Η συμφωνία ΗΠΑ–Ιράν δεν αποτελεί απλό κείμενο κατάπαυσης του πυρός, αλλά έναν οδικό χάρτη για μια νέα ισορροπία στη Μέση Ανατολή.
Οι πρόεδροι των ΗΠΑ Ντόναλντ Τραμπ και του Ιράν Μασούντ Πεζεσκιάν υπέγραψαν εξ αποστάσεως την Τετάρτη το βράδυ τη διμερή συμφωνία με στόχο τον τερματισμό του πολέμου στη Μέση Ανατολή, με την Τεχεράνη να δεσμεύεται ότι θα περιορίσει το εμπλουτισμένο ουράνιο που διαθέτει, με αντάλλαγμα την άρση των κυρώσεων της Ουάσιγκτον. Οι λεπτομέρειες της συμφωνίας παραμένουν ανοιχτές και αναμένεται να οριστικοποιηθούν στις επόμενες διαπραγματεύσεις, οι οποίες, όπως προβλέπεται, θα ξεκινήσουν την Παρασκευή.
Οι δύο πλευρές κατέληξαν αυτή την εβδομάδα σε συμφωνία για τον τερματισμό της ένοπλης σύρραξης που ξέσπασε στις 28 Φεβρουαρίου, μετά από μαζικούς αεροπορικούς βομβαρδισμούς των ΗΠΑ και του Ισραήλ εναντίον της Ισλαμικής Δημοκρατίας, οι οποίοι στοίχισαν τη ζωή σε χιλιάδες ανθρώπους, κυρίως στο Ιράν και τον Λίβανο.
Το «μνημόνιο κατανόησης του Ισλαμαμπάντ», το οποίο περιλαμβάνει και το μέτωπο του Λιβάνου, υπογράφηκε από τον Αμερικανό πρόεδρο Ντόναλντ Τραμπ κατά την επίσκεψή του στη Γαλλία.
Η υπογραφή του Τραμπ
«Μόλις το υπέγραψα», δήλωσε ο πρόεδρος των ΗΠΑ Ντόναλντ Τραμπ προς τον Τύπο, εξερχόμενος από παλάτι στις Βερσαλλίες, όπου του είχε παρατεθεί επίσημο δείπνο. Ο Λευκός Οίκος δημοσιοποίησε στη συνέχεια μέσω X βίντεο στο οποίο φαίνεται να υπογράφει το έγγραφο με μαρκαδόρο, έχοντας στο πλευρό του τον Γάλλο πρόεδρο Εμανουέλ Μακρόν, ο οποίος τον συγχαίρει, πριν το παραδώσει στον υπουργό Εξωτερικών του Μάρκο Ρούμπιο, που στεκόταν όρθιος πίσω του.
🚨 President Donald J. Trump has SIGNED the Iran Memorandum of Understanding at Versailles in France. 🇺🇸 pic.twitter.com/JQ6qlbvFAF
— The White House (@WhiteHouse) June 17, 2026
Το κείμενο υπεγράφη και από τον Ιρανό πρόεδρο Μασούντ Πεζεσκιάν, σύμφωνα με τον εκπρόσωπο του ιρανικού υπουργείου Εξωτερικών Εσμαΐλ Μπαγαεΐ.
Το πρακτορείο IRNA δημοσίευσε φωτογραφίες του Πεζεσκιάν τη στιγμή της υπογραφής, ενώ το Press TV μετέδωσε ότι η επιλογή υπογραφής από τους αρχηγούς των κρατών δεν ήταν τυχαία, καθώς αυξάνει το πολιτικό κόστος πιθανής παραβίασης της συμφωνίας.
Αναλυτές εκτιμούν ότι η Τεχεράνη επιδίωξε να αποφύγει δημόσιες χειραψίες με Αμερικανούς αξιωματούχους, σε ένα περιβάλλον όπου το πολιτικό κόστος τέτοιων εικόνων στο εσωτερικό της χώρας παραμένει υψηλό.
Τα Στενά του Ορμούζ και η εφαρμογή της συμφωνίας
Η υπογραφή της συμφωνίας, σύμφωνα με τον πρωθυπουργό του Πακιστάν Σαμπάζ Σαρίφ, σημαίνει ότι τα Στενά του Ορμούζ θα ανοίξουν πλήρως «χωρίς καθυστέρηση», ενώ ο αποκλεισμός ιρανικών λιμανιών από τις αμερικανικές δυνάμεις θα αρθεί άμεσα.
Ο ίδιος επιβεβαίωσε ότι την Παρασκευή θα πραγματοποιηθεί στην Ελβετία τελετή για την επικύρωση της συμφωνίας και την έναρξη τεχνικών συνομιλιών.
Αρχικά είχε αναφερθεί ότι την υπογραφή θα αναλάμβαναν ο Αμερικανός αντιπρόεδρος Τζέι Ντι Βανς και ο πρόεδρος του ιρανικού κοινοβουλίου Μοχαμάντ Μπαγέρ Γαλιμπάφ.
Ο τελευταίος χαρακτήρισε τη συμφωνία «καταγραφή της αποτυχίας των ΗΠΑ», ενώ ο γενικός γραμματέας της Χεζμπολάχ Ναΐμ Κάσεμ τη χαρακτήρισε «μεγάλη νίκη» για το Ιράν, ζητώντας από τη Βηρυτό να αξιοποιήσει τη συγκυρία για την απομάκρυνση του Ισραήλ από τον Λίβανο.
