ΑΑΔΕ: Πώς εντοπίστηκαν με τον Δείκτη Jaccard οι αχυράνθρωποι του κυκλώματος στη Θεσσαλονίκη

ΑΑΔΕ: Πώς εντοπίστηκαν με τον Δείκτη Jaccard οι αχυράνθρωποι του κυκλώματος στη Θεσσαλονίκη

Με ένα νέο σύστημα ανάλυσης κινδύνου που βασίζεται στον Δείκτη Jaccard, η Ανεξάρτητη Αρχή Δημοσίων Εσόδων εντόπισε το δίκτυο των εταιρειών-φαντασμάτων στη Θεσσαλονίκη.

Η ΑΑΔΕ αξιοποιεί τον δείκτη ομοιότητας Jaccard σε ένα εξελιγμένο μοντέλο ανίχνευσης επιχειρηματικών συσχετίσεων, με στόχο τον εντοπισμό και την εξάρθρωση κυκλωμάτων εικονικών εταιρειών («εταιρειών-φαντασμάτων») και «αχυρανθρώπων». Αντί να εξετάζει κάθε επιχείρηση ξεχωριστά, ο αλγόριθμος χαρτογραφεί τις κρυφές συνδέσεις ανάμεσα σε διαφορετικά ΑΦΜ που ανοίγουν και κλείνουν διαδοχικά για να αποφεύγουν την πληρωμή φόρων και εισφορών.

Τι συγκρίνει το σύστημα

Το μοντέλο αντιμετωπίζει κάθε επιχείρηση ως σύνολο δεδομένων και τη συγκρίνει με άλλες. Όσο υψηλότερος είναι ο δείκτης ομοιότητας, δηλαδή όσο πιο κοντά βρίσκεται στο 1, τόσο μεγαλύτερη θεωρείται η πιθανότητα δύο επιχειρήσεις να ανήκουν στο ίδιο δίκτυο.

Όπως εξηγούν πηγές της ΑΑΔΕ, ο αλγόριθμος διενεργεί τους εξής ελέγχους:

Σύγκριση φυσικών προσώπων: ελέγχει πόσοι εταίροι, μέτοχοι, διαχειριστές ή νόμιμοι εκπρόσωποι επαναλαμβάνονται σε διαφορετικά εταιρικά σχήματα.

Διασταύρωση υποδομών και επαφών: εντοπίζει κοινές επαγγελματικές έδρες, ίδια τηλέφωνα επικοινωνίας, διευθύνσεις email, λογιστές ή τραπεζικούς λογαριασμούς.

Ανάλυση εμπορικών συναλλαγών: μετρά την επικάλυψη στους πελάτες και τους προμηθευτές μέσω των δεδομένων του myDATA και των δηλώσεων ΦΠΑ. Αν μια νέα εταιρεία εξυπηρετεί ακριβώς τους ίδιους πελάτες με μια εταιρεία που μόλις «κατέβασε ρολά» αφήνοντας χρέη, ο δείκτης ομοιότητας εκτοξεύεται.

«Χαρτογράφηση» δικτύων: αποτυπώνει παραστατικά ολόκληρο το κύκλωμα. Το εργαλείο αυτό οδήγησε στην εξάρθρωση μεγάλου κυκλώματος 380 επιχειρήσεων και 205 προσώπων που είχαν συσσωρεύσει οφειλές 43 εκατ. ευρώ προς το Δημόσιο.

Έτσι, αν μια νέα εταιρεία εξυπηρετεί τους ίδιους πελάτες με μια επιχείρηση που μόλις έκλεισε αφήνοντας χρέη, ο δείκτης ομοιότητας αυξάνεται απότομα.

Πώς υπολογίζεται η ομοιότητα

Ο δείκτης Jaccard συγκρίνει πρόσωπα και ΑΦΜ. Για παράδειγμα, αν ένα πρόσωπο εμφανίζεται σε 15 εταιρείες, ένα δεύτερο σε άλλες 15 και, από τις συνολικά τριάντα που εντοπίζονται, έχουν συμμετοχή και εμφανίζονται από κοινού σε δέκα επιχειρήσεις, τότε το σύνολο των διαφορετικών εταιρειών που ελέγχονται υπολογίζεται σε 20.

Ο δείκτης στην περίπτωση αυτή προκύπτει από τη διαίρεση των κοινών εταιρειών με το σύνολο των διαφορετικών εταιρειών: 10 κοινές προς 20 διαφορετικές σημαίνει ποσοστό 50%. Με άλλα λόγια, οι μισές εταιρείες είναι κοινές και για τα δύο πρόσωπα.

