Η αμυντική συμφωνία που υπέγραψαν σήμερα η Σαουδική Αραβία, το Πακιστάν και η Τουρκία δίνει νέο τόνο στις ισορροπίες στη Μέση Ανατολή. Η κίνηση αυτή έρχεται με φόντο τις επιθέσεις κατά του σαουδαραβικού βασιλείου και τον πόλεμο στην περιοχή.
Η χώρα του Κόλπου, όπου υπογράφηκε η συμφωνία, επιδιώκει να ενισχύσει τις συμμαχίες της στον τομέα της ασφάλειας, καθώς βρέθηκε στο στόχαστρο αντιποίνων από το Ιράν για τους αμερικανικούς βομβαρδισμούς κατά της Ισλαμικής Δημοκρατίας και αντιμετωπίζει εκ νέου εχθροπραξίες με τους αντάρτες Χούθι της Υεμένης.
Η ανακοίνωση των τριών συμμάχων της Ουάσινγκτον στέλνει μήνυμα προς την Τεχεράνη, αλλά και προς τις ΗΠΑ, που θεωρούνται από ειδικούς ένας όλο και λιγότερο αξιόπιστος εταίρος.
«Η συμφωνία έχει στόχο την ενίσχυση της συλλογικής αποτροπής έναντι οποιασδήποτε επιθετικής ενέργειας και ορίζει ότι κάθε ένοπλη επίθεση κατά ενός κράτους μεταξύ των τριών, θα θεωρηθεί επίθεση κατά και των τριών», διευκρίνισε το πακιστανικό υπουργείο Εξωτερικών. Η Τουρκία, από την πλευρά της, θεωρεί ότι η συμφωνία θα «συμβάλλει σημαντικά στην προάσπιση της ειρήνης» στην περιοχή.
Η συμφωνία υπογράφηκε στη Μέκκα από τον πρίγκιπα διάδοχο της Σαουδικής Αραβίας Μοχάμεντ Μπιν Σαλμάν, τον Τούρκο πρόεδρο Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν και τον πρωθυπουργό του Πακιστάν Σεχμπάζ Σαρίφ.
«Το θέμα συζητείτο εδώ και καιρό, αλλά οι πρόσφατες εξελίξεις στην περιοχή επιτάχυναν το ρυθμό» των συνομιλιών, δήλωσε στο Γαλλικό Πρακτορείο πηγή προσκείμενη στον σαουδαραβικό στρατό, η οποία ζήτησε να μην κατονομαστεί. Στις αρχές της χρονιάς, η συμμετοχή της Τουρκίας φαινόταν να αποκλείεται σύμφωνα με το Ριάντ.
Οι τρεις σουνιτικές μουσουλμανικές χώρες έχουν κοινό σημείο ότι συμμετέχουν στις προσπάθειες διευθέτησης της σύγκρουσης μεταξύ του Ιράν και των ΗΠΑ, η οποία έχει προκαλέσει ανάφλεξη στην περιοχή και έχει συνταράξει την παγκόσμια οικονομία.
– Να αποσπαστεί από την Ουάσινγκτον –
Η Σαουδική Αραβία και το Πακιστάν συνδέονται επίσης με αμοιβαία αμυντική συμφωνία που υπογράφηκε τον Σεπτέμβριο του 2025, ως αποτέλεσμα μιας μακράς παράδοσης στρατιωτικής συνεργασίας.
Η ανακοίνωσή της είχε προκαλέσει πολλά ερωτήματα, καθώς το Ισλαμαμπάντ διαθέτει ατομική βόμβα.
Σήμερα, το Ριάντ αρνήθηκε κάθε σχέση με «πυρηνικές φιλοδοξίες» και διαβεβαίωσε, όπως η Άγκυρα, ότι η συμφωνία δεν στοχεύει καμία χώρα της περιοχής.
«Η Μέση Ανατολή απομακρύνεται από μια τάξη ασφαλείας που οργανώθηκε αποκλειστικά από τις ΗΠΑ», σχολιάζει στο Γαλλικό Πρακτορείο ο Αντρέας Κριγκ, ειδικός στο θέμα της ασφάλειας στο King’s College του Λονδίνου.
Σύμφωνα με τον αναλυτή, η ανακοίνωση αυτή στηρίζει τις φιλοδοξίες του Ριάντ να γίνει ο νονός της περιφερειακής ασφάλειας και να διαφοροποιήσει την άμυνά του. Για την Τουρκία, η οποία είναι και μέλος του ΝΑΤΟ, και το Πακιστάν, στόχος είναι να αποκτήσουν επιρροή και να προσελκύσουν σαουδαραβικές επενδύσεις.
Η προσέγγιση αυτή «στρέφεται ξεκάθαρα κατά του Ιράν», δήλωσε ο Ουμάρ Καρίμ, ειδικός για τη Σαουδική Αραβία στο Πανεπιστήμιο του Μπέρμιγχαμ.
Για τον Καρίμ, η συμμαχία «έχει στόχο να απαντήσει στη νέα στρατηγική προσέγγιση» της Τεχεράνης, «η οποία θέλει να κυριαρχήσει σε όλη την περιοχή του Κόλπου και να ελέγχει τη ναυσιπλοΐα σε στρατηγικής σημασίας θαλάσσιες οδούς, είτε είναι τα Στενά του Ορμούζ είτε το Στενό του Μπαμπ ελ-Μαντέμπ».
– Η πρόκληση του Ορμούζ –
Για τη Σαουδική Αραβία, πρώτη χώρα παγκοσμίως σε εξαγωγές αργού, το άνοιγμα των θαλάσσιων περασμάτων είναι ζωτικής σημασίας.
