Τη συνέχιση της ηλεκτρικής διασύνδεσης Ελλάδας–Κύπρου χωρίς υποχωρήσεις στα κυριαρχικά δικαιώματα υποστήριξε ο Κυριάκος Μητσοτάκης, σε συνέντευξή του στον ΣΚΑΪ, στην οποία αναφέρθηκε στις σχέσεις με τις ΗΠΑ, στους εξοπλισμούς και στις ενεργειακές προοπτικές της χώρας.
Ο πρωθυπουργός εκτίμησε ότι η επίσκεψη του Αμερικανού υπουργού Εξωτερικών Μάρκο Ρούμπιο ενίσχυσε τη διμερή συνεργασία, ενώ άσκησε κριτική στον Αλέξη Τσίπρα για τις τοποθετήσεις του σχετικά με τα F-35.
Ευρωπαϊκό έργο η διασύνδεση Ελλάδας–Κύπρου
Για την ηλεκτρική διασύνδεση, ο πρωθυπουργός τόνισε ότι «μπορεί και πρέπει να προχωρήσει χωρίς να κάνουμε απολύτως καμία έκπτωση στα κυριαρχικά μας δικαιώματα».
Επισήμανε ότι το έργο έχει ευρωπαϊκή διάσταση, επικαλούμενος την επιδότηση άνω των 600 εκατ. ευρώ από την ΕΕ και τη συμμετοχή του γαλλικού επενδυτικού κεφαλαίου Meridian ως πλειοψηφικού μετόχου. Κατά τον ίδιο, η συμμετοχή αυτή δημιουργεί άμεσο πολιτικό και οικονομικό ενδιαφέρον για τη Γαλλία.
«Αλλά το έργο αυτό δεν είναι πια ένα ελληνοκυπριακό έργο. Είναι ένα ευρωπαϊκό έργο, εξαρχής ήταν ευρωπαϊκό έργο, διότι θέλω να θυμίσω ότι λαμβάνει παραπάνω από 600 εκατομμύρια ευρωπαϊκή επιδότηση», ανέφερε.
Πρόσθεσε ότι ο Μάρκο Ρούμπιο εξέφρασε την αμερικανική στήριξη στα έργα διασυνδεσιμότητας, σημειώνοντας ότι η προοπτική επέκτασης της σύνδεσης έως το Ισραήλ ενδιαφέρει ιδιαίτερα την Ουάσιγκτον.
Οι σχέσεις με τις ΗΠΑ και το αμυντικό πλεονέκτημα
Ο Κυριάκος Μητσοτάκης χαρακτήρισε σημαντική την επίσκεψη Ρούμπιο, υποστηρίζοντας ότι ο Αμερικανός υπουργός δεν πραγματοποιεί συχνά αντίστοιχα ταξίδια για στρατηγικό διάλογο. Όπως είπε, πέρυσι είχε επισκεφθεί την Ινδία και φέτος επέλεξε την Ελλάδα.
«Νομίζω ότι η περαιτέρω εμβάθυνση των ελληνοαμερικανικών σχέσεων μόνο ωφέλιμη μπορεί να είναι για την πατρίδα μας», δήλωσε.
Στον τομέα της άμυνας, επανέλαβε ότι στόχος είναι η διατήρηση ενός στρατηγικού ποιοτικού πλεονεκτήματος, εντάσσοντας σε αυτή την επιλογή την αγορά των F-35 και των όπλων που τα συνοδεύουν, καθώς και την αναβάθμιση των F-16.
Αναφέρθηκε επίσης στην ομιλία Ρούμπιο στην Πνύκα και στη διεθνή προβολή της επίσκεψης, εκτιμώντας ότι ανέδειξαν την ήπια ισχύ της Ελλάδας και την πολιτιστική της παρακαταθήκη.
Παράλληλα, περιέγραψε τη χώρα ως γέφυρα προς τη Μέση Ανατολή, τον Κόλπο και την Ινδία. Ιδιαίτερη σημασία απέδωσε στον διάδρομο IMEC, που συνδέει την Ινδία με τη Μέση Ανατολή και την Ευρώπη, και στον ρόλο που μπορούν να διαδραματίσουν οι ελληνικές υποδομές και οι ενεργειακές διασυνδέσεις.
Η συνεργασία με το Ισραήλ και οι σχέσεις με τον αραβικό κόσμο
Ο πρωθυπουργός διαχώρισε τη στρατηγική σχέση με το Ισραήλ από τη στάση απέναντι στην κυβέρνησή του.
«Θα πω ότι η στρατηγική σχέση της Ελλάδος είναι με το κράτος του Ισραήλ, όχι κατ’ ανάγκη με τη σημερινή κυβέρνηση», σημείωσε.
