Το πολύνεκρο σιδηροδρομικό δυστύχημα της Τετάρτης έφερε βαρύ πλήγμα στην προεκλογική στρατηγική του Πέδρο Σάντσεθ, τη στιγμή που ο Ισπανός πρωθυπουργός ήλπιζε να αξιοποιήσει το κλίμα λαϊκής οργής από την έξωση μιας 80χρονης, η οποία στη συνέχεια πέθανε, για να ενισχύσει τις πιθανότητες επανεκλογής του στις πρόωρες εκλογές.
Το δυστύχημα στην επαρχία του Τολέδο στοίχισε τη ζωή σε 68 ανθρώπους και σημειώθηκε μόλις εννέα μήνες μετά από ένα ακόμη θανατηφόρο περιστατικό στην ίδια γραμμή, με ειδικούς και πολίτες να κατηγορούν την κυβέρνηση Σάντσεθ για υποχρηματοδότηση των σιδηροδρομικών υποδομών, έπειτα από τη ραγδαία επέκταση του δικτύου επί σειρά ετών.
«Αν στο παρελθόν φοβόμαστε να ταξιδέψουμε με τρένο, τώρα φοβόμαστε ακόμη περισσότερο… Πάνω εκεί που νομίζεις ότι τίποτα άλλο δεν μπορεί να πάει στραβά, κάτι νέο συμβαίνει. Πρέπει να υπάρξει ριζική αλλαγή», λέει από τον σταθμό Ατότσα στη Μαδρίτη ο 24χρονος Όσκαρ, ο οποίος αρνήθηκε να δημοσιοποιήσει το επίθετό του.
Μιλώντας χθες Τετάρτη από τον τόπο του δυστυχήματος, ο Σάντσεθ είπε ότι η «φρικτή τραγωδία» θα διερευνηθεί και δεσμεύτηκε να αντιμετωπίσει οποιεσδήποτε αστοχίες αποκαλυφθούν στη συνέχεια.
«Εάν χρειαστεί να ενισχύσουμε περαιτέρω την ασφάλεια, προκειμένου να αποκαταστήσουμε την εμπιστοσύνη στο σιδηροδρομικό μας δίκτυο τρένων υψηλών ταχυτήτων, θα το πράξουμε, διότι είναι απαράδεκτο για μια χώρα όπως η Ισπανία να βιώνει δύο σιδηροδρομικά δυστυχήματα με τρένα υψηλών ταχυτήτων μέσα στο ίδιο έτος», ανέφερε.
Ο Σάντσεθ, ο οποίος εμφανιζόταν με χαμηλά ποσοστά δημοτικότητας στις περισσότερες δημοσκοπήσεις, είχε αρχίσει να κερδίζει έδαφος, με έρευνα της κρατικής εταιρείας δημοσκοπήσεων CIS τον Οκτώβριο να δείχνει το κόμμα του μπροστά, λίγες εβδομάδες πριν από τις εκλογές της 29ης Νοεμβρίου.
Ο θάνατος της Μαρικάρμεν Αμπασκάλ, η οποία είχε εκδιωχθεί από το σπίτι όπου ζούσε για περισσότερα από 70 χρόνια, προκάλεσε εκτεταμένες διαμαρτυρίες σε όλη την Ισπανία και έστρεψε το πολιτικό ενδιαφέρον στη στεγαστική κρίση, η οποία -σύμφωνα με τις δημοσκοπήσεις- είναι η κορυφαία προτεραιότητα για τους περισσότερους Ισπανούς.
Η κατακραυγή για την υπόθεση της Αμπασκάλ -η οποία οδήγησε τον Σάντσεθ να προκηρύξει πρόωρες εκλογές στις 5 Οκτωβρίου- έδωσε την ευκαιρία να μετατοπιστεί η προσοχή των μέσων ενημέρωσης από τους χειρισμούς της κυβέρνησής του στην μεταναστευτική κρίση που ξέσπασε το καλοκαίρι στον ισπανικό θύλακα της Θέουτα, στη Βόρεια Αφρική. Δεξιά κόμματα και δυνάμεις ασφαλείας είχαν κατηγορήσει τους σοσιαλιστές για ανεπαρκείς επενδύσεις στις συνοριακές υποδομές, παρά τις επανειλημμένες προειδοποιήσεις του προσωπικού.
Δεν υπάρχει χώρος για «θριαμβευτική ρητορική»
Ο 54χρονος Σάντσεθ παρουσιάζει τον εαυτό του ως τον υποψήφιο της προόδου απέναντι σε μια ενδεχόμενη επιστροφή της άκρας δεξιάς στην κυβέρνηση – κάτι που θα συνέβαινε για πρώτη φορά μετά τον θάνατο του δικτάτορα Φράνκο.
Μέχρι στιγμής, ακολουθεί μια θετική και αισιόδοξη προεκλογική εκστρατεία, δίνοντας συνεντεύξεις σε εκπομπές ποπ κουλτούρας και podcast, καθώς το κόμμα του προσπαθεί να κινητοποιήσει εκατομμύρια αναποφάσιστους ψηφοφόρους που κλίνουν προς την Αριστερά, ώστε να προσέλθουν στις κάλπες.
