Η σύγκρουση στη Μέση Ανατολή θα αφήσει «ανεξίτηλο σημάδι» στον κόσμο της ενέργειας, ο οποίος δεν πρόκειται να επιστρέψει στην κατάσταση πριν από την κρίση, προειδοποιεί σήμερα ο Διεθνής Οργανισμός Ενέργειας (ΔΟΕ/IEA) στην ετήσια έκθεσή του.
«Η κρίση των Στενών του Ορμούζ δημιούργησε τη μεγαλύτερη απειλή για την ενεργειακή ασφάλεια στην Ιστορία, επισκιάζοντας μακράν την κλίμακα των πετρελαϊκών σοκ της δεκαετίας του 1970», αναφέρει ο εκτελεστικός διευθυντής του ΔΟΕ Φατίχ Μπιρόλ στην εισαγωγή της έκθεσης.
Απαντώντας σε αυτό το «τεράστιο σοκ», τα κράτη δίνουν έμφαση στη διαφοροποίηση και στην ανθεκτικότητα, ώστε να προστατευτούν από μελλοντικές αναταράξεις. Η ενεργειακή ασφάλεια και η προσβασιμότητα έχουν πλέον κεντρική θέση στην πολιτική ημερήσια διάταξη, προσθέτει.
Πριν από τον πόλεμο στη Μέση Ανατολή, που ξεκίνησε με ισραηλινοαμερικανικά πλήγματα στο Ιράν στις 28 Φεβρουαρίου, το ένα πέμπτο του πετρελαίου και του υγροποιημένου φυσικού αερίου παγκοσμίως περνούσε από τα Στενά του Ορμούζ.
Στην πολύ αναμενόμενη έκθεση, η οποία δόθηκε στη δημοσιότητα ενώ διεξάγεται η διάσκεψη του ΟΗΕ για το Κλίμα COP31 στην Αττάλεια της Τουρκίας, ο ΔΟΕ επικαιροποιεί τα τρία σενάρια για το μέλλον της ενέργειας: το πρώτο βασίζεται στις τρέχουσες πολιτικές των χωρών και αποτυπώνει με προσοχή τον ρυθμό της ενεργειακής μετάβασης, το δεύτερο ενσωματώνει τα μέτρα που έχουν ήδη ανακοινωθεί από τα κράτη και το τρίτο περιλαμβάνει όσα χρειάζονται για να επιτευχθεί ουδετερότητα άνθρακα το 2050.
Σε ένδειξη των βαθιών επιπτώσεων της τρέχουσας κρίσης, ο διεθνής οργανισμός προσθέτει μια επιπλέον περίπτωση ανταπόκρισης (ARC), εξετάζοντας το ενδεχόμενο να τεθούν σε εφαρμογή νέα μέτρα αν η σύγκρουση στη Μέση Ανατολή συνεχιστεί.
Ο οργανισμός εντάσσει επίσης ένα σενάριο «χαμηλής διέλευσης από το Ορμούζ» και θέτει το ερώτημα αν ο κόσμος της ενέργειας θα μπορούσε να λειτουργήσει χωρίς διέλευση από αυτά τα στενά.
«Αν και ο τομέας της ενέργειας και της παγκόσμιας οικονομίας έδειξαν σημαντική ανθεκτικότητα, όσο περισσότερο διαρκεί η κρίση, τόσο βαθύτερες θα είναι οι επιπτώσεις της. Και δεν βλέπω καμία αξιόπιστη οδό που να επιτρέπει στον κόσμο της ενέργειας να επανέλθει στην πρότερη κατάσταση», προειδοποιεί ο εκτελεστικός διευθυντής του διεθνούς οργανισμού.
Η διαφοροποίηση των πηγών εφοδιασμού, η σαφής προτίμηση για τους διαθέσιμους εθνικούς πόρους και η στήριξη ενός ταχύτερου εξηλεκτρισμού είναι οι κοινές απαντήσεις σε αυτή την κρίση, υπογραμμίζει.
Στο μεσαίο σενάριό του, ο ΔΟΕ προβλέπει ότι η παγκόσμια ζήτηση πετρελαίου θα κορυφωθεί «γύρω στο 2030», πριν ακολουθήσει μια «αργή πτώση», ενώ η ζήτηση φυσικού αερίου θα συνεχίσει να αυξάνεται έως περίπου το 2035.
«Οι ανανεώσιμες πηγές ενέργειας καταγράφουν τη μεγαλύτερη αύξηση ζήτησης μεταξύ όλων των καυσίμων», προσθέτει ο ΔΟΕ σε αυτό το σενάριο. Θα καλύπτουν τη μισή παραγωγή ηλεκτρικού ρεύματος έως το 2035, από 33% σήμερα, με τα φωτοβολταϊκά να βρίσκονται στην πρώτη θέση.
–Ενίσχυση εξηλεκτρισμού-
Αν η κρίση στη Μέση Ανατολή παραταθεί, ο διεθνής οργανισμός περιγράφει αναλυτικά τις επιπτώσεις σε έναν κόσμο όπου οι ενεργειακές συναλλαγές θα παραμένουν διαρκώς μπλοκαρισμένες.
Σε αυτή την περίπτωση, η ζήτηση πετρελαίου με ορίζοντα το 2035 θα είναι χαμηλότερη από ό,τι στο μεσαίο σενάριο, η ζήτηση φυσικού αερίου θα αυξάνεται με μικρότερο ρυθμό και οι προσπάθειες εξηλεκτρισμού «ενδέχεται να ενισχυθούν».
Ένα είναι βέβαιο, σύμφωνα με τον οργανισμό: «η ζήτηση άνθρακα έλαβε μια βραχυπρόθεσμη ώθηση που συνδέεται με την κρίση, αλλά ως το 2030 μειώνεται σε όλα τα σενάριά μας».
Ο Διεθνής Οργανισμός Ενέργειας, που ιδρύθηκε το 1974 για να βοηθήσει τις ανεπτυγμένες χώρες να αντιμετωπίσουν το πετρελαϊκό σοκ, έχει διαμορφώσει από τη δεκαετία του 2020 σενάρια που περιγράφουν τη μείωση των ορυκτών καυσίμων και έχει μοντελοποιήσει τη διαδρομή που πρέπει να ακολουθηθεί για να επιτευχθεί η ουδετερότητα άνθρακα, η οποία είναι προϋπόθεση για την αντιμετώπιση της κλιματικής αλλαγής.
Ωστόσο, υπάρχει «σημαντική απόκλιση» ανάμεσα στις διαδρομές που στηρίζονται στο πρώτο και στο μεσαίο σενάριο —με τα αποτελέσματά τους ως προς τη θερμοκρασία να κυμαίνονται από άνοδο 2,5 βαθμών Κελσίου έως 2,9 βαθμούς Κελσίου— και σε μια πορεία συμβατή με τον στόχο του 1,5 βαθμού Κελσίου, επισημαίνει ο ΔΟΕ.
Μόνο το σενάριο «ουδετερότητας άνθρακα», που σημαίνει ισχυρή υιοθέτηση πηγών ενέργειας με χαμηλές εκπομπές άνθρακα, θα επέτρεπε μακροπρόθεσμα την επιστροφή του κόσμου κάτω από αυτό το όριο.
«Οι ανανεώσιμες πηγές ενέργειας γνωρίζουν μεγάλη αύξηση, αλλά τα συμπεράσματα του ΔΟΕ δείχνουν πόσο μακριά βρίσκονται ακόμη οι κυβερνήσεις από το να κάνουν αυτό που είναι απαραίτητο», ανέφερε το κέντρο σκέψης Power Shift Africa.
![]()
