Οι νέες συμφωνίες με την ΕΕ που υπέγραψαν Βρετανία και Ευρωπαϊκή Ένωση στη σύνοδο κορυφής της Παρασκευής στις Βρυξέλλες προκάλεσαν έντονες αντιδράσεις στο Ηνωμένο Βασίλειο. Δέκα χρόνια μετά το Brexit, πολλοί αναλυτές μίλησαν για μια ιστορική εξέλιξη με άμεσες συνέπειες στο εμπόριο, την κλιματική συνεργασία και την κινητικότητα των νέων.
Οι συμφωνίες δεν φέρνουν μόνο τις δύο πλευρές πιο κοντά, αλλά έχουν και πρακτικό αποτύπωμα σε κρίσιμους τομείς, όπως το εμπόριο και η κινητικότητα των νέων.
Πιο συγκεκριμένα, η Βρετανία συμφώνησε να ευθυγραμμιστεί με τους κανόνες της Ένωσης για τις εισαγωγές και τις εξαγωγές τροφίμων και αγροτικών προϊόντων. Με αυτόν τον τρόπο θα περιοριστούν οι έλεγχοι και τα πιστοποιητικά που επιβλήθηκαν μετά το Brexit και επιβαρύνουν τις επιχειρήσεις, δυσκολεύοντας το εμπόριο. Ιδιαίτερη βαρύτητα δίνεται επίσης στη διμερή συμφωνία για τις αγορές διοξειδίου του άνθρακα.
Η σύνδεση των δύο συστημάτων εμπορίας δικαιωμάτων εκπομπών αναμένεται να μειώσει τις εμπορικές επιβαρύνσεις της βρετανικής βιομηχανίας και να φέρει πιο στενή συνεργασία στο πεδίο του κλίματος.
Κινητικότητα των νέων
Στο ίδιο πνεύμα κινείται και η απόφαση για την κινητικότητα των νέων. Η συμφωνία, που αναμένεται να αρχίσει να εφαρμόζεται τον Ιανουάριο του 2030, προβλέπει ότι κάθε χρόνο θα μπορούν 100.000 Βρετανοί και ισάριθμοι πολίτες της ΕΕ, ηλικίας 18 έως 31 ετών, να εργαστούν, να σπουδάσουν ή να ταξιδέψουν για έως τρία χρόνια. Οι θέσεις θα κατανέμονται μεταξύ των κρατών – μελών ανάλογα με τον πληθυσμό τους.
Η αρχική θεώρηση εισόδου θα ισχύει για δύο χρόνια, με δυνατότητα παράτασης για έναν ακόμη χρόνο. Οι Βρετανοί θα μπορούν να παραμείνουν σε έως και τρία κράτη – μέλη της ΕΕ, αλλά θα πρέπει να συμπληρώνουν 12 μήνες σε κάθε χώρα πριν μετακινηθούν στην επόμενη. Οι συμμετέχοντες θα πληρώνουν τέλος αίτησης και θα πρέπει να αποδεικνύουν ότι διαθέτουν επαρκείς πόρους. Δεν θα δικαιούνται κοινωνικές παροχές στη χώρα φιλοξενίας τους ούτε θα μπορούν να πάρουν μαζί τους εξαρτώμενα μέλη της οικογένειάς τους.
Ο πρωθυπουργός των Εργατικών Άντι Μπέρναμ, υπερασπιζόμενος την απόφαση της κυβέρνησής του για τις συμφωνίες, τόνισε ότι θα ενισχύσουν την ανάπτυξη και θα συμβάλουν στη μείωση των τιμών των τροφίμων και του ηλεκτρικού ρεύματος. Παράλληλα, σημείωσε ότι οι δημοσκοπήσεις δείχνουν πλέον πως περίπου τρεις στους τέσσερις Βρετανούς θέλουν στενότερες σχέσεις με την Ευρώπη. Προχώρησε ακόμη περισσότερο, ανακοινώνοντας ότι οι δύο πλευρές θα εργαστούν τους επόμενους 12 μήνες για να χαράξουν την πορεία της μακροπρόθεσμης σχέσης τους.
