Η Ευρώπη φοβάται τους τρεις ισχυρούς – Τραμπ, Πούτιν και Σι επιστρέφουν στη λογική της παγκόσμιας κυριαρχίας

Η Ευρώπη φοβάται τους τρεις ισχυρούς – Τραμπ, Πούτιν και Σι επιστρέφουν στη λογική της παγκόσμιας κυριαρχίας

Η συνάντηση στην Κίνα ξυπνά μνήμες Γιάλτας, με τις ευρωπαϊκές πρωτεύουσες να ανησυχούν για τις ισορροπίες που μπορεί να διαμορφωθούν πίσω από κλειστές πόρτες

Η Ευρώπη έχει λόγους να παρακολουθεί με ανησυχία τις κινήσεις των τριών ηγετών που συγκεντρώνουν αυτές τις ημέρες την προσοχή της διεθνούς κοινότητας στην Κίνα. Όχι επειδή είναι βέβαιο ότι ο Ντόναλντ Τραμπ, ο Βλαντίμιρ Πούτιν και ο Σι Τζινπίνγκ θα καταλήξουν σε κάποια συμφωνία που θα αλλάξει τον χάρτη του κόσμου, αλλά επειδή η παρουσία τους στο ίδιο τραπέζι υπενθυμίζει πόσο εύκολα η διεθνής πολιτική μπορεί να μετατραπεί σε υπόθεση λίγων ισχυρών παικτών.

Σε μια εποχή κατά την οποία οι συμμαχίες δοκιμάζονται, οι πόλεμοι παραμένουν ανοιχτοί και οι παραδοσιακές ισορροπίες αμφισβητούνται, η εικόνα τριών ηγετών που επιδιώκουν να καθορίσουν τη θέση των χωρών τους στον κόσμο αποκτά ιδιαίτερη βαρύτητα. Ο 73χρονος Σι, ο 74χρονος Πούτιν και ο 80χρονος Τραμπ εκπροσωπούν διαφορετικές χώρες και συμφέροντα, συναντώνται όμως σε μια αντίληψη πολιτικής που δίνει πρωταγωνιστικό ρόλο στην προσωπική ισχύ, στην επιβολή και στην ικανότητα διαμόρφωσης των διεθνών εξελίξεων.

Η σύγκριση με τη Γιάλτα δεν προκύπτει τυχαία. Η ιστορική συνάντηση του 1945 έχει συνδεθεί με αποφάσεις που επηρέασαν καθοριστικά την Ευρώπη και τις μεταπολεμικές σφαίρες επιρροής. Σήμερα, οι συνθήκες είναι σαφώς διαφορετικές και μια αντίστοιχη συμφωνία μεταξύ των τριών ηγετών δεν θεωρείται δεδομένη. Ωστόσο, η ανησυχία που προκαλείται στην Ευρώπη έχει κοινό σημείο: το ενδεχόμενο σημαντικές αποφάσεις για την ασφάλεια και το μέλλον της να λαμβάνονται χωρίς την ίδια να έχει ουσιαστικό λόγο.

Το ουκρανικό στο επίκεντρο των ευρωπαϊκών φόβων

Το μεγαλύτερο βάρος των ανησυχιών πέφτει στην Ουκρανία. Η Ευρώπη φοβάται ότι μια απευθείας συνεννόηση μεταξύ Τραμπ και Πούτιν θα μπορούσε να δημιουργήσει νέα δεδομένα για τον πόλεμο, χωρίς να λαμβάνονται επαρκώς υπόψη οι θέσεις του Κιέβου ή των ευρωπαϊκών κυβερνήσεων. Για τη Μόσχα, άλλωστε, η συμμετοχή σε μια τέτοια συνάντηση αποτελεί από μόνη της διπλωματικό κέρδος, καθώς ενισχύει την εικόνα της Ρωσίας ως δύναμης με την οποία η Ουάσιγκτον πρέπει να διαπραγματεύεται.

Ο Τραμπ έχει επανειλημμένα δείξει ότι επιδιώκει γρήγορα αποτελέσματα και συμφωνίες που μπορεί να παρουσιάσει ως προσωπικές διπλωματικές επιτυχίες. Αυτό είναι που προβληματίζει περισσότερο τις ευρωπαϊκές πρωτεύουσες, καθώς μια βιαστική διευθέτηση θα μπορούσε να μεταφέρει το βάρος των υποχωρήσεων στην Ουκρανία, ενώ θα άφηνε ανοιχτά ερωτήματα για την ασφάλεια της ευρύτερης περιοχής. Την ίδια στιγμή, ο Σι Τζινπίνγκ επιδιώκει να ενισχύσει τον διεθνή ρόλο της Κίνας, προβάλλοντάς την ως δύναμη που μπορεί να διατηρεί σχέσεις με διαφορετικά στρατόπεδα και να παρεμβαίνει στις μεγάλες γεωπολιτικές κρίσεις.

Η Ευρώπη αναζητά ρόλο στις εξελίξεις

Το πρόβλημα για την Ευρώπη δεν περιορίζεται στο τι μπορεί να συμφωνήσουν οι τρεις ηγέτες. Αφορά κυρίως τη δική της δυνατότητα να επηρεάσει τις εξελίξεις, όταν οι μεγάλες αποφάσεις μεταφέρονται σε διμερείς ή κλειστές διαπραγματεύσεις. Παρά την οικονομική της ισχύ, εξακολουθεί να δυσκολεύεται να διαμορφώσει μια ενιαία εξωτερική πολιτική και να κινηθεί με την ταχύτητα που απαιτεί το σημερινό γεωπολιτικό περιβάλλον.

Η συζήτηση για τη στρατηγική αυτονομία, την ενίσχυση της άμυνας και την κοινή ευρωπαϊκή στάση αποκτά έτσι ακόμη μεγαλύτερη σημασία. Εάν η Ευρώπη θέλει να διαδραματίζει ουσιαστικό ρόλο, δεν αρκεί να αντιδρά στις αποφάσεις άλλων ούτε να περιμένει ενημέρωση μετά τις διαπραγματεύσεις.

Η συνάντηση στην Κίνα μπορεί τελικά να μην οδηγήσει σε κάποια ιστορική συμφωνία. Μπορεί να περιοριστεί σε συμβολισμούς, δηλώσεις και μια κοινή φωτογραφία που θα αξιοποιήσει ο καθένας για τους δικούς του σκοπούς. Για την Ευρώπη, η συνάντηση αυτή αποτελεί ακόμη μία υπενθύμιση ότι η διεθνής της θέση δεν είναι δεδομένη, καθώς οι ισχυροί διεκδικούν μεγαλύτερο έλεγχο στις παγκόσμιες εξελίξεις και η ίδια κινδυνεύει να βρεθεί ξανά αντιμέτωπη με αποφάσεις που θα έχουν άμεσο αντίκτυπο στο μέλλον της, χωρίς να έχει ουσιαστικό λόγο στη διαμόρφωσή τους.


Loading

Play