Τα ζευγάρια με υψηλή ομοιότητα και κοινά πρόσωπα συνδέονται ως «κρίκοι». Από τους κρίκους προκύπτουν «αλυσίδες» και ομάδες επιχειρηματικών σχέσεων, οι οποίες στη συνέχεια ελέγχονται για ενδείξεις παράνομων πράξεων.

Η εφαρμογή του στην υπόθεση των αχυρανθρώπων στην Θεσσαλονίκη

Στην υπόθεση της Θεσσαλονίκης, με τον Jaccard το ΔΕΟΣ της ΑΑΔΕ εντόπισε εκατοντάδες «κρίκους» μεταξύ ΑΦΜ, δηλαδή σχέσεις ανά δύο, με τουλάχιστον 2 κοινές εταιρείες σε κάθε ζευγάρι. Ενώνοντας αυτούς τους κρίκους, προέκυψαν αλυσίδες και ομάδες:

Με Jaccard πάνω από 5%: 719 κρίκοι μεταξύ 369 ΑΦΜ, σε 29 ομάδες. Η μεγαλύτερη περιλάμβανε 262 ΑΦΜ.

Με Jaccard πάνω από 10%: 504 κρίκοι μεταξύ 330 ΑΦΜ, σε 60 ομάδες. Η μεγαλύτερη είχε 34 ΑΦΜ.

Με Jaccard πάνω από 20%: 358 κρίκοι μεταξύ 270 ΑΦΜ, σε 77 ομάδες. Η μεγαλύτερη είχε 13 ΑΦΜ.

Πρακτικά, αν ο Α συνδέεται με τον Β και ο Β με τον Γ, δημιουργείται μια αλυσίδα, χωρίς απαραίτητα ο Α να συνδέεται άμεσα με τον Γ. Όσο αυξάνεται το όριο ομοιότητας, προς έλεγχο διατηρούνται οι ισχυρότερες συνδέσεις. Έτσι οι μεγάλες αλυσίδες «σπάνε» σε μικρότερες ομάδες, ενώ η έρευνα κατευθύνεται στις συγκεκριμένες κοινές εταιρείες και στις σχέσεις μεταξύ των προσώπων. Όπως διευκρινίζει η ΑΑΔΕ, οι ομάδες αυτές δεν θεωρούνται αυτομάτως αποδεδειγμένα κυκλώματα, αλλά συγκεντρώνουν ενδείξεις προς έλεγχο και ο εντοπισμός τους διευκολύνεται δραστικά.

Τι έχει αλλάξει στους φορολογικούς ελέγχους

Η ενσωμάτωση του δείκτη Jaccard στη «φαρέτρα» ελέγχων της φορολογικής διοίκησης έχει μετασχηματίσει τον τρόπο διεξαγωγής τους:

Οι αλγόριθμοι επιλέγουν αυτόματα υποθέσεις υψηλού κινδύνου και κατευθύνουν τους ελεγκτές στον πυρήνα των πιθανών κυκλωμάτων.

Συγκεκριμένα, το εργαλείο αυτό χρησιμοποιείται για:

-εντοπισμό ύποπτων ΑΦΜ. Οι υπηρεσίες της ΑΑΔΕ μπορούν να εντοπίζουν με ταχύτητα τα ύποπτα μοτίβα και να διενεργούν στοχευμένους ελέγχους χωρίς ανθρώπινη παρέμβαση. Οι αλγόριθμοι επιλέγουν αυτόματα τις υποθέσεις υψηλού κινδύνου, κατευθύνοντας τους ελεγκτές απευθείας στον πυρήνα των κυκλωμάτων.

-διασύνδεση βάσεων δεδομένων. Ο δείκτης συνδυάζεται με δεδομένα από το ΓΕΜΗ, τις τράπεζες, τα κτηματολογικά στοιχεία και τις ηλεκτρονικές πληρωμές, δημιουργώντας ένα ενιαίο ψηφιακό προφίλ κινδύνου.

Η ΑΑΔΕ παραθέτει link με σχετικό video, στο οποίο παρουσιάζεται σχηματικά πώς εξελίχθηκε η έρευνα στη συγκεκριμένη υπόθεση. Πρόκειται για μεθοδολογία που ακολουθείται σε όλες τις αντίστοιχες περιπτώσεις. Τα τετράγωνα που στο τέλος καταλήγουν με κόκκινο πλαίσιο είναι οι περιπτώσεις που χαρακτηρίζονται «επικίνδυνες».

*φωτογραφία αρχείου

Loading

Play