Σε κρίσιμη φάση μπαίνει η επιλογή για τον επόμενο Γενικό Γραμματέα του ΟΗΕ, καθώς πέντε άτυπες ψηφοφορίες στο Συμβούλιο Ασφαλείας δεν έχουν φέρει συναίνεση. Παρά το προβάδισμα της Ρεμπέκα Γκρίνσπαν, η διαδοχή του Αντόνιο Γκουτέρες παραμένει ανοικτή.
Η Ρεμπέκα Γκρίνσπαν από την Κόστα Ρίκα κρατά την πρώτη θέση, όμως η αύξηση των αρνητικών ψήφων στην τελευταία ψηφοφορία δείχνει ότι η μάχη δεν έχει κριθεί. Την ίδια ώρα, τα πρόσφατα δημοσιεύματα για τις επιφυλάξεις της Ουάσιγκτον απέναντι στους σημερινούς υποψηφίους τροφοδοτούν τη συζήτηση για την πιθανότητα να μπουν νέα πρόσωπα στην κούρσα.
Το επόμενο βασικό βήμα είναι η έκτη άτυπη ψηφοφορία την Παρασκευή 16 Οκτωβρίου, με αναμενόμενη χρήση διαφορετικών χρωμάτων στα ψηφοδέλτια (color-coded ballots). Σύμφωνα με τις μέχρι τώρα πληροφορίες, η διαφοροποίηση θα δείξει αν κάποιος υποψήφιος συναντά την αντίθεση ενός ή περισσότερων μονίμων μελών του Συμβουλίου Ασφαλείας, χωρίς όμως να αποκαλύπτεται ποιο κράτος έδωσε κάθε ψήφο. Η διαδικασία εξελίσσεται υπό την ελληνική προεδρία του Συμβουλίου Ασφαλείας για τον Οκτώβριο.
Η επιλογή δεν γίνεται με απλή κατάταξη των υποψηφίων. Ο Γενικός Γραμματέας διορίζεται από τη Γενική Συνέλευση, έπειτα από σύσταση του Συμβουλίου Ασφαλείας. Για τη σύσταση χρειάζονται τουλάχιστον εννέα θετικές ψήφοι στα 15 μέλη και καμία αρνητική ψήφος, δηλαδή πρακτικά βέτο, από κάποιο από τα πέντε μόνιμα μέλη: ΗΠΑ, Κίνα, Ρωσία, Ηνωμένο Βασίλειο και Γαλλία. Έτσι, ακόμη και υποψήφιος με τις περισσότερες ψήφους μπορεί να αποκλειστεί αν έχει απέναντί του ένα μόνιμο μέλος.
Η διαδικασία ξεκίνησε επισήμως τον Νοέμβριο του 2025 και περιλάμβανε δημόσιους διαλόγους με τους υποψηφίους, παρουσίαση των προτάσεών τους και δημοσιοποίηση βιογραφικών στοιχείων και χρηματοδότησης των εκστρατειών τους. Στη συνέχεια ακολούθησαν οι μυστικές, άτυπες ψηφοφορίες στο Συμβούλιο Ασφαλείας. Σε αυτές, κάθε μέλος αξιολογεί ξεχωριστά κάθε υποψήφιο, επιλέγοντας «ενθάρρυνση», «αποθάρρυνση» ή «χωρίς γνώμη». Πρόκειται για δοκιμή της υποστήριξης των υποψηφιοτήτων και όχι για την τελική απόφαση διορισμού.
Στην κούρσα παραμένουν επτά πρόσωπα: η επικεφαλής της UNCTAD και πρώην αντιπρόεδρος της Κόστα Ρίκα Ρεμπέκα Γκρίνσπαν, ο γενικός διευθυντής του Διεθνούς Οργανισμού Ατομικής Ενέργειας Ραφαέλ Μ. Γκρόσι από την Αργεντινή, η Μόνιμη Αντιπρόσωπος και πρώην υπουργός Εξωτερικών της Γουιάνας Κάρολιν Ροντρίγκες Μπιρκέτ, ο πρώην πρόεδρος της Σενεγάλης Μάκι Σαλ, η πρώην πρόεδρος της Γενικής Συνέλευσης Μαρία Φερνάντα Εσπινόσα από τον Ισημερινό και πρώην υπουργός Εξωτερικών και ‘Αμυνας της χώρας, ο πρώην ειδικός αντιπρόσωπος του ΟΗΕ για τα παιδιά και τις ένοπλες συγκρούσεις Ολάρα Οτούνου από την Ουγκάντα και η πρώην πρέσβυς του Ισημερινού στην Ουάσιγκτον Ιβόν Α-Μπάκι. Η πρώην πρόεδρος της Χιλής Μισέλ Μπατσελέ αποχώρησε από την κούρσα τον Σεπτέμβριο.
Στην πέμπτη άτυπη ψηφοφορία, στις 7 Οκτωβρίου, η Γκρίνσπαν συγκέντρωσε εννέα ψήφους ενθάρρυνσης και έξι αποθάρρυνσης, έναντι δέκα και τριών αντίστοιχα στον προηγούμενο γύρο, όταν υπήρχαν και δύο ψήφοι «χωρίς γνώμη». Ο Γκρόσι πέρασε στη δεύτερη θέση με έξι ψήφους ενθάρρυνσης, επτά αποθάρρυνσης και δύο «χωρίς γνώμη». Η Ροντρίγκες Μπιρκέτ έλαβε πέντε, εννέα και μία αντίστοιχα. Τα αποτελέσματα αυτά έχουν δημοσιευθεί σε πολλά μέσα με βάση διαρροές και δεν αποτελούν επίσημη δημόσια ανακοίνωση του Συμβουλίου.
