Η κατάσταση στη Μέση Ανατολή βρίσκεται σε οριακό σημείο, καθώς οι ΗΠΑ εμφανίζονται έτοιμες να επανεκκινήσουν μεγάλης κλίμακας στρατιωτικές επιχειρήσεις κατά του Ιράν.
Η εύθραυστη εκεχειρία των τελευταίων εβδομάδων δοκιμάζεται καθημερινά, με την ένταση να μεταφέρεται κυρίως στα Στενά του Ορμούζ, μία από τις πιο κρίσιμες θαλάσσιες αρτηρίες παγκοσμίως.
Ανώτεροι Αμερικανοί αξιωματούχοι, μιλώντας στο Fox News, περιγράφουν ραγδαία επιδείνωση της κατάστασης: «Είμαστε πιο κοντά στην επανέναρξη μεγάλων πολεμικών επιχειρήσεων απ’ ό,τι ήμασταν πριν από 24 ώρες, αφού το Ιράν έβαλε κατά αμερικανικών πλοίων και στόχευσε τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα σήμερα με πυραύλους, μη επανδρωμένα αεροσκάφη και ταχύπλοα σκάφη».
Οι συγκρούσεις και τα περιστατικά αυξάνονται, δημιουργώντας αλυσιδωτές εξελίξεις που ενδέχεται να οδηγήσουν σε γενικευμένη σύρραξη.
Κεντρικό ρόλο στις εξελίξεις έχει ο Ντόναλντ Τραμπ, ο οποίος επιλέγει να αφήνει ανοιχτά όλα τα ενδεχόμενα. Σε ερώτηση για την εκεχειρία απάντησε: «Λοιπόν, δεν μπορώ να σας το πω αυτό», προσθέτοντας: «Αν απαντούσα, θα λέγατε ότι αυτός ο άνθρωπος δεν είναι αρκετά έξυπνος για να είναι πρόεδρος».
Παράλληλα προειδοποίησε: «Αν επιχειρήσουν να στοχοποιήσουν αμερικανικά πλοία, θα εξαφανιστούν από προσώπου Γης». Την ίδια ώρα υποστήριξε ότι «στρατιωτικά… ο πόλεμος είναι ουσιαστικά τελειωμένος», δείχνοντας τη διπλή γραμμή πίεσης και αποτροπής.
Πλήρης ετοιμότητα των ΗΠΑ
Το Πεντάγωνο έχει θέσει τις δυνάμεις του σε υψηλή επιφυλακή, με αξιωματούχους να τονίζουν ότι ο στρατός «είναι έτοιμος να ανταποκριθεί» και έχει ήδη «επαναεξοπλιστεί και αναδιαμορφωθεί». Η προτεραιότητα είναι η προστασία της ναυσιπλοΐας, χωρίς να αποκλείεται προληπτική δράση.
Όπως αναφέρεται, «οι διοικητές στο πεδίο έχουν όλη την εξουσία που χρειάζονται για να προστατεύσουν τους εαυτούς τους και την εμπορική ναυτιλία». Παράλληλα, οι κανόνες εμπλοκής επιτρέπουν άμεση αντίδραση: «Διατηρούμε το δικαίωμα να εξαλείψουμε αυτές τις απειλές… μπορούμε να πλήξουμε μια γνωστή απειλή χωρίς να περιμένουμε να πυροβολήσει πρώτα το Ιράν».
«Σχέδιο Ελευθερία» στα Στενά του Ορμούζ
Οι ΗΠΑ ενεργοποίησαν το «Σχέδιο Ελευθερία», μια μεγάλη επιχείρηση για τη διασφάλιση της ναυσιπλοΐας. Συμμετέχουν πάνω από 100 αεροσκάφη και ισχυρές ναυτικές δυνάμεις, ενώ ελικόπτερα Sea Hawk και Apache χρησιμοποιήθηκαν για την εξουδετέρωση απειλών.
Η CENTCOM ανέφερε: «Κατά τη διάρκεια της αμυντικής επιχείρησης, αυτές οι προηγμένες πλατφόρμες μάχης βοηθούν στην προστασία των αμερικανικών δυνάμεων και στην υπεράσπιση της ναυσιπλοΐας».
Αντικρουόμενες εκδοχές για τα γεγονότα
Οι ΗΠΑ υποστηρίζουν ότι καταστράφηκαν έξι ιρανικά ταχύπλοα και αναχαιτίστηκαν επιθέσεις με πυραύλους και drones. Αντίθετα, το Ιράν κάνει λόγο για πλήγματα σε πολιτικά σκάφη. Ιρανική πηγή ανέφερε: «Οι αμερικανικές δυνάμεις επιτέθηκαν και άνοιξαν πυρ εναντίον δύο μικρών σκαφών που μετέφεραν πολίτες», κάνοντας λόγο για πέντε νεκρούς.
Η Τεχεράνη αποδίδει το περιστατικό σε «υπερβολικό φόβο» των ΗΠΑ απέναντι στις επιχειρήσεις των Φρουρών της Επανάστασης, γεγονός που εντείνει τη σύγχυση.
Εξάπλωση της έντασης στον Κόλπο
Επιθέσεις σημειώθηκαν και στα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα, με πυραύλους και drones να προκαλούν ζημιές σε πετρελαϊκές εγκαταστάσεις, ενώ περιστατικά καταγράφηκαν και σε εμπορικά πλοία. Πρόκειται για την πρώτη σοβαρή παραβίαση της εκεχειρίας μετά από εβδομάδες.
Ο Ιρανός ΥΠΕΞ Αμπάς Αραγτσί δήλωσε: «Τα γεγονότα στα Στενά του Ορμούζ καθιστούν σαφές ότι δεν υπάρχει στρατιωτική λύση σε μια πολιτική κρίση».
Διεθνής ανησυχία και αγορές
Η Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν καταδίκασε την «ξεκάθαρη παραβίαση της κυριαρχίας», ενώ ο Κιρ Στάρμερ ζήτησε αποκλιμάκωση. Περιφερειακές χώρες προειδοποιούν για γενίκευση της σύγκρουσης.
Το πετρέλαιο έχει ήδη εκτοξευθεί, με το Brent στα 114,44 δολάρια (+5,8%), καθώς τα Στενά του Ορμούζ μεταφέρουν περίπου το 1/5 της παγκόσμιας ενεργειακής ροής.
Με τις δύο πλευρές σε υψηλή ένταση και χωρίς σημάδια αποκλιμάκωσης, oι επόμενες ώρες και ημέρες θα κρίνουν αν θα υπάρξει διπλωματική εκτόνωση ή νέα μεγάλη στρατιωτική σύγκρουση.