Ως παράδειγμα οφέλους από τη συνεργασία επικαλέστηκε το αμυντικό σύστημα του Αχιλλέα, αναφερόμενος στην τεχνολογία του και στη δυνατότητα ελληνικής ιδιοκτησίας του πηγαίου κώδικα.
Υποστήριξε ότι η σχέση αυτή δεν αποδυναμώνει τους δεσμούς της Ελλάδας με τον αραβικό κόσμο και την Παλαιστινιακή Αρχή, ούτε εμποδίζει την άσκηση κριτικής στην ισραηλινή κυβέρνηση.
Στο πλαίσιο αυτό, αναφέρθηκε στις εξελίξεις στη Δυτική Όχθη και στην ανάγκη μετάβασης από την πρώτη στη δεύτερη φάση του σχεδίου ειρήνης για τη Γάζα.
Οι αμυντικές δαπάνες και η κριτική στην αντιπολίτευση
Απαντώντας στις επικρίσεις για την εξωτερική πολιτική, ο Κυριάκος Μητσοτάκης υποστήριξε ότι ορισμένοι πολιτικοί αντίπαλοι εμφανίζονται να προσδοκούν αποτυχίες σε εθνικά ζητήματα. Ζήτησε ένα βασικό πλαίσιο συνεννόησης και τόνισε ότι, κατά την εκτίμησή του, η ενίσχυση της Ελλάδας αναγνωρίζεται διεθνώς.
Αναφέρθηκε στη διάθεση 3,5% του ΑΕΠ για την άμυνα, επισημαίνοντας ότι οι πόροι αυτοί προέρχονται από τις θυσίες των πολιτών.
Αναγνώρισε ότι χαμηλότερες αμυντικές δαπάνες θα επέτρεπαν μεγαλύτερη ενεργειακή στήριξη, υποστήριξε όμως ότι προτεραιότητα αποτελεί η ασφάλεια της χώρας. Σε αυτή τη λογική ενέταξε τις φρεγάτες Belharra, τα αναβαθμισμένα F-16 και το αμυντικό σύστημα του Αχιλλέα.
Η αντιπαράθεση με τον Τσίπρα για τα F-35
Ο πρωθυπουργός επέκρινε τις αναφορές του Αλέξη Τσίπρα στο πρόγραμμα των F-35, υποστηρίζοντας ότι παραβλέπουν τη διαφορετική θέση Ελλάδας και Τουρκίας.
«Μου κάνει πολύ εντύπωση πώς ένας άνθρωπος ο οποίος ήταν πρωθυπουργός της χώρας για 4,5 χρόνια και φιλοδοξεί να επανέλθει στην πολιτική, δεν γνωρίζει τα βασικά», ανέφερε.
Σύμφωνα με τον Κυριάκο Μητσοτάκη, η Ελλάδα συμμετέχει στο πρόγραμμα και αναμένει τα αεροσκάφη το 2029 και το 2030, ενώ προετοιμάζονται η εκπαίδευση των πιλότων και οι επενδύσεις στη βάση της Ανδραβίδας.
Αντίθετα, σημείωσε ότι η Τουρκία παραμένει εκτός του προγράμματος και επέκρινε τον πρώην πρωθυπουργό επειδή, όπως υποστήριξε, προεξοφλεί την απόκτησή τους από την Άγκυρα.
«Και περίπου να προεξοφλεί ο κύριος Τσίπρας ότι η Τουρκία θα πάρει τα F-35 όταν αυτό δεν είναι κάτι που το λένε ούτε καν οι Τούρκοι, μου κάνει πολύ μεγάλη εντύπωση», δήλωσε.
Πρόσθεσε ότι δεν θυμάται δημόσια αντίδραση του Αλέξη Τσίπρα, κατά την πρωθυπουργία του, στην προοπτική πώλησης F-35 στην Τουρκία, πριν από την αγορά των ρωσικών S-400 και τον αποκλεισμό της από το πρόγραμμα.
Ευρωπαϊκή άμυνα και ελληνοτουρκικές σχέσεις
Ο Κυριάκος Μητσοτάκης αναφέρθηκε στην ευρωπαϊκή κατεύθυνση για μεγαλύτερη στρατηγική αυτονομία στην άμυνα, επισημαίνοντας ότι αυτή απαιτεί αυξημένες επενδύσεις. Υποστήριξε ότι η Ελλάδα έχει ιδιαίτερους λόγους να διαθέτει υψηλότερο ποσοστό του ΑΕΠ της για αμυντικές ανάγκες σε σύγκριση με άλλους Ευρωπαίους εταίρους.
Για τις σχέσεις με την Τουρκία, χρησιμοποίησε την εικόνα των μεταβολών του καιρού για να περιγράψει τις διακυμάνσεις του διαλόγου.
«Τα νερά στο Αιγαίο υπάρχει ένα αεράκι, ένας ελαφρύς κυματισμός», ανέφερε.
