Νέα σελίδα στις σχέσεις Καναδά και Ευρωπαϊκής Ένωσης ανοίγει η πρόταση της Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν για τη δημιουργία καθεστώτος «συνδεδεμένου μέλους» για τον Καναδά.
Η πρόταση, που παρουσιάστηκε από την πρόεδρο της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, προβλέπει μια βαθύτερη και πιο ολοκληρωμένη συνεργασία, χωρίς ο Καναδάς να γίνει πλήρες μέλος της ΕΕ.
Ο πρωθυπουργός του Καναδά, Μαρκ Κάρνεϊ, χαιρέτισε την πρωτοβουλία κατά την ομιλία του στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο στο Στρασβούργο, υπογραμμίζοντας ότι η χώρα του επιδιώκει να ενισχύσει τους δεσμούς της με την Ευρώπη. Παράλληλα, έχει τονίσει ότι μια ισχυρότερη σχέση με την ΕΕ δεν σημαίνει εγκατάλειψη των άλλων διεθνών συνεργασιών του Καναδά.
Η πρόταση έρχεται σε μια περίοδο κατά την οποία οι σχέσεις Καναδά – ΗΠΑ βρίσκονται υπό πίεση, με την Ουάσιγκτον να έχει εκφράσει αντιδράσεις στην προοπτική στενότερης σύνδεσης της Οτάβα με την Ευρωπαϊκή Ένωση. Ωστόσο, τόσο η ευρωπαϊκή όσο και η καναδική πλευρά παρουσιάζουν την πρωτοβουλία ως προσπάθεια ενίσχυσης της στρατηγικής αυτονομίας και της ανθεκτικότητας των δύο πλευρών.
Κρίσιμα ορυκτά, ενέργεια και άμυνα
Στην ομιλία του στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, ο Κάρνεϊ έδωσε ιδιαίτερη έμφαση στην ανάγκη βαθύτερης συνεργασίας σε στρατηγικούς τομείς, όπως τα κρίσιμα ορυκτά, η αμυντική βιομηχανία, η τεχνητή νοημοσύνη, η ενέργεια, το διάστημα και οι χρηματοπιστωτικές υπηρεσίες.
Ο Καναδάς διαθέτει κοιτάσματα περισσότερων από 34 κρίσιμων ορυκτών και, σύμφωνα με τον Κάρνεϊ, μπορεί να συμβάλει στην κάλυψη των ευρωπαϊκών αναγκών σε πρώτες ύλες, ενώ η Ευρώπη μπορεί να προσφέρει τεχνογνωσία και δυνατότητες επεξεργασίας.
Στον ενεργειακό τομέα, ο Καναδός πρωθυπουργός ανέφερε ότι η χώρα του θα μπορούσε να προμηθεύσει την Ευρώπη με υγροποιημένο φυσικό αέριο και υδρογόνο σε μεγάλη κλίμακα, ενισχύοντας την ενεργειακή της ασφάλεια. Παράλληλα, έκανε λόγο για αξιοποίηση και ανάπτυξη λιμενικών υποδομών στον βορρά και στις ανατολικές ακτές του Καναδά.
Από το εμπόριο στην ευρύτερη στρατηγική συνεργασία
Οι δύο πλευρές διαθέτουν ήδη τη Συνολική Οικονομική και Εμπορική Συμφωνία CETA, ενώ τον περασμένο Ιούνιο συμφώνησαν και σε στρατηγική εταιρική σχέση. Η νέα πρόταση φιλοδοξεί να διευρύνει αυτή τη συνεργασία, με τον Κάρνεϊ να κάνει λόγο για πιο απρόσκοπτο ψηφιακό εμπόριο, στενότερες επαφές μεταξύ των πολιτών και μεγαλύτερη κινητικότητα των νέων για εργασία και σπουδές.
Στο ίδιο πλαίσιο, ο Καναδός πρωθυπουργός πρότεινε συμμετοχή της χώρας του στο Erasmus+ και στην επόμενη γενιά του Horizon, προκειμένου να ενισχυθούν οι εκπαιδευτικές, ερευνητικές και τεχνολογικές ανταλλαγές μεταξύ Καναδά και Ευρώπης.
Οι αντιδράσεις και τα ερωτήματα για το «συνδεδεμένο μέλος»
Παρά τη δημόσια στήριξη του Κάρνεϊ στην πρωτοβουλία, το καθεστώς του «συνδεδεμένου μέλους» δεν αποτελεί σήμερα προβλεπόμενη κατηγορία στο δίκαιο της ΕΕ και οι ακριβείς όροι του θα πρέπει να καθοριστούν. Ο ίδιος ο Κάρνεϊ έχει ξεκαθαρίσει ότι δεν πρόκειται για πλήρη ένταξη στην Ευρωπαϊκή Ένωση και ότι οποιαδήποτε συμφωνία θα πρέπει να σέβεται την καναδική κυριαρχία και να εγκριθεί από το κοινοβούλιο της χώρας.
Στον Καναδά, βουλευτές της αντιπολίτευσης έχουν ζητήσει διευκρινίσεις για το τι ακριβώς θα σημαίνει στην πράξη το καθεστώς του «συνδεδεμένου μέλους», ενώ ερωτήματα έχουν διατυπωθεί και για την εφαρμογή της υφιστάμενης CETA, η οποία δεν έχει ακόμη επικυρωθεί από όλα τα κράτη-μέλη της ΕΕ.
Η επόμενη φάση των συζητήσεων αναμένεται να εξελιχθεί στη σύνοδο Καναδά – ΕΕ που έχει προγραμματιστεί για τον Οκτώβριο στο Μόντρεαλ, όπου οι δύο πλευρές θα εξετάσουν το πλαίσιο της νέας σχέσης και τα επόμενα βήματα.