Περιφερειακές αντιδράσεις και Λίβανος
Η συμφωνία προκάλεσε έντονες αντιδράσεις στην περιοχή. Ο ηγέτης της Χεζμπολάχ κάλεσε την κυβέρνηση του Λιβάνου να σταματήσει τις απευθείας διαπραγματεύσεις με το Ισραήλ, οι οποίες είχαν ξεκινήσει τον Απρίλιο υπό αμερικανική αιγίδα.
Από την πλευρά του, ο πρόεδρος του Λιβάνου Ζοζέφ Αούν υπογράμμισε ότι η διαδικασία είναι «ανεξάρτητη» από τη συμφωνία Ουάσιγκτον–Τεχεράνης.
Το περιεχόμενο της συμφωνίας
Το κείμενο προβλέπει την άμεση αναστολή των αμερικανικών κυρώσεων που αφορούν τις ιρανικές εξαγωγές πετρελαίου, ενώ σε περίπτωση τελικής συμφωνίας εντός 60 ημερών προβλέπεται συνολική άρση των κυρώσεων.
Παράλληλα, προβλέπεται μηχανισμός διαχείρισης των ιρανικών αποθεμάτων εμπλουτισμένου ουρανίου υπό την εποπτεία του Διεθνούς Οργανισμού Ατομικής Ενέργειας (ΔΟΑΕ), με διαδικασίες αραίωσης και ελέγχου.
Σύμφωνα με το αμερικανικό κείμενο, το Ιράν θα επιτρέψει την πλήρη αποκατάσταση της ναυσιπλοΐας στα Στενά του Ορμούζ εντός 30 ημερών.
Οι ΗΠΑ δεσμεύονται επίσης, σε περίπτωση τελικής συμφωνίας, να διευκολύνουν την αποδέσμευση περίπου 300 δισ. δολαρίων ιρανικών κεφαλαίων, σε συνεργασία με περιφερειακούς εταίρους.
Γεωπολιτικές επιπτώσεις
Οι ηγέτες της G7 χαρακτήρισαν τη συμφωνία «ιστορική ευκαιρία» για την αποτροπή απόκτησης πυρηνικών όπλων από το Ιράν, ενώ η Κίνα ζήτησε πλήρη εφαρμογή της από όλα τα μέρη και αποφυγή εξωτερικών παρεμβάσεων.
Οι τιμές του πετρελαίου κατέγραψαν ήπια άνοδο, με το Brent να κλείνει στα 79,55 δολάρια το βαρέλι.
Μια εύθραυστη νέα ισορροπία
Η συμφωνία ΗΠΑ–Ιράν δεν αποτελεί απλό κείμενο κατάπαυσης του πυρός, αλλά έναν οδικό χάρτη για μια νέα ισορροπία στη Μέση Ανατολή.
Στα χαρτιά τερματίζει τις εχθροπραξίες και επαναφέρει τις δύο πλευρές στο τραπέζι των πυρηνικών διαπραγματεύσεων. Στην πράξη, μεταφέρει τη σύγκρουση από το πεδίο της στρατιωτικής πίεσης σε εκείνο της πολιτικής και οικονομικής διαπραγμάτευσης.
Ιδιαίτερη βαρύτητα έχει η πρόβλεψη για τον Λίβανο, καθώς για πρώτη φορά περιλαμβάνεται ρητά σε αμερικανοϊρανικό πλαίσιο. Αυτό δημιουργεί νέα δεδομένα για το Ισραήλ, το οποίο εκτιμάται ότι αντιμετωπίζει περιορισμούς στην επιχειρησιακή του ευελιξία.
Κεντρικό στοιχείο της συμφωνίας είναι και η δέσμευση μη επέμβασης μεταξύ των δύο χωρών, μια διατύπωση που αποκτά ιδιαίτερο βάρος μετά από χρόνια έντασης και έμμεσων συγκρούσεων.
Το χρονοδιάγραμμα των 60 ημερών θεωρείται εξαιρετικά φιλόδοξο, καθώς περιλαμβάνει κρίσιμα ζητήματα όπως οι κυρώσεις, το πυρηνικό πρόγραμμα, το καθεστώς του Ορμούζ και η περιφερειακή ασφάλεια.
Επόμενη μέρα
Το πυρηνικό ζήτημα παραμένει το πιο ασαφές σημείο, με την Τεχεράνη να δεσμεύεται ότι δεν θα προχωρήσει στην απόκτηση πυρηνικών όπλων, ενώ το υλικό εμπλουτισμού θα παραμείνει εντός της χώρας υπό επιτήρηση.
Μέχρι την τελική συμφωνία, διατηρείται status quo: παύση στρατιωτικών επιχειρήσεων, μη επιβολή νέων κυρώσεων και σταθεροποίηση της κατάστασης στην περιοχή.
Η συμφωνία δημιουργεί μια νέα, εύθραυστη ισορροπία στη Μέση Ανατολή, χωρίς να επιλύει οριστικά τις αντιθέσεις, αλλά αναστέλλοντας την άμεση σύγκρουση και μεταφέροντας το βάρος στη διπλωματία.
