Η τριμερής συνάντηση κορυφής Κίνας, ΗΠΑ και Ρωσίας στο Σεντζέν είχε έντονο συμβολικό βάρος, όμως οι συγκεκριμένες ανακοινώσεις που προέκυψαν από αυτή ήταν λίγες. Το βασικό ερώτημα παραμένει τι μπορεί να ακολουθήσει μετά τη συνάντηση των Σι Τζινπίνγκ, Ντόναλντ Τραμπ και Βλαντίμιρ Πούτιν.
Πυρηνικά όπλα, μεταρρύθμιση του Οργανισμού Ηνωμένων Εθνών, διεθνή εντάλματα σύλληψης: ποιο είναι το πραγματικό περιθώριο μιας τέτοιας τριμερούς συνεννόησης;
Από τα λόγια στις πράξεις
Ο Σι Τζινπίνγκ, ο Ντόναλντ Τραμπ και ο Βλαντίμιρ Πούτιν δεσμεύτηκαν να συνεργασθούν για τη μείωση των πυρηνικών κινδύνων, να προωθήσουν μεταρρύθμιση του ΟΗΕ και να εγγυηθούν την ασυλία ορισμένων υψηλόβαθμων αξιωματούχων.
Η «διακήρυξή» τους «για την ειρήνη» προβλέπει επίσης αύξηση της προμήθειας πετρελαϊκών προϊόντων, των οποίων οι τιμές έχουν εκτοξευθεί τους τελευταίους μήνες.
Ο διάλογος για τους πυρηνικούς κινδύνους που ανήγγειλαν «ανοίγει τον δρόμο για μία συνεργασία παρά τις διαφωνίες τους για την μείωση των οπλοστασίων», σύμφωνα με τον Sun Chenghao, ερευνητή του πανεπιστημίου Tsinghua του Πεκίνου.
«Πλέον το βασικό τεστ θα είναι η υλοποίηση», λέει.
Μια πρώτη πρόοδος θα ήταν να οριστούν ημερομηνίες για συνομιλίες ή να επιλεγούν εκπρόσωποι που θα αναλάβουν αυτά τα ζητήματα.
Η χθεσινή διακήρυξη δεν κάνει πάντως λόγο για διάλογο σχετικά με τον περιορισμό των πυρηνικών οπλοστασίων. Έτσι, δεν αμφισβητεί τη θέση του Πεκίνου, το οποίο ζητά διαχρονικά από την Ουάσινγκτον και τη Μόσχα να περιορίσουν πρώτα εκείνες τα αποθέματα των πυρηνικών τους όπλων, που είναι πολύ μεγαλύτερα από τα δικά του, πριν από οποιαδήποτε συζήτηση.
Η συνάντηση κορυφής ήταν μια απλή ευκαιρία για φωτογράφιση, όπως συνόψισε ο καγκελάριος της Γερμανίας Φρίντριχ Μερτς.
Οι δεσμεύσεις που ανακοινώθηκαν περιορίζονται στους ελάχιστους κοινούς παρονομαστές ανάμεσα στους τρεις ηγέτες, σύμφωνα με τον Ryan Hass του Brookings Institution.
Η συνέντευξη Τύπου που προανήγγειλε για σήμερα ο Ντόναλντ Τραμπ δεν είναι σαφές αν θα δώσει την ευκαιρία για διευκρινίσεις.
Για τη λατρεία των ιστορικών παραλληλισμών και μόνο
Η τριμερής συνάντηση, αφιερωμένη στην παγκόσμια ασφάλεια, η οποία στην πραγματικότητα απειλείται από τους πολέμους που διεξάγουν ο Πούτιν στην Ουκρανία και ο Τραμπ στο Ιράν, θύμισε σε ορισμένους, κυρίως για λόγους ιστορικών παραλληλισμών, τη διάσκεψη της Γιάλτας το 1945.
Στη Γιάλτα συναντήθηκαν οι ηγέτες των τριών νικηφόρων δυνάμεων (ΗΠΑ, Βρετανία, Σοβιετική Ένωση) που είχαν τερματίσει έναν παγκόσμιο πόλεμο, τον οποίο είχε ξεκινήσει η ηττηθείσα Γερμανία, για να ξανασχεδιάσουν τα σύνορα της Ευρώπης. Στο Σεντζέν βρέθηκαν οι ηγέτες τριών μεγάλων δυνάμεων, οι δύο από τις οποίες ξεκίνησαν και συνεχίζουν δύο απρόκλητους πολέμους με σοβαρές διεθνείς προεκτάσεις.
Ο πρόεδρος της Ουκρανίας Βολοντίμιρ Ζελένσκι και πολλές ευρωπαϊκές χώρες ανησυχούσαν ότι η συνάντηση του Σεντζέν θα μπορούσε να καταλήξει σε μια διευθέτηση του πολέμου που θα ευνοούσε τη Μόσχα, χωρίς το Κίεβο να έχει λόγο.