Η Γκρίνσπαν παραμένει έτσι πρώτη, χωρίς όμως το προβάδισμά της να εγγυάται την εκλογή της. Οι μέχρι τώρα ψηφοφορίες δεν ξεχώριζαν τις ψήφους των μονίμων από εκείνες των εκλεγμένων μελών. Αυτό ακριβώς το κενό αναμένεται να καλύψουν τα έγχρωμα ψηφοδέλτια, όπου μια αρνητική ψήφος μονίμου μέλους θα δείχνει πιθανό βέτο στην τελική διαδικασία, χωρίς όμως να ισοδυναμεί από μόνη της με επίσημη άσκηση βέτο.
Στο επίκεντρο βρίσκεται πλέον και η στάση των ΗΠΑ. Σε ρεπορτάζ της 9ης Οκτωβρίου, το Politico ανέφερε, επικαλούμενο δύο πρόσωπα με γνώση των εσωτερικών συζητήσεων, ότι η κυβέρνηση Τραμπ αντιτίθεται σε όλους τους σημερινούς υποψηφίους, θεωρώντας ότι δεν ανταποκρίνονται επαρκώς στην επιδίωξή της για δραστικές αλλαγές στον Οργανισμό.
Το Στέιτ Ντιπάρτμεντ, στην απάντησή του προς το μέσο, δεν τοποθετήθηκε για συγκεκριμένα πρόσωπα, αλλά φέρεται να δήλωσε ότι οι ΗΠΑ θα στηρίξουν μόνο υποψήφιο με σταθερή δέσμευση για ουσιαστική μεταρρύθμιση.
Η Γκρίνσπαν πάντως φαίνεται να αντιμετωπίζει και επιφυλάξεις σε ρεπουμπλικανικούς κύκλους. Η Bild, μεταφέροντας το ρεπορτάζ του Politico στις 10 Οκτωβρίου, ανέφερε επικρίσεις για τη στάση της απέναντι στο Ισραήλ και την επιείκειά της απέναντι στην Κίνα.
Η απουσία συναίνεσης αφήνει χώρο για νέες υποψηφιότητες. Σύμφωνα με ανοιχτές πηγές, η Τουρκία εξετάζει την υποψηφιότητα του Φεριντούν Σινιρλίογλου, πρώην υπουργού Εξωτερικών και νυν Γενικού Γραμματέα του ΟΑΣΕ. Η προοπτική της υποψηφιότητας φέρεται να διερευνήθηκε στο περιθώριο της Εβδομάδας Υψηλού Επιπέδου της Γενικής Συνέλευσης, ωστόσο μέχρι στιγμής δεν έχει υποβληθεί επισήμως τουρκική υποψηφιότητα. Πηγές από τον ΟΗΕ αναφέρουν ότι ενδεχόμενη υποψηφιότητα Σινιρλίογλου θα αντιμετωπιζόταν αρνητικά από τη Γαλλία, αλλά και από άλλες χώρες των οποίων ζητήματα απασχολούν τον ΟΗΕ, όπως το Ισραήλ.
Στο ρεπορτάζ του Politico εμφανίζονται επίσης ο πρόεδρος της FIFA Τζάνι Ινφαντίνο και ο Βούλγαρος διπλωμάτης Νικολάι Μλαντένοφ ως πιθανές εναλλακτικές. Κατά το δημοσίευμα, ο Τραμπ είχε αναφέρει νωρίτερα τον Ινφαντίνο ως πιθανή επιλογή, ενώ αξιωματούχος του Στέιτ Ντιπάρτμεντ δεν απέκλεισε τον Μλαντένοφ.
Παράλληλα, τα ΗΑΕ φαίνεται να προωθούν την υποψηφιότητα της πρώην Μονίμου Αντιπροσώπου τους στον ΟΗΕ και νυν υπουργού Επικρατείας με αρμοδιότητα την εξωτερική πολιτική Λάνα Νουσέιμπα, ενώ αρκετά έχει κυκλοφορήσει και το όνομα του νυν προέδρου του Καζακστάν Κασίμ-Τζομάρτ Τοκάγιεφ.
Ωστόσο, προς το παρόν τουλάχιστον, δεν έχει ανακοινωθεί καμία νέα υποψηφιότητα.
Η ψηφοφορία της Παρασκευής αναμένεται επομένως να δείξει πιο καθαρά αν κάποιος από τους σημερινούς υποψηφίους μπορεί να προχωρήσει χωρίς αντίθεση από μόνιμο μέλος ή αν θα συνεχιστεί η αναζήτηση ευρύτερης συμφωνίας.
Η θητεία του Αντόνιο Γκουτέρες λήγει στις 31 Δεκεμβρίου 2026, και ο διάδοχός του αναμένεται να αναλάβει καθήκοντα την 1η Ιανουαρίου 2027.