«Όπως ο καιρός αλλάζει και έχουμε μπόρες και ενίοτε έχουμε και μελτέμια. Το ίδιο συμβαίνει και στις ελληνοτουρκικές συναντήσεις με τον Τούρκο πρόεδρο», πρόσθεσε.
Η Ουκρανία και η σύνδεση με το Κυπριακό
Για τον πόλεμο στην Ουκρανία, ο πρωθυπουργός εξέφρασε ανησυχία για τις απώλειες αμάχων και υποστήριξε ότι η σύγκρουση έχει αποκτήσει χαρακτηριστικά ολοκληρωτικού πολέμου.
Επανέλαβε ότι η ελληνική στήριξη προς το Κίεβο βασίζεται στην αντίθεση στην εισβολή και στην προσήλωση στο διεθνές δίκαιο και στην απαραβίαστη αρχή των συνόρων, πέρα από γεωπολιτικούς υπολογισμούς.
Αναγνώρισε την ύπαρξη κύκλων με φιλική στάση προς τη ρωσική ηγεσία, εκτίμησε όμως ότι δεν έχουν σημαντική πολιτική επιρροή στην Ελλάδα. Τάχθηκε υπέρ του τερματισμού του πολέμου, χωρίς όρους που θα κατέστρεφαν την Ουκρανία ή θα δικαίωναν τον επιτιθέμενο.
Συνέδεσε τη θέση αυτή με το Κυπριακό, υπενθυμίζοντας ότι 52 χρόνια μετά την τουρκική εισβολή, σημαντικό τμήμα της Κύπρου παραμένει υπό κατοχή.
Ο Κάθετος Διάδρομος και οι έρευνες για φυσικό αέριο
Στα ενεργειακά, ο Κυριάκος Μητσοτάκης υποστήριξε ότι ο Κάθετος Διάδρομος παραμένει ενεργός σχεδιασμός, με υποδομές που ήδη υπάρχουν και λειτουργούν.
Όπως εξήγησε, η αξιοποίηση αγωγών και σταθμών επαναεριοποίησης υγροποιημένου φυσικού αερίου επιτρέπει την τροφοδοσία των βόρειων γειτόνων της Ελλάδας και ενισχύει τον ρόλο της ως παρόχου ενεργειακής ασφάλειας στα Βαλκάνια και στην Ανατολική Ευρώπη.
Επισήμανε ότι η αμερικανική κυβέρνηση και αμερικανικές εταιρείες επέλεξαν την Ελλάδα για αυτές τις συνεργασίες, ενώ είχαν άλλες διαθέσιμες επιλογές.
Παράλληλα, ανέφερε ότι η πράσινη μετάβαση συνδυάζεται με τη διερεύνηση πιθανών αξιοποιήσιμων κοιτασμάτων φυσικού αερίου. Για τις συνομιλίες με τη Chevron σχετικά με έρευνες νότια της Κρήτης, υποστήριξε ότι η παρουσία της εταιρείας αποτελεί άμεση αναγνώριση της άσκησης ελληνικών κυριαρχικών δικαιωμάτων στην περιοχή.
Προανήγγειλε ακόμη ότι η ExxonMobil σχεδιάζει ερευνητική γεώτρηση δυτικά της Κέρκυρας το δεύτερο τρίμηνο του 2027, χαρακτηρίζοντάς την πρώτη αντίστοιχη έρευνα στη χώρα έπειτα από περίπου 40 χρόνια.
Δημοσιονομικά περιθώρια και δημόσιο χρέος
Για τη συζήτηση στην Ευρώπη σχετικά με τη δημοσιονομική ευελιξία, ο πρωθυπουργός περιέγραψε την ανάγκη ισορροπίας ανάμεσα στη διατήρηση της εμπιστοσύνης των αγορών και στη δυνατότητα των κρατών να στηρίζουν τις κοινωνίες τους με εθνικούς πόρους.
Εκτίμησε ότι μπορούν να υπάρξουν πρόσθετα περιθώρια, χωρίς όμως θεαματικές αλλαγές, καθώς πρέπει να συνυπολογίζονται οι αντιδράσεις στις αγορές ομολόγων.
Σχετικά με το δημόσιο χρέος, υποστήριξε ότι η γρήγορη αποκλιμάκωσή του αποτελεί μία από τις σημαντικότερες επιτυχίες της οικονομικής πολιτικής, καθώς περιορίζει το βάρος που θα μεταφερθεί στις επόμενες γενιές.
Απέδωσε την πρώτη μεγάλη αύξησή του στη δεκαετία του 1980, επί Ανδρέα Παπανδρέου, σημειώνοντας ότι στη συνέχεια καμία κυβέρνηση δεν κατάφερε να ελέγξει την πορεία του και ότι η κατάσταση επιδεινώθηκε περαιτέρω την περίοδο 2004–2009.