Η Ερυθρά Θάλασσα και το Στενό του Μπαμπ ελ-Μαντέμπ έγιναν εναλλακτικές διαδρομές, καθώς το Ιράν αποκλείει εκ νέου τα Στενά του Ορμούζ από τότε που επαναλήφθηκαν οι συγκρούσεις με τις Ηνωμένες Πολιτείες τον Ιούλιο.
Ωστόσο, οι Χούθι της Υεμένης, που έχουν τη στήριξη του Ιράν, επέβαλαν πρόσφατα αποκλεισμό στα σαουδαραβικά πλοία και απειλούν επίσης τη ναυσιπλοΐα στο Μπαμπ ελ-Μαντέμπ, από την άλλη πλευρά της Αραβικής Χερσονήσου.
Η συμφωνία ανάμεσα στο Ριάντ, το Ισλαμαμπάντ και την Άγκυρα υπογράφεται την ώρα που διαφαίνεται πρόοδος σε σχέση με το Ορμούζ: η Τεχεράνη δήλωσε ότι συμφώνησε με το σουλτανάτο του Ομάν, άλλη χώρα που βρέχεται από τα Στενά, σε νέα διαδρομή για τη διέλευση των πλοίων.
Ωστόσο, οποιοδήποτε εκ νέου άνοιγμα θα εξαρτηθεί από την Ουάσινγκτον, η οποία από την πλευρά της επέβαλε αποκλεισμό στα ιρανικά λιμάνια, προειδοποίησαν οι ιρανικές αρχές.
Πέρα από το μέτωπο στη θάλασσα, η Σαουδική Αραβία στοχοποιήθηκε και στο έδαφός της από τους Χούθι, οι οποίοι έβαλαν τις τελευταίες εβδομάδες στο στόχαστρο πετρελαϊκές υποδομές.
Ο συνασπισμός υπό το Ριάντ, σύμμαχος της κυβέρνησης της Υεμένης από το 2015, κατηγόρησε επίσης σήμερα τους αντάρτες ότι πραγματοποίησαν βομβαρδισμούς στη συνοριακή περιοχή Νατζράν, με αποτέλεσμα τον τραυματισμό 11 αμάχων, σε μια πρωτοφανή επίθεση εντός του βασιλείου μετά την εκεχειρία του 2022 μεταξύ των δύο πλευρών.
Η αμυντική συμφωνία που υπογράφηκε σήμερα από την Τουρκία με το Πακιστάν και τη Σαουδική Αραβία δεν έρχεται σε αντίθεση με τις δεσμεύσεις της Άγκυρας προς το ΝΑΤΟ, δήλωσε η τουρκική κυβέρνηση.
«Η συμφωνία δεν αντιβαίνει στις υφιστάμενες διεθνείς συμμαχικές δεσμεύσεις της Τουρκίας, συμπεριλαμβανομένων αυτών στους κόλπους του ΝΑΤΟ», ανέφερε η κυβερνητική υπηρεσία «καταπολέμησης της παραπληροφόρησης» στην πλατφόρμα X, υπογραμμίζοντας ότι «αποτελεί αντιθέτως έναν συμπληρωματικό μηχανισμό συνεργασίας που υποστηρίζει την περιφερειακή ασφάλεια».
«Η ανάπτυξη περιφερειακών συνεργασιών από την Τουρκία δεν αποτελεί μια εναλλακτική στην ιδιότητά της ως μέλος του ΝΑΤΟ», ούτε «ένα επιθετικό στρατιωτικό μπλοκ», τόνισε.
Η Άγκυρα επανέλαβε επίσης ότι η τριμερής συμφωνία, που υπογράφηκε σήμερα στη Μέκκα, «δεν στοχεύει καμία τρίτη χώρα ούτε κανένα μπλοκ» και αποσκοπεί μόνο στην «ενίσχυση της συνεργασίας στην αμυντική βιομηχανία, τη στρατιωτική εκπαίδευση, την ανταλλαγή τεχνολογιών και την περιφερειακή σταθερότητα».
Οι αρχές διευκρίνισαν ότι προτίθενται να απαντήσουν σε «αβάσιμες κατηγορίες» και σε «χειραγωγικά περιεχόμενα».
Η Τουρκία έχει τον δεύτερο μεγαλύτερο στρατό σε αριθμό ανδρών του Οργανισμού Βορειοατλαντικού Συμφώνου (ΝΑΤΟ), του οποίου καλύπτει την ανατολική πτέρυγα, και υποδέχθηκε στις αρχές Ιουλίου τη σύνοδο κορυφής των ηγετών των χωρών μελών του, μεταξύ των οποίων ο Αμερικανός πρόεδρος Ντόναλντ Τραμπ.
Η αμυντική συμφωνία των τριών συμμαχικών χωρών των ΗΠΑ υπογράφηκε μεσούσης μιας συγκυρίας που χαρακτηρίζεται από επιθέσεις κατά του σαουδαραβικού βασιλείου και τον πόλεμο στη Μέση Ανατολή.
Το Ριάντ θέλει με αυτόν τον τρόπο να ενισχύσει τις συμμαχίες του στον τομέα της ασφάλειας, κυρίως αφότου αποτέλεσε στόχο αντιποίνων από το Ιράν για τους αμερικανικούς βομβαρδισμούς κατά της Ισλαμικής Δημοκρατίας και αντιμετωπίζει μια επανέναρξη των εχθροπραξιών με τους αντάρτες Χούθι της Υεμένης.
