των Ελίζας Βόζεμπεργκ & Ντολόρς Μόντσερατ*
Σε μια περίοδο αυξημένης γεωπολιτικής αβεβαιότητας και έντονου διεθνούς ανταγωνισμού, η ασφάλεια και η ευημερία της Ευρώπης συνδέονται άμεσα με τη ναυτιλία και ενεργειακή ασφάλεια. Οι δύο αυτοί στόχοι δεν μπορούν πια να αντιμετωπίζονται χωριστά, καθώς στηρίζουν από κοινού την οικονομική ανθεκτικότητα, την ασφάλεια και την κυριαρχία της Ευρώπης.
Μέσα σε αυτό το πλαίσιο, η Ελλάδα αποκτά ιδιαίτερη βαρύτητα, καθώς βρίσκεται σε ξεχωριστή θέση για να συμβάλει στις κοινές ευρωπαϊκές προτεραιότητες. Με έναν από τους μεγαλύτερους εμπορικούς στόλους διεθνώς, εκτεταμένη ακτογραμμή και στρατηγική θέση στο σταυροδρόμι Ευρώπης, Ασίας και Αφρικής, η χώρα είναι ένας σημαντικός ναυτιλιακός και ενεργειακός κόμβος. Η συμβολή της, όμως, δεν περιορίζεται στο εθνικό συμφέρον, αφού η ενίσχυση των ελληνικών ναυτιλιακών και ενεργειακών υποδομών υπηρετεί και τα συλλογικά συμφέροντα, αλλά και τη μακροπρόθεσμη ευημερία της Ευρώπης.
Η ελληνόκτητη ναυτιλία αντιπροσωπεύει περισσότερο από το 19% της παγκόσμιας χωρητικότητας και έχει καθοριστικό ρόλο στη διατήρηση της απρόσκοπτης ροής των αγαθών από τα οποία εξαρτώνται οι ευρωπαϊκές οικονομίες. Πάνω από το 98% του εξωτερικού εμπορίου της ΕΕ, σε όγκο, μεταφέρεται διά θαλάσσης. Γι’ αυτό η προστασία των θαλάσσιων οδών, η ελευθερία της ναυσιπλοΐας και η θωράκιση των κρίσιμων υποδομών πρέπει να βρίσκονται στον πυρήνα της ευρωπαϊκής ατζέντας τα επόμενα χρόνια.
Αυτό απαιτεί στενότερη συνεργασία μεταξύ των κρατών μελών, ενίσχυση της θαλάσσιας ασφάλειας και επενδύσεις σε σύγχρονα λιμάνια και δίκτυα μεταφορών. Τα ελληνικά λιμάνια και η διασύνδεσή τους με το Διευρωπαϊκό Δίκτυο Μεταφορών (TEN-T) συμβάλλουν ουσιαστικά στη βελτίωση της συνδεσιμότητας, στη διαφοροποίηση των εφοδιαστικών διαδρομών και στην ενίσχυση της θέσης της Ευρώπης στο παγκόσμιο εμπόριο.
Παράλληλα, η Ευρώπη χρειάζεται να διασφαλίσει ότι η ναυτιλιακή της βιομηχανία θα παραμείνει ανταγωνιστική, ενώ θα προωθεί τους κλιματικούς της στόχους. Η απανθρακοποίηση πρέπει να προχωρά με ρεαλιστικές διαδρομές μετάβασης, τεχνολογική καινοτομία και ισότιμους όρους ανταγωνισμού σε διεθνές επίπεδο. Η πράσινη μετάβαση πρέπει, τελικά, να υπηρετεί τη βιομηχανία, την οικονομία και το περιβάλλον.
Εξίσου κρίσιμη για τη στρατηγική αυτονομία της Ευρώπης στο σημερινό διεθνές περιβάλλον είναι η ενεργειακή ασφάλεια. Η μετάβαση σε καθαρότερες μορφές ενέργειας πρέπει να επιταχυνθεί, χωρίς να τίθεται σε κίνδυνο η προσιτή τιμή και η αξιοπιστία του ενεργειακού εφοδιασμού. Η ελληνική εμπειρία δείχνει ότι η οικονομική ανάπτυξη και η επέκταση των ανανεώσιμων πηγών ενέργειας μπορούν να προχωρούν παράλληλα, ενώ το φυσικό αέριο και το υγροποιημένο φυσικό αέριο (LNG) εξακολουθούν να έχουν ρόλο στη διασφάλιση της επάρκειας εφοδιασμού και της σταθερότητας των τιμών στη μεταβατική περίοδο.
