Αρκεί να διαβάσει κανείς τα σχόλια κάτω από ένα βίντεο ή μια ανάρτηση στα social media για να αντιληφθεί πόσο εύκολα η διαφωνία μετατρέπεται σε προσωπική επίθεση.
Η διαφωνία είναι βασικό στοιχείο της δημοκρατίας. Δεν είναι απαραίτητο να συμφωνούμε με όλους, ούτε να αποδεχόμαστε κάθε άποψη. Είναι, όμως, απαραίτητο να μπορούμε να ακούμε τον άλλον χωρίς να τον αντιμετωπίζουμε ως εχθρό. Και στην ελληνική πραγματικότητα, αυτό μοιάζει να γίνεται όλο και πιο δύσκολο.
Αρκεί μια ματιά στα social media για να διαπιστώσει κανείς πόσο εύκολα μια διαφορετική άποψη προκαλεί επιθετικότητα. Σχόλια γεμάτα ύβρεις, κατάρες, απειλές και ευχές για θάνατο, ακόμη και προς συγγενικά πρόσωπα ανθρώπων που απλώς εξέφρασαν δημόσια τη γνώμη τους. Στο X, η πολιτική αντιπαράθεση συχνά μετατρέπεται σε διαγωνισμό ειρωνείας και προσβολών. Το επιχείρημα περνά σε δεύτερη μοίρα και σημασία αποκτά ποιος θα γράψει την πιο δηλητηριώδη ατάκα, ποιος θα συγκεντρώσει περισσότερες αναδημοσιεύσεις και ποιος θα «κερδίσει» τον διαδικτυακό καβγά.
Το ανησυχητικό είναι ότι το ίδιο κλίμα συναντάται και στους ανθρώπους που έχουν θεσμικό ρόλο και δημόσιο λόγο. Ο Άδωνις Γεωργιάδης έχει επανειλημμένα βρεθεί στο επίκεντρο έντονων αντιπαραθέσεων, τόσο με πολιτικούς αντιπάλους όσο και με δημοσιογράφους, ενώ δεν είναι λίγες οι φορές που διαφορετικές τοποθετήσεις αντιμετωπίζονται ως «αριστερή προπαγάνδα». Από την άλλη, η Ζωή Κωνσταντοπούλου έχει συγκρουστεί δημόσια με δημοσιογράφους, όπως στην πρόσφατη αντιπαράθεσή της με την Αναστασία Γιάμαλη στο MEGA, αλλά και με πολιτικούς αντιπάλους. Οι συνεχείς συγκρούσεις των δύο πολιτικών στη Βουλή, με χαρακτηρισμούς όπως «βδέλυγμα», «αισχρή» και «ασήμαντο ανθρωπάκι», δείχνουν πόσο εύκολα η πολιτική διαφωνία εγκαταλείπει την ουσία και καταλήγει σε προσωπική επίθεση.
Και το πρόβλημα δεν σταματά στα λόγια. Βανδαλισμοί και επιθέσεις σε πολιτικά γραφεία, συνθήματα σε τοίχους και ενέργειες εκφοβισμού δείχνουν ότι η ένταση μπορεί να περάσει και από την οθόνη στον δρόμο. Σύμφωνα με στοιχεία που διαβιβάστηκαν στη Βουλή, από τον Ιούλιο του 2019 έως τον Οκτώβριο του 2026 καταγράφηκαν 287 επιθετικές ενέργειες κατά πολιτικών προσώπων. Οι 227 αφορούσαν κυβερνητικά στελέχη και οι 60 στελέχη άλλων κομμάτων. Οι περισσότερες περιπτώσεις αφορούσαν συνθήματα, πανό και άλλες ενέργειες σε πολιτικά γραφεία, χωρίς αυτό να αναιρεί τη σοβαρότητα του φαινομένου.
Βέβαια, η ευθύνη δεν βρίσκεται μόνο στους πολιτικούς ή στους ανώνυμους χρήστες του διαδικτύου. Όταν ένας βουλευτής αντιμετωπίζει μια δημοσιογραφική ερώτηση ως εχθρική ενέργεια, όταν ένας υπουργός απαξιώνει όποιον ασκεί κριτική και όταν η αντιπολίτευση περιορίζεται σε προσωπικές επιθέσεις αντί για ουσιαστικό έλεγχο, το μήνυμα προς την κοινωνία είναι προβληματικό. Η Βουλή δεν είναι τηλεοπτικό πάνελ για να κερδίζει όποιος φωνάζει περισσότερο. Και η πολιτική αντιπαράθεση δεν εξαντλείται στο ποιος θα προσβάλει καλύτερα τον αντίπαλό του.
Ασφαλώς, ανεκτικότητα δεν σημαίνει σιωπή ούτε ανοχή απέναντι στη βία, στον ρατσισμό ή στην αδικία. Σημαίνει ότι μπορούμε να ασκούμε σκληρή κριτική χωρίς να προσβάλλουμε, να διαφωνούμε χωρίς να απειλούμε και να ζητάμε απαντήσεις χωρίς να προσπαθούμε να φιμώσουμε τον συνομιλητή μας. Η δημοκρατία δεν κινδυνεύει επειδή οι άνθρωποι έχουν διαφορετικές απόψεις. Κινδυνεύει όταν παύουν να αναγνωρίζουν ο ένας στον άλλον το δικαίωμα να τις εκφράζει.
Ίσως τελικά το ερώτημα δεν είναι αν μπορούμε να συμφωνήσουμε, αλλά αν μπορούμε ακόμη να διαφωνούμε χωρίς να μισούμε. Γιατί η ανεκτικότητα δοκιμάζεται ακριβώς τη στιγμή που ακούμε κάτι με το οποίο διαφωνούμε. Και εκεί φαίνεται αν θέλουμε πραγματικά διάλογο ή απλώς έναν κόσμο στον οποίο όλοι θα λένε όσα θέλουμε να ακούμε.
![]()