«Δεν νομίζω ότι η θριαμβευτική ρητορική… έχει θέση αυτή τη στιγμή, και υποψιάζομαι ότι θα περάσει πολύς καιρός μέχρι να δούμε να επανέρχεται μια τέτοια στάση», δήλωσε ο Πάκο Κάμας, διευθυντής δημοσίων υποθέσεων στην εταιρεία δημοσκοπήσεων Ipsos.
Το δυστύχημα αυτής της εβδομάδας θα επιβάλει στροφή προς έναν πιο σοβαρό και συγκρατημένο τόνο, εκτίμησε ο Κάμας.
Οι αντίπαλοι του Σάντσεθ ζήτησαν αμέσως να αποδοθούν ευθύνες, ξεκαθαρίζοντας ότι δεν πρόκειται να σωπάσουν λόγω του πένθους.
«Ο πόνος δεν μας υποχρεώνει να μείνουμε σιωπηλοί. Η ηρεμία δεν είναι σιωπή… Οι Ισπανοί θα θέσουν επιτακτικά ερωτήματα που απαιτούν απαντήσεις», δήλωσε ο Αλμπέρτο Νούνιες Φεϊχόο, πρόεδρος του συντηρητικού Λαϊκού Κόμματος, υποσχόμενος πλήρη επανεξέταση του δικτύου αν αναλάβει την εξουσία.
Το βράδυ της Τετάρτης, εκατοντάδες διαδηλωτές -στην πλειονότητά τους από τον ακροδεξιό χώρο- συγκεντρώθηκαν έξω από το ισπανικό υπουργείο Μεταφορών ζητώντας την παραίτηση του Σάντσεθ. Ένας από τους συμμετέχοντες κρατούσε πανό που έγραφε: «Η Ισπανία δεν αντέχει άλλο».
«Αυτή η κυβέρνηση έχει καταστρέψει τα πάντα, συμπεριλαμβανομένων των υποδομών», δήλωσε χθες ο Σαντιάγο Αμπασκάλ, ηγέτης του ακροδεξιού κόμματος Vox, σε συγκέντρωση. «Δεν θα τους επιτρέψουμε να χρησιμοποιήσουν το πένθος που μοιραζόμαστε -την οργή, τον πόνο και την αγανάκτηση- για να φιμώσουν, έστω και για μια στιγμή, την καταδίκη όσων συμβαίνουν στην Ισπανία».
Ο υπουργός Μεταφορών, Όσκαρ Πουέντε, απέρριψε σε συνέντευξη Τύπου χθες Τετάρτη τους ισχυρισμούς ότι το ισπανικό σιδηροδρομικό δίκτυο είναι επικίνδυνο, λέγοντας ότι είναι «αξιόπιστο και ασφαλές… με τους περιορισμούς που επιβάλλουν το ίδιο το υλικό και ο ανθρώπινος παράγοντας, όπως συμβαίνει σε κάθε μέσο μεταφοράς».
Καμία εμπιστοσύνη
Ο Σάντσεθ είχε κάποτε παρουσιάσει το σιδηροδρομικό δίκτυο τρένων υψηλής ταχύτητας της χώρας -μήκους 4.000 χιλιομέτρων, το δεύτερο μεγαλύτερο στον κόσμο μετά την Κίνα- ως πολιτικό επίτευγμα, όμως πλέον μπορεί να αποδειχθεί επιζήμιο για τον ίδιο.
Σύμφωνα με δημοσκοπήσεις που δημοσιεύθηκαν σε ισπανικά μέσα ενημέρωσης τον Ιανουάριο, μετά το προηγούμενο θανατηφόρο σιδηροδρομικό δυστύχημα, το 57% των ερωτηθέντων θεωρεί ότι οι σιδηροδρομικές υπηρεσίες έχουν επιδεινωθεί από τότε που ανέλαβε την εξουσία ο Σάντσεθ, ενώ σχεδόν το 60% δήλωσε ότι έχει ελάχιστη ή καθόλου εμπιστοσύνη στο ισπανικό σιδηροδρομικό σύστημα.
Όπως ανακοίνωσε το ισπανικό υπουργείο Μεταφορών, βρίσκεται σε εξέλιξη έρευνα για τα αίτια του συγκεκριμένου δυστυχήματος. Προκαταρκτική έκθεση εντόπισε ρωγμή στη σιδηροτροχιά, η οποία φαίνεται να είχε προκληθεί πριν από τον εκτροχιασμό.
Η χρήση των τρένων υψηλής ταχύτητας -που είχε σημειώσει ρεκόρ το 2024 και το 2025- υποχώρησε κατά 15% το πρώτο εξάμηνο του τρέχοντος έτους, σε σύγκριση με την αντίστοιχη περσινή περίοδο, σύμφωνα με στοιχεία της ισπανικής αρχής ανταγωνισμού.
Ο Πουέντε απέφυγε να απαντήσει την Τετάρτη στο ερώτημα αν σκοπεύει να παραιτηθεί, λέγοντας ότι «δεν είναι η κατάλληλη στιγμή» για να μιλήσει για τον εαυτό του.