Η Ευρώπη χρειάζεται μια ισορροπημένη ενεργειακή στρατηγική που να συνδυάζει τις ανανεώσιμες πηγές, τις υποδομές, τη διαφοροποίηση των προμηθειών και την υπεύθυνη αξιοποίηση των εγχώριων πόρων. Η Ανατολική Μεσόγειος, με τα δυνητικά υπεράκτια αποθέματα φυσικού αερίου, θα μπορούσε να συμβάλει στη μείωση της ευρωπαϊκής εξάρτησης από εξωτερικούς προμηθευτές. Για να γίνει αυτό, απαιτούνται επενδύσεις, περιφερειακή συνεργασία, σεβασμός του διεθνούς δικαίου και συνέπεια με τις περιβαλλοντικές φιλοδοξίες της Ευρώπης.
Η Ελλάδα ενισχύει επίσης τη θέση της μέσω των υποδομών LNG και των ενεργειακών διασυνδέσεων, ανάμεσά τους και η ηλεκτρική διασύνδεση Great Sea Interconnector, που συνδέει την Ελλάδα με την Κύπρο. Τέτοια έργα δεν είναι μόνο εθνικές επενδύσεις. Συμβάλλουν στην ενοποίηση της ευρωπαϊκής ενεργειακής αγοράς, ενισχύουν την περιφερειακή ανθεκτικότητα και προωθούν τον ευρύτερο στόχο μιας πραγματικής Ενεργειακής Ένωσης.
Ωστόσο, οι υποδομές από μόνες τους δεν αρκούν. Η Ευρώπη χρειάζεται να επενδύσει και στους ανθρώπους που στηρίζουν τους ναυτιλιακούς και ενεργειακούς τομείς της. Η ενίσχυση της ναυτικής εκπαίδευσης, η ανάπτυξη εξειδικευμένων δεξιοτήτων και η δημιουργία ευκαιριών για τις νεότερες γενιές είναι απαραίτητες για να διατηρηθεί η διεθνής πρωτοπορία της. Παράλληλα, η νησιωτική συνδεσιμότητα πρέπει να παραμείνει βασική προτεραιότητα, ώστε η πράσινη μετάβαση και η οικονομική ανάπτυξη να ωφελούν όλους τους Ευρωπαίους πολίτες, συμπεριλαμβανομένων όσων ζουν σε απομακρυσμένες και νησιωτικές περιοχές.
Σε τελική ανάλυση, οι προκλήσεις που έχει μπροστά της η Ευρώπη δεν μπορούν να αντιμετωπιστούν από τα κράτη μέλη μεμονωμένα. Η θαλάσσια ασφάλεια, η διαφοροποίηση των ενεργειακών πηγών, η ανταγωνιστικότητα και η πράσινη μετάβαση απαιτούν συστηματική συνεργασία, κοινή φιλοδοξία και συντονισμένη δράση. Η Ελλάδα, χάρη στη μοναδική γεωγραφική της θέση, τη μακρά ναυτιλιακή της παράδοση και τον ενισχυόμενο ρόλο της στον ευρωπαϊκό ενεργειακό χάρτη, βρίσκεται σε πλεονεκτική θέση για να προσφέρει την εμπειρία, τις υποδομές και τη στρατηγική της θέση σε αυτή την κοινή ευρωπαϊκή προσπάθεια.
Μια ισχυρότερη Ελλάδα μπορεί να συμβάλει στη διαμόρφωση μιας ισχυρότερης Ευρώπης – και αυτός είναι ο κοινός στόχος που οφείλουμε να επιδιώξουμε.
* Η Ντολόρς Μοντσεράτ είναι αντιπρόεδρος της Ομάδας του ΕΛΚ και πρόεδρος της Ομάδας Εργασίας για την Οικονομία και το Περιβάλλον.
* Η Ελισσάβετ Βόζεμπεργκ – Βρυωνίδη είναι επικεφαλής της Ελληνικής Αντιπροσωπείας και πρόεδρος της Επιτροπής Μεταφορών και Τουρισμού του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου.
Τα κείμενα που φιλοξενούνται στη στήλη «Ιδέες και Απόψεις» δημοσιεύονται αυτούσια και απηχούν τις απόψεις των συγγραφέων και όχι του Πρακτορείου.
![]()
