Ο Βλαντίμιρ Πούτιν βρέθηκε σήμερα για πρώτη φορά στις Κουρίλες νήσους, στην άπω ανατολή, με την Ιαπωνία να χαρακτηρίζει την κίνηση «απολύτως απαράδεκτη» καθώς διεκδικεί επίσης το αρχιπέλαγος.
Οι ρωσοϊαπωνικές σχέσεις παραμένουν επιβαρυμένες από τις εντάσεις γύρω από τα νησιά, τα οποία το Τόκιο θεωρεί ότι βρίσκονται υπό σοβιετική κατοχή από το 1945.
Πρόκειται για την πρώτη επίσκεψη Ρώσου προέδρου στην περιοχή μετά από εκείνη του Ντμίτρι Μεντβέντεφ το 2010, όταν ήταν ο πρώτος Ρώσος ηγέτης που είχε πάει εκεί, προκαλώντας τότε την οργή του Τόκιο. Ο Μεντβέντεφ είχε επιστρέψει στα νησιά και το 2019 ως πρωθυπουργός.
Έπειτα από την επίσκεψή του χθες, Τετάρτη, στη Γιούζνο-Σαχαλίνσκ, στο νησί της Σαχαλίνης, όπου επισκέφθηκε νοσοκομείο, ο Πούτιν μετέβη στο Ιτουρούπ, ένα από τα νησιά των Κουρίλων, σύμφωνα με βίντεο που έδωσε στη δημοσιότητα το Κρεμλίνο.
Σύμφωνα με τα ρωσικά μέσα ενημέρωσης, εκεί επισκέφθηκε κυρίως εργοστάσιο επεξεργασίας ψαριών, όπου του προσφέρθηκε χαβιάρι, και ένα σχολείο.
Στη Σαχαλίνη, ο Ρώσος πρόεδρος είχε προεδρεύσει συνεδρίασης με θέμα την «εγγύηση της ασφάλειας των ανατολικών συνόρων της Ρωσίας», όπως μετέδωσε το πρακτορείο RIA Novosti.
«Αυτή η επίσκεψη (…) πληγώνει τα αισθήματα του ιαπωνικού λαού και είναι απολύτως απαράδεκτη (…) Διαμαρτυρόμαστε έντονα», δήλωσε η πρωθυπουργός της Ιαπωνίας Σαναέ Τακαΐτσι.
Η ίδια υπενθύμισε ότι το Τόκιο είχε ζητήσει από τη Μόσχα να μην οργανώσει προεδρική επίσκεψη στην περιοχή. «Αυτή η επίσκεψη αυξάνει περαιτέρω την πικρία της ιαπωνικής κοινής γνώμης έναντι της Ρωσίας και καθιστά δυσκολότερη τη βελτίωση των σχέσεων», οι οποίες έχουν ήδη πληγεί από τον πόλεμο στην Ουκρανία, πρόσθεσε η Τακαΐτσι.
Μετά τη ρωσική επίθεση στην Ουκρανία τον Φεβρουάριο του 2022, η Ιαπωνία ύψωσε τους τόνους και δήλωσε, για πρώτη φορά από το 2003, ότι οι Κουρίλες νήσοι, στο βόρειο τμήμα του αρχιπελάγους, «κατέχονται παρανόμως» από τη Ρωσία. Από το 2003, η ιαπωνική διπλωματία απέφευγε να μιλήσει για κατοχή.
«Οι Βόρειες Περιοχές αποτελούν αναπόσπαστο τμήμα του εδάφους της Ιαπωνίας, τόσο σε ιστορικό επίπεδο όσο και από την άποψη του διεθνούς δικαίου», επέμεινε σήμερα ο υπουργός Εξωτερικών Τοσίμιτσου Μοτέγκι.
Ο ίδιος χρησιμοποίησε την ιαπωνική ονομασία των νησιών, ενώ ο Πούτιν είχε δηλώσει χθες, Τετάρτη, ότι «η Ιαπωνία ανέφερε τη Ρωσία ως τη μία από τις κύριες πηγές απειλής» και πως «δεν απειλούμε την Ιαπωνία (…) Αντιθέτως αυτή είναι που έχει εδαφικές διεκδικήσεις εναντίον της χώρας μας».
Η Σοβιετική Ένωση είχε καταλάβει το στρατηγικής σημασίας ηφαιστειογενές αρχιπέλαγος των Κουρίλων, βόρεια του ιαπωνικού νησιού Χοκάιντο, τις τελευταίες ημέρες του Δεύτερου Παγκόσμιου Πολέμου και έκτοτε διατηρεί εκεί στρατιωτική παρουσία.
Η Σοβιετική Ένωση δεν κήρυξε τον πόλεμο στην Ιαπωνία παρά μόνο στις 8 Αυγούστου 1945, μετά την έκρηξη της ατομικής βόμβας στη Χιροσίμα και έξι ημέρες πριν από το τέλος της σύγκρουσης.
Ο πληθυσμός των Κουρίλων αποτελείται από περίπου 20.000 Ρώσους πολίτες. Ζουν σε δύσκολες κλιματικές συνθήκες, όμως τα νησιά διαθέτουν κοιτάσματα μεταλλευμάτων, κυρίως χρυσού και ασημιού, καθώς και ζώνες πλούσιες σε αλιεύματα.
Αφού κατέλαβε τα νησιά το 1945, η Μόσχα εκδίωξε τον ιαπωνικό πληθυσμό τους, περίπου 17.000 ανθρώπους.
Στη συνέχεια τα νησιά απέκτησαν στρατηγική σημασία, καθώς χρησίμευσαν ως αεροπορικές και ναυτικές βάσεις στη διάρκεια του Ψυχρού Πολέμου, όταν η Σοβιετική Ένωση βρισκόταν αντιμέτωπη με τις Ηνωμένες Πολιτείες και τον στενότερο σύμμαχό τους στον Ειρηνικό, την Ιαπωνία.