Το σχήμα αυτής της συνάντησης αφήνει να διαφανεί η δημιουργία ενός μηχανισμού στον οποίο το Πεκίνο, η Ουάσινγκτον και η Μόσχα θα υπαγορεύουν τις θελήσεις τους στον υπόλοιπο κόσμο», λέει ο Chong Ja Ian, καθηγητής του Εθνικού Πανεπιστημίου της Σιγκαπούρης.
Μια πραγματικά λειτουργική Ομάδα των 3 θα χρειαζόταν πολύ πιο ουσιαστικές συγκλίσεις ανάμεσα στις τρεις δυνάμεις, απαντά ο Sun Chenghao του πανεπιστημίου Tsinghua του Πεκίνου, περιορίζοντας τις προοπτικές του εγχειρήματος.
Όσο για τον παραλληλισμό με τη Γιάλτα, λέει ότι, σε αντίθεση με το 1945, οι οικονομίες είναι σήμερα περισσότερο αλληλεξαρτώμενες και άλλες χώρες έχουν επίσης βαρύνουσα σημασία στις διεθνείς σχέσεις.
Ανήσυχοι σύμμαχοι
Η τριμερής ανησύχησε επίσης την Ιαπωνία, τη Νότια Κορέα και την Ταϊβάν, εταίρους της Ουάσινγκτον.
«Από την πλευρά της Νότιας Κορέας, αυτό εγείρει αναπόφευκτα το ερώτημα αν η Σεούλ μπορεί να συνεχίσει να υπολογίζει στη συμμαχία της με τις ΗΠΑ», λέει ο Lee Jae-mook, καθηγητής Πολιτικών Επιστημών του πανεπιστημίου Hankuk.
Αν η Κίνα και η Ρωσία καταφέρουν να προσεγγίσουν πραγματικά τις Ηνωμένες Πολιτείες, το Τόκιο θα υποστεί «τεράστια πίεση» για να βελτιώσει τις σχέσεις του με το Πεκίνο, λέει ο Tzeng Wei-feng, ερευνητής του Εθνικού Πανεπιστημίου Chengchi της Ταϊβάν.
Ωστόσο, θεωρεί απίθανη μια σημαντική αλλαγή στις σχέσεις Ιαπωνίας – ΗΠΑ, καθώς οι δύο χώρες συνδέονται με αμυντική συνθήκη.
Οι ΗΠΑ διατηρούν 54.000 στρατιώτες στην Ιαπωνία και 28.500 στη Νότια Κορέα.
Παρά την εγκαρδιότητα που επέδειξαν για συμβολικούς και επικοινωνιακούς λόγους οι τρεις ηγέτες, οι μεγάλες στρατηγικές διαφορές ανάμεσα στις τρεις δυνάμεις παραμένουν.
Η Ουάσινγκτον εφαρμόζει περιορισμούς στην πρόσβαση του Πεκίνου στα αμερικανικά προϊόντα τεχνολογίας αιχμής, ενώ η Μόσχα συνεχίζει τον πόλεμό της στην Ουκρανία, η οποία εξαρτάται σε μεγάλο βαθμό από το αμερικανικό σύστημα Πληροφοριών.
Τα διαφορετικά εθνικά συμφέροντα εξηγούν τον λόγο για τον οποίο η υπόλοιπη Ασία δεν θα πρέπει να ανησυχεί υπερβολικά, θεωρεί ο Dylan Loh του Τεχνολογικού Πανεπιστημίου της Nanyang στη Σιγκαπούρη.
Και τώρα;
«Το πιο αξιοσημείωτο στοιχείο είναι ίσως η απουσία κάθε δέσμευσης, κάθε πρόβλεψης για νέα συνάντηση, για τη συνέχιση των συναντήσεων σε επίπεδο κορυφής», σημειώνει ο Ryan Hass.
Το επόμενο μεγάλο διπλωματικό ραντεβού είναι η σύνοδος της G20 στο Μαϊάμι, όπου ο Πούτιν, καλεσμένος από τον Τραμπ, θα κάνει την πρώτη του εμφάνιση σε σύνοδο της Ομάδας των 20 από το 2019.
Αλλά οι πιθανότητες για νέα «τριμερή» στο περιθώριο συνόδων του Apec ή της G20 είναι ελάχιστες, εκτιμά ο Shen Dingli, ειδικός στις Διεθνείς Σχέσεις στη Σανγκάη.
Τα κράτη που συμμετέχουν στο Διεθνές Ποινικό Δικαστήριο είναι υποχρεωμένα να συλλάβουν τον Βλαντίμιρ Πούτιν -σε βάρος του οποίου εκκρεμεί διεθνές ένταλμα σύλληψης για εγκλήματα πολέμου που συνδέονται με τον πόλεμο στην Ουκρανία- εάν πατήσει στο έδαφός τους.
Στο Μαϊάμι θα είναι ασφαλής, αφού οι Ηνωμένες Πολιτείες δεν συγκαταλέγονται σε αυτά τα κράτη.
Όμως, τα περισσότερα μέλη του APEC και της G20 έχουν υπογράψει το Καταστατικό της Ρώμης. Ως εκ τούτου, οι ευκαιρίες να βρεθούν μαζί οι ηγέτες των τριών χωρών είναι ελάχιστες.
![]()