Η επικεφαλής των Συντηρητικών Κέμι Μπάντενοχ χαρακτήρισε τη συμφωνία «άδικη». Υποστήριξε ότι οι νέοι που θα έρθουν από την ΕΕ θα διεκδικήσουν τις ίδιες θέσεις εργασίας με νέους Βρετανούς, οι οποίοι, όπως είπε, ήδη δυσκολεύονται να βρουν δουλειά.
Ο επικεφαλής του Reform UK και πρωταγωνιστής της καμπάνιας υπέρ της εξόδου της χώρας από την ΕΕ, Νάιτζελ Φάρατζ, κατηγόρησε τον Βρετανό πρωθυπουργό για αθέτηση της δέσμευσης ότι δεν θα ανοίξει ξανά η διαμάχη για το Brexit. Υποστήριξε επίσης ότι η δημοσκοπική στήριξη για στενότερες σχέσεις με την ΕΕ δεν δίνει στην κυβέρνηση εντολή επιστροφής σε σημαντικό μέρος της ενιαίας αγοράς.
Από την άλλη, οι Φιλελεύθεροι Δημοκράτες, που από την πρώτη στιγμή είχαν ταχθεί υπέρ της επανένταξης του Ηνωμένου Βασιλείου στην ΕΕ, ζήτησαν να προχωρήσει ακόμη περισσότερο η προσέγγιση των δύο πλευρών.
Η εκκρεμότητα για τα δίδακτρα
Πέρα από τις αναμενόμενες αντιδράσεις της αντιπολίτευσης, η σύνοδος των Βρυξελλών άφησε ανοιχτή μια σοβαρή εκκρεμότητα: τα πανεπιστημιακά δίδακτρα για πολίτες της ΕΕ που θέλουν να σπουδάσουν σε πανεπιστήμια της Γηραιάς Αλβιώνας. Η Ένωση θέλει οι φοιτητές της στα βρετανικά πανεπιστήμια να πληρώνουν τα ίδια δίδακτρα με τους Βρετανούς φοιτητές. Τα ετήσια δίδακτρα για ένα τυπικό προπτυχιακό πρόγραμμα στο Ηνωμένο Βασίλειο, πλην Σκωτίας, φτάνουν τις 9.790 λίρες για εγχώριους φοιτητές, ενώ για τους διεθνείς φοιτητές κυμαίνονται από 11.000 έως 38.000 λίρες.
Το Ηνωμένο Βασίλειο υποστηρίζει πως, αν προχωρήσει σε μια τέτοια κίνηση, τα πανεπιστήμιά του θα επιβαρυνθούν με πάνω από 400 εκατ. στερλίνες ετησίως. Γι’ αυτό και συμφωνήθηκε οι δύο πλευρές να συνεχίσουν τις διαπραγματεύσεις για το συγκεκριμένο ζήτημα μέχρι τον Μάιο του 2027.
Το ερώτημα που θέτουν οι ευρωσκεπτικιστές σχολιαστές είναι αν τελικά ο Μπέρναμ, μετά από αυτή τη σύνοδο, προετοιμάζει αργά αλλά μεθοδικά τη σταδιακή πλήρη επανένταξη του Ηνωμένου Βασιλείου στην ΕΕ.
Οι φιλοευρωπαίοι, από την πλευρά τους, χαιρετίζουν την κατάργηση εμποδίων που έφερε το Brexit και επισημαίνουν ότι παραμένει ανοιχτό το ζήτημα του πόσο στενή σχέση θέλει η Βρετανία με την ΕΕ.
Πιο ουδέτεροι αναλυτές εστίασαν στο πολιτικό ρίσκο που αναλαμβάνει ο πρωθυπουργός Μπέρναμ.
Ένα είναι βέβαιο: ο Βρετανός πρωθυπουργός δείχνει διατεθειμένος να φέρει τη Βρετανία πιο κοντά στην Ένωση.
Άλλωστε, μόλις πριν από μερικές εβδομάδες δήλωνε πως «θα ήθελε να δει το Ηνωμένο Βασίλειο να επιστρέφει στην Ευρωπαϊκή Ένωση όσο ζει». Διευκρίνιζε πάντως ότι «δεν προτείνει επανένταξη κατά την τρέχουσα κοινοβουλευτική περίοδο».
Φωτο αρχείου EPA/Yves Herman
![]()
