιδέες.
Η Ε.Ε. θέλει να στείλει το μήνυμα ότι οι μεσαίες δυνάμεις έχουν λόγο και δεν πρόκειται να εκφοβιστούν από την κυβέρνηση Τραμπ, δήλωσε η κ. Φιξ.
Η αντίδραση των Καναδών και Ευρωπαίων ηγετών ίσως δεν προκαλεί έκπληξη, δεδομένης της τάσης του κ. Τραμπ να επιτίθεται σε συμμάχους και να διατηρεί φιλική στάση απέναντι σε ιστορικούς αντιπάλους, δήλωσε ο κ. Μπάτσικ.
Ο Ντόναλντ Τραμπ έχει συγκρατήσει τα χτυπήματά του απέναντι σε ορισμένους από τους αντιπάλους μας, με πρώτη τη Ρωσία και την Κίνα, και έχει διπλασιάσει την προσπάθειά του, υιοθετώντας μια μάλλον περιχαρή στάση απέναντι στο να ενοχλεί τους πρώην δυνητικούς συμμάχους μας, είπε ο κ. Μπάτσικ. Αρχίζετε να βλέπετε πολλούς στην Ευρώπη να το παίρνουν αυτό στα σοβαρά και να λένε: εντάξει, αν πράγματι έτσι έχουν τα πράγματα, αν έτσι πρόκειται να συμπεριφέρονται οι Ηνωμένες Πολιτείες στους συμμάχους τους, τότε απλώς θα κοιτάξουν αλλού.
Αυτό θα μπορούσε τελικά να εξελιχθεί σε μια στροφή μιας ολόκληρης γενιάς μακριά από τις Ηνωμένες Πολιτείες, είπε, ή τουλάχιστον θα απαιτήσει σημαντική ενέργεια και πολύ χρόνο για να αποκατασταθούν αυτές οι σχέσεις.
