Οι μεγάλες ευρωπαϊκές πόλεις βρίσκονται ολοένα και πιο εκτεθειμένες στις επιπτώσεις της κλιματικής αλλαγής στην υγεία, ενώ τα μέτρα προσαρμογής προχωρούν με αργό ρυθμό, σύμφωνα με πρωτοποριακή μελέτη που δημοσιεύεται σήμερα στο The Lancet. Οι επιστήμονες ζητούν μεγαλύτερη κινητοποίηση, την ώρα που οι πρωτοβουλίες για πράσινη ανάπτυξη και βιώσιμες μεταφορές παραμένουν περιορισμένες.
Για εκατομμύρια Ευρωπαίους που ζουν στις πόλεις, οι απειλές από την ακραία ζέστη, τις μολυσματικές ασθένειες, τις πυρκαγιές και την έκθεση στη γύρη εντείνονται, όπως δείχνει η έρευνα. Πρόκειται για την πρώτη μελέτη που εξετάζει 28 δείκτες στο σημείο όπου συναντώνται οι κλιματικές ζώνες και η υγεία, καλύπτοντας 850 μεγάλες πόλεις.
«Η μελέτη υπογραμμίζει τις περιφερειακές ανισότητες στον τρόπο με τον οποίο αυτές οι πόλεις επηρεάζονται και ανταποκρίνονται στους κινδύνους για την υγεία που σχετίζονται με την κλιματική αλλαγή», δήλωσε στο AFP η καθηγήτρια Κάθριν Τον του Lancet Countdown Europe, μιας διεθνούς ακαδημαϊκής συνεργασίας που παρακολουθεί, καταγράφει και αξιολογεί τις επιπτώσεις της κλιματικής αλλαγής στην ανθρώπινη υγεία σε περιφερειακό επίπεδο.
Η θνησιμότητα που συνδέεται με την ακραία ζέστη αυξήθηκε κατά σχεδόν 161% στις πόλεις της νότιας Ευρώπης μεταξύ 1991-2000 και 2015-2024, ενώ ο κίνδυνος δασικών πυρκαγιών ενισχύθηκε κατά 7% στις ίδιες πόλεις από το 2003 έως το 2023, σύμφωνα με τους συντάκτες της μελέτης.
Παράλληλα, οι κλιματικές συνθήκες που ευνοούν τη μετάδοση του δάγκειου πυρετού αυξήθηκαν κατά 369% στις πόλεις της Ανατολικής Ευρώπης μεταξύ 1982-2010 και 2015-2024, ενώ οι συγκεντρώσεις γύρης υπερδιπλασιάστηκαν στις πόλεις της Νότιας και Ανατολικής Ευρώπης στην ίδια περίοδο.
Ωστόσο, στις μεγαλύτερες πόλεις της Ευρώπης οι προσπάθειες προσαρμογής στην κλιματική αλλαγή, η οποία προκαλείται κυρίως από την καύση άνθρακα, πετρελαίου και φυσικού αερίου, βρίσκονται σε εξέλιξη.
Συστήματα έγκαιρης προειδοποίησης, κάλυψη με φυτά, χώροι πρασίνου και προστασία από τις πλημμύρες περιλαμβάνονται στις περισσότερες από 1.500 δράσεις που έχουν καταγράψει οι επιστήμονες.
«Πολλά απομένουν να γίνουν»
Στις 88% από τις 533 μεγαλύτερες ευρωπαϊκές πόλεις, δηλαδή εκείνες με περισσότερους από 100.000 κατοίκους, η αστική επιφανειακή θερμότητα μειώθηκε μεταξύ 2014 και 2019, με τη θερμοκρασία να υποχωρεί κατά 0,7 βαθμούς Κελσίου, σύμφωνα με τη μελέτη.
Οι πόλεις με τους περισσότερους χώρους πρασίνου κατέγραψαν πιο αισθητές μειώσεις στις τοπικές θερμοκρασίες.
Η μελέτη έχει και περιορισμούς. Επειδή τα δεδομένα είναι κυρίως σε δημοτικό επίπεδο, όπως εξηγεί η Τον, καλύπτουν τις διαφορές που υπάρχουν μέσα σε μια πόλη.
Επιπλέον, λόγω έλλειψης ορισμένων δεδομένων, δεν μπορούσαν να ληφθούν υπόψη όλες οι πλευρές της σχέσης κλίματος και υγείας, όπως το κόστος της κλιματικής αλλαγής για τα συστήματα υγειονομικής περίθαλψης.
«Πολλά απομένουν να γίνουν», προειδοποιούν οι συγγραφείς, μιλώντας για «σημαντικά οικονομικά και τεχνικά εμπόδια» αλλά και για ανεπαρκή πολιτική δέσμευση.
Οι περισσότερες λύσεις είναι «γνωστές, αλλά σπάνια εφαρμόζονται», σημειώνει η ίδια.
Οι ερευνητές ζητούν συνδυασμό προσαρμογής στον καύσωνα, αστικού μετασχηματισμού και μείωσης των εκπομπών αερίων του θερμοκηπίου, καθώς αυτό ωφελεί και την υγεία περιορίζοντας την ατμοσφαιρική ρύπανση.
Μεταξύ των άμεσων μέτρων, προτείνουν την ενίσχυση των συστημάτων έγκαιρης προειδοποίησης και την ένταξή τους στα σχέδια αστικής προσαρμογής.
Η προσαρμογή του πολεοδομικού σχεδιασμού και των μεταφορών αναδεικνύεται επίσης σε προτεραιότητα: περισσότεροι χώροι πρασίνου, κυρίως με δενδροκάλυψη, δομικά υλικά που απορροφούν λιγότερη θερμότητα, λιγότερες αδιαπέραστες επιφάνειες και ενίσχυση του περπατήματος, του ποδηλάτου και των δημόσιων συγκοινωνιών.
Η Ευρώπη είναι η ήπειρος που θερμαίνεται ταχύτερα, με ρυθμό περίπου διπλάσιο από τον παγκόσμιο μέσο όρο.
ΦΩΤΟ ΑΡΧΕΙΟΥ